Bao giờ xe buýt Đà Nẵng “lên ngôi”?

Tại tuyến xe buýt số 11 Xuân Diệu - Nguyễn Tất Thành, chúng tôi đón chiếc xe buýt BKS 43A - 029.13 đang còn trống rất nhiều chỗ, vừa lên xe đã nghe tiếng loa: “Đây là tuyến xe buýt số 5 từ Xuân Diệu đi siêu thị Lotte. Thời gian hoạt động của tuyến từ 5 giờ đến 21 giờ hằng ngày, tần suất 10 phút một chuyến vào giờ cao điểm và 20 phút một chuyến vào giờ bình thường”. Chúng tôi hỏi một nhân viên kiểm soát vé trên xe: “Anh ơi, từ đây lên siêu thị Lotte mất khoảng bao lâu?”. Anh nhân viên vội vàng giải thích: Các anh nhầm xe rồi, xe này chạy tuyến Xuân Diệu – Nguyễn Tất Thành, điểm cuối là bãi biển Xuân Thiều cơ. Khi chúng tôi thắc mắc về tiếng loa trên xe, anh giải thích: Xe buýt BKS 43A - 029.13 vốn chạy tuyến số 5 Xuân Diệu – Lotte, nhưng vì xe tuyến 11 từ Xuân Diệu đi Nguyễn Tất Thành gặp sự cố bất ngờ, đơn vị điều hành tạm điều chuyển xe mà chưa kịp chỉnh hệ thống điều khiển, loa phát tự động trên xe. Chúng tôi được cả lái xe và nhân viên soát vé hướng dẫn tận tình các tuyến xe trong nội thị, điểm cần xuống để đón đúng tuyến xe số 5 đi siêu thị Lotte. Ở các trạm kế tiếp, chúng tôi thấy chỉ có thêm hai hành khách lên xe. Bà Nguyễn Thị Loan, 57 tuổi, nhà ở đường Dũng Sỹ Thanh Khê cho biết, bà vẫn thường đón xe buýt số 11, từ phường Hòa Minh về trung tâm thành phố đi thăm con và mua sắm. Tuy thời gian di chuyển lâu hơn so các phương tiện khác nhưng được cái tiện đường, an toàn và giá vé rẻ, vì mỗi lượt chỉ có năm nghìn đồng, trong khi nếu đi xe ôm chừng 30 nghìn đồng, còn đi ta-xi thì gần một trăm nghìn đồng. Theo bà Loan, những người sử dụng xe buýt làm phương tiện đi lại chủ yếu là học sinh, sinh viên, người lớn tuổi, chứ cán bộ, công nhân viên ít khi thấy đi. Chúng tôi xuống xe ở đầu đường Trần Cao Vân, đi bộ một đoạn ngắn để đến điểm dừng xe buýt trên đường Ông Ích Khiêm đón xe về trạm Trần Phú. Một chiếc xe ô-tô bảy chỗ đậu ngay trên vạch kẻ dành cho xe buýt, nhà chờ có mái che là nơi án ngữ của một chiếc xích-lô và một chiếc xe máy, khiến khách không thể kiếm được chỗ ngồi lúc chờ xe. Chúng tôi lên xe buýt BKS 43A-030.23, nghe nữ nhân viên soát vé Trần Thị Kim Liên đang tận tình hướng dẫn hai cụ già: “Đến trạm Đống Đa, các bác đi bộ ngược lên một đoạn ngắn là có bến xe buýt đi Tam Kỳ, đợi chừng mười phút nữa là đón được xe”.

Đà Nẵng hiện có 11 tuyến xe buýt đang hoạt động, trong đó có năm tuyến nội thành có trợ giá, một tuyến nội thành không trợ giá; năm tuyến liền kề giữa Đà Nẵng và Quảng Nam. Theo quan sát của chúng tôi, hoạt động hiệu quả nhất trong 11 tuyến trên là tuyến số 2 từ Kim Liên (Hòa Hiệp Bắc, quận Liên Chiểu) đến chợ Hàn (phường Hải Châu 1, quận Hải Châu) với tần suất hoạt động từ 15 đến 20 phút/chuyến. Mỗi ngày, tuyến có 93 chuyến đi - về, thời gian hoạt động từ 6 giờ đến 17 giờ 50 phút. Tuyến này có lợi thế đi qua hai khu công nghiệp Liên Chiểu và Hòa Khánh, bến xe trung tâm và dọc tuyến phố chính Điện Biên Phủ - Hùng Vương nên rất đông khách, nhất là vào giờ cao điểm. Anh Trần Minh Tuấn, nhà ở phường Nam Dương (quận Hải Châu) cho biết, anh làm việc tại khu công nghiệp Hòa Khánh, nên hầu như ngày nào đi làm cũng bằng xe buýt, vừa tiện lợi, tiết kiệm lại an toàn. Tuy nhiên, điểm hạn chế là xe chạy tuyến này rất cũ kỹ, không có điều hòa nên mùa hè nóng bức, ngột ngạt.

Phó Giám đốc Sở Giao thông vận tải TP Đà Nẵng Bùi Thanh Thuận cho hay, sáu tuyến xe buýt từ Đà Nẵng đi các huyện, thành phố liền kề của tỉnh Quảng Nam đã hình thành từ khoảng mười năm trước, lượng hành khách ổn định nên hiệu quả hoạt động khá cao. Có 10 doanh nghiệp, HTX vận tải đảm trách các tuyến này tuy không được trợ giá nhưng vẫn có doanh thu cao, lãi khá. Năm tuyến xe buýt trợ giá mới đi vào hoạt động từ ngày 10-12-2016 là loại hình dịch vụ công ích của TP Đà Nẵng, được trợ giá để vận động người dân đi xe buýt, nhằm đạt được lợi ích kinh tế - xã hội cho người dân cũng như chính quyền thành phố, góp phần hạn chế phương tiện cá nhân tham gia giao thông, giảm ô nhiễm môi trường, giảm tai nạn và ách tắc giao thông,... Tuy nhiên, sau hơn hai tháng đưa vào vận hành, cả năm tuyến xe buýt nội thành dù được trợ giá nhưng lượng hành khách đi lại khá thưa thớt. Theo nhân viên soát vé Trần Thị Kim Liên, lộ trình tuyến xe buýt số 11 dài gần 20 km, đi qua các khu vực dân cư đông đúc nhưng mỗi lượt xe chạy bình quân chỉ có 20 lượt khách. Còn những chuyến chạy vào giờ thấp điểm, gặp thời tiết mưa rét thì chỉ có hai, ba lượt khách lên xuống.

Ông Chu Đình Dương, Giám đốc điều hành hoạt động xe buýt của Công ty cổ phần công nghiệp Quảng An 1, đơn vị được giao khai thác năm tuyến xe buýt trợ giá nội thành Đà Nẵng - DanaBus cho biết: Do năm tuyến DanaBus đều mới hình thành, chưa tạo thói quen cho người dân Đà Nẵng sử dụng phương tiện vận tải công cộng trong nội thị, nên lượng khách còn ít. Một nguyên nhân khác là thành phố đang triển khai thi công hai công trình hầm chui nút giao thông phía tây cầu Sông Hàn và hầm chui nút giao thông Nguyễn Tri Phương – Lê Độ dẫn đến việc điều chỉnh tạm thời, làm xáo trộn lộ trình tuyến, do đó cũng phần nào ảnh hưởng đến số lượng hành khách tham gia dịch vụ xe buýt trợ giá. Ở nhiều trạm dừng xe buýt, hạ tầng còn thiếu đồng bộ như chưa có nhà chờ, mái che, điểm dừng xe buýt bị lấn chiếm. Mặt khác, hệ thống xe buýt ở Đà Nẵng chưa có sự kết nối giữa các tuyến, điểm, các khu vực đông dân cư, đông khách du lịch. Cụ thể, chưa thiết lập tuyến xe buýt kết nối các điểm du lịch, bãi tắm từ Ngũ Hành Sơn đến Công viên Biển Đông - Sơn Trà hay bảo tàng Chăm. Giữa các doanh nghiệp xe buýt cũng chưa có sự kết nối, hợp tác với nhau để hình thành mạng lưới buýt nội đô như ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh. Biển báo ở các trạm dừng xe buýt cũng chưa hiển thị các thông tin cần thiết như các điểm dừng quan trọng, điểm đầu và điểm cuối. Ngay trên các xe buýt nội đô có trợ giá cũng không ghi rõ các trạm dừng, mà bảng điện tử phía trước và sau xe liên tục chạy dòng chữ điểm đầu và điểm cuối với tốc độ nhanh, người dân không kịp quan sát, ghi nhớ.

Sở Giao thông vận tải cùng các cơ quan chức năng và doanh nghiệp thường xuyên theo dõi, khảo sát và ghi nhận ý kiến đóng góp của người dân để điều chỉnh, khắc phục những hạn chế, thiếu sót, vi phạm. Đồng thời, mở nhiều đợt tuyên truyền rộng rãi trên các phương tiện truyền thông đại chúng, treo băng-rôn, áp-phích trên các tuyến đường có xe buýt đi qua, in và phát hành 30 nghìn tờ rơi, chiếu vi-đê-ô giới thiệu tại các khu vực công cộng, nhắn tin quảng bá đến 30 nghìn số điện thoại di động; 61 nghìn thuê bao zalo; phối hợp thông tin trên Đài 1080, Cổng Thông tin dịch vụ công thành phố về biểu đồ, lộ trình, thời gian hoạt động, tần suất, các biểu mẫu quy định đăng ký thẻ, vé tháng các tuyến xe buýt trợ giá,... Ngoài ra, liên hệ với tất cả các trường đại học, cao đẳng, THPT trên lộ trình các tuyến xe buýt đi qua để giới thiệu về chất lượng dịch vụ và giá vé ưu tiên cho học sinh, sinh viên.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Đà Nẵng Đặng Việt Dũng khẳng định: Chính quyền thành phố sẽ tiếp tục triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như vận động cán bộ, công chức, viên chức, người lao động sử dụng phương tiện xe buýt cho nhu cầu đi lại hằng ngày, triển khai phần mềm tiện ích, hướng dẫn sử dụng xe buýt tích hợp trên điện thoại di động,... nhằm khuyến khích, vận động người dân, du khách sử dụng xe buýt làm phương tiện đi lại chủ yếu, giải quyết những vấn đề mới nảy sinh về giao thông đô thị của Đà Nẵng, từng bước hạn chế tình trạng ùn tắc giao thông, đáp ứng nhu cầu đi lại và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân Đà Nẵng.