Chiều 14-6, Ngân hàng Phương Tây (Western Bank), áp riêng lãi suất huy động VND lên mức 14% cho kỳ hạn duy nhất 13 tháng, được xem như câu chuyện "sốt nóng" trong giới ngân hàng, khi mặt bằng phổ biến tại nhiều ngân hàng thương mại từ 9 - 11%/năm. Những bình luận, thắc mắc chưa kịp giải đáp thỏa đáng, thì ngày 18-6, ngân hàng này đã điều chỉnh xuống mức 12,5% cho kỳ hạn nêu trên.
Theo một số chuyên gia, về lý, Western Bank tuân thủ các quy định hiện hành. Bởi Ngân hàng Nhà nước đã "cởi trói lãi suất" cho các kỳ hạn từ 12 tháng trở lên. Cơ chế này nhằm động viên nguồn tiền gửi cho cơ cấu vốn trung và dài hạn. Mức 14%/năm đó được Western Bank áp cho kỳ hạn 13 tháng với điều kiện không được rút tiền trước hạn.
Theo Chủ tịch HÐQT Ngân hàng Phương Ðông Trịnh Vân Tuấn, hiện các ngân hàng được tự do điều tiết lãi suất tiết kiệm dài hạn, nhưng vẫn phải dựa trên mặt bằng chung. "Các ngân hàng không thể cứ nhắm mắt lao vào "cuộc đua" mà phải biết cân nhắc xu hướng lãi suất trong tương lai sẽ như thế nào từ đó tính toán và đưa ra mức lãi suất hợp lý nhất. Huy động cao mà không cho vay được cũng đồng nghĩa với đóng cửa ngân hàng"- ông Tuấn phân tích.
Ở góc độ quản lý, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lê Minh Hưng cho rằng, việc để các tổ chức tín dụng ấn định lãi suất các kỳ hạn từ 12 tháng trở lên trên cơ sở cung cầu vốn thị trường sẽ tạo thuận lợi cho các tổ chức tín dụng cơ cấu lại nguồn vốn theo từng kỳ hạn và theo hướng tốt lên. Ðây là một bước đi để tiến tới dỡ bỏ trần lãi suất tiền gửi tối đa đối với VND trong thời gian tới. Ngân hàng Nhà nước cũng muốn tái lập đường cong lãi suất, hướng người dân từ việc thích gửi tiền tiết kiệm kỳ hạn ngắn sang kỳ hạn dài, nhằm hạn chế được tình trạng rất nguy hiểm mà lâu nay ngân hàng thương mại vẫn đang áp dụng đó là "lấy ngắn nuôi dài".
Như vậy, có thể hiểu rằng, vấn đề bỏ trần lãi suất trong tương lai gần đã được cơ quan điều hành tiền tệ tính đến. Liệu cuộc chạy đua lãi suất kỳ hạn trên 12 tháng ở các ngân hàng có quay trở lại? Về vấn đề này, chuyên gia ngân hàng, TS Nguyễn Trí Hiếu cho hay, căn cứ vào tình hình vĩ mô hiện tại, đến cuối năm nay có thể bỏ được trần lãi suất cả huy động và cho vay. "Nếu thực thi, có thể thời gian đầu, các ngân hàng sẽ đẩy lãi suất lên cao. Nhưng để cạnh tranh, các ngân hàng sẽ buộc phải giảm lãi suất cho vay. Khi lãi suất về đúng quy luật cạnh tranh của thị trường, vấn đề chạy đua lãi suất huy động không còn đáng lo" - ông Hiếu phân tích.
Tuy vậy, chúng ta cũng không phải không có những lo ngại. Giả dụ mức huy động VND được áp từ 14%, liệu doanh nghiệp có vay vốn được mức 16 - 17% hay lại tới hai mươi mấy phần trăm như hồi năm 2010. Ðỉnh điểm là đầu 2008, cuộc đua lãi suất bắt đầu bùng nổ. Thời điểm đó, lãi suất qua đêm trên liên ngân hàng lên tới 20%, rồi 25%, có lúc lên tới 27%/năm. Chính vì vậy, có chuyên gia nhìn nhận, việc bỏ trần lãi suất huy động tiền gửi trên 12 tháng là một giải pháp đi ngược lại chính sách giảm lãi suất cho vay dài hạn. Khi đó, trên thị trường tín dụng sẽ không có khoản vay từ một năm trở lên có lãi suất dưới 15%. Ðể giải bài toán lãi suất, trước hết, cần xem xét lại mô hình tăng trưởng hiện nay. Khi mô hình tăng trưởng phù hợp hơn với thực trạng nền kinh tế thì vấn đề lạm phát, tỷ giá sẽ hạ nhiệt. Còn với những mức lãi suất huy động vượt trội sẽ kéo dài chặng đường ổn định nền kinh tế.
