Bài học kinh nghiệm rút ra từ 10 vụ án kinh tế trong năm 2004

Trong năm qua, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ toàn quốc đã phát hiện, điều tra 7.937 vụ tội phạm kinh tế, trong đó về xâm phạm sở hữu đã phát hiện, điều tra 802 vụ, thiệt hại 996.566 triệu đồng, thu hồi 81.032 triệu đồng. Ðã phát hiện, bắt giữ 7.135 vụ buôn lậu, buôn bán hàng cấm và tội phạm kinh tế khác, thu giữ hàng hóa trị giá 199.160 triệu đồng, truy thu phạt thuế 34.897 triệu đồng. Kết quả đã khởi tố 571 vụ với 1.142 bị can, chuyển ngành khác xử lý 315 vụ, xử lý hành chính 5.215 vụ và đang điều tra 1.836 vụ. Trong đó có 10 vụ án tiêu biểu được chọn ra là:

Vụ án vi phạm các quy định về quản lý, sử dụng đất đai, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong thi hành công vụ, thiếu tinh thần trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng xảy ra tại Xí nghiệp chăn nuôi và thức ăn gia súc An Khánh, Hoài Ðức (Hà Tây): Trong vụ án này các đối tượng đã cố tình vi phạm các nguyên tắc trong quản lý và sử dụng đất đai là 116.090 m², thu trái phép 35,5 tỷ đồng, trong đó để ngoài sổ sách số tiền 628 triệu đồng. Ngày 16-2-2004, Cơ quan công an đã bắt tạm giam 8 đối tượng (cho tại ngoại một đối tượng) chủ chốt trong vụ án, trong đó có Nguyễn Thái Hòa, giám đốc, Bùi Ngọc Vỹ, phó giám đốc Công ty giống lợn miền bắc; Khuất Văn Cẩn, Trưởng phòng Kế hoạch quy hoạch, Sở Tài nguyên - Môi trường tỉnh Hà Tây.

Vụ án cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng và tham ô tài sản xảy ra tại Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Phú Yên và Công ty xuất nhập khẩu và xây dựng nông - lâm nghiệp (XNK-XDNLN) Hà Nội: Ngày 18-12-2001, UBND tỉnh Phú Yên có thông báo số 779/TB/UB cấp khoảng ba tỷ đồng từ nguồn kinh phí của Chính phủ hỗ trợ khắc phục lụt bão, giao Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh mua giống cây trồng hỗ trợ những hộ nông dân trong tỉnh bị tổn thất nặng do cơn bão số 8 gây ra. Lợi dụng chủ trương này, các đối tượng trong vụ án đã thông đồng mua giống cây trồng không đạt chất lượng, làm thiệt hại 3,78 tỷ đồng tiền mua cây giống. Các đối tượng này còn kê khống khối lượng vận chuyển cây giống từ Lạng Sơn vào Phú Yên để chiếm đoạt 1,2 tỷ đồng. Ngày 26-4-2004, Cơ quan Công an quyết định khởi tố bị can đối với Ðinh Thị Tâm, nguyên giám đốc và Nguyễn Thị Oanh, nguyên phó giám đốc Xí nghiệp giống cây trồng thuộc Công ty XNK-XDNLN Hà Nội; Mai Minh Ảnh, nguyên phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Phú Yên và Phạm Thành Chung, cán bộ kỹ thuật Phòng Nông nghiệp thuộc Sở.

Vụ buôn bán hàng cấm, cố ý làm trái của Cửa hàng miễn thuế Cảng Sài Gòn: Cửa hàng miễn thuế Cảng Sài Gòn trực thuộc Công ty cổ phần xuất nhập khẩu và dịch vụ Cảng Sài Gòn (Tổng công ty Hàng hải Việt Nam). Theo quy định của Chính phủ, cửa hàng được phép nhập khẩu hàng hóa miễn thuế (thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế VAT) để bán cho đối tượng thuộc diện xuất nhập cảnh vào Việt Nam. Trên thực tế từ năm 1999 đến tháng 4-2004, Nguyễn Thị Thúy Hạnh, cửa hàng phó, đã chỉ đạo nhân viên dưới quyền bán ra thị trường Việt Nam một số lượng lớn hàng hóa, trái với quy định của Chính phủ, gồm 133.920 bao thuốc lá ngoại, trị giá 133.875 USD; 283.930 chai rượu ngoại các loại, trị giá hơn 5 triệu USD. Ðể làm được việc này, Hạnh đã móc nối với một số nhân viên hải quan biến chất để thực hiện hành vi phạm tội. Ngày 19-5-2004, Cơ quan Công an đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Thị Thúy Hạnh. Ngày 26-11-2004, Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao đã phê chuẩn lệnh bắt giam đối với đối tượng này.

Vụ án tổ chức buôn lậu vàng qua biên giới xảy ra tại địa bàn tỉnh Quảng Ninh: Lợi dụng giá vàng tăng, giảm đột biến, Hoàng Thị Dung (sinh năm 1963, trú tại số nhà 41, đường 5/8 phường Ka Long, thị xã Móng Cái) đã tổ chức một đường dây buôn lậu vàng bạc, đá quý trái phép qua biên giới. Kể từ tháng 5-2004 đến tháng 7-2004, Hoàng Thị Dung và đồng bọn đã tổ chức buôn lậu 97 chuyến vàng từ nước ngoài về Việt Nam với khối lượng khoảng 1.940,28 kg, trị giá hơn 400 tỷ đồng. Ngày 28-7-2004, trong khi đang tiếp tục tổ chức vận chuyển vàng thì Dung bị lực lượng Công an tỉnh Quảng Ninh phục kích bắt quả tang, tịch thu tại chỗ lô hàng trị giá khoảng 8 tỷ đồng. Trong vụ án này, Cơ quan Công an đã khởi tố 12 bị can và bắt tạm giam 10 đối tượng liên quan trực tiếp đến việc tổ chức buôn lậu vàng qua biên giới.

Cố ý làm trái và tham ô xảy ra tại công trình thi công tuyến đường Hồ Chí Minh trên địa bàn tỉnh Kon Tum: Ngày 3-5-2000, Ban quản lý dự án đường Hồ Chí Minh ký hợp đồng nguyên tắc số 10/NT/HÐKT với Tổng công ty Công trình giao thông 6 (TCTCTGT6) thi công xây lắp công trình đường Hồ Chí Minh đoạn km 334 đến km 362. Ngày 9-5-2000, TCTCTGT6 có văn bản giao nhận việc thi công đoạn đường Hồ Chí Minh này cho 7 đơn vị, trong đó có Công ty 621 thi công từ km 357 đến km 362. Ngày 28-12-2000, Công ty 621 (bên A) đã ký hợp đồng số 229/SXKD với Trịnh Duy Minh, giám đốc Công ty TNHH Thanh Nam (bên B) để giao cho bên B công việc nổ mìn đào phá đá gần đường dây 500 KV. Trong quá trình thi công, Minh đã móc nối với Bùi Hải Nhân, được giao chỉ huy việc nổ mìn, lập khống hồ sơ, chứng từ để thanh toán rút tiền chia nhau với số tiền là hơn 6,7 tỷ đồng. Cơ quan Công an đã quyết định khởi tố bị can và ra lệnh bắt tạm giam đối với các đối tượng Bùi Hải Nhân và Trịnh Duy Minh để tiếp tục điều tra, làm rõ.

Vụ buôn lậu kim cương, đá quý xảy ra trên địa bàn TP Hồ Chí Minh: Chen Hsiung, người Ðài Loan, lợi dụng đường du lịch vào Việt Nam để nhập khẩu nhiều lần với số lượng lớn kim cương qua cửa khẩu sân bay Tân Sơn Nhất. Ngày 14-9-2004, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Công an TP Hồ Chí Minh đã tổ chức bắt quả tang Chen Hsiung đang vận chuyển trái phép vào Việt Nam 2.517 viên kim cương, một số nhẫn kim cương trị giá khoảng 10 tỷ đồng.

Vụ bắt giữ và tiêu hủy lô hàng thuốc lá ngoại nhập lậu tại cảng Hải Phòng: Ngày 1-9-2004, cảnh sát kinh tế TP Hải Phòng nhận được công văn của Văn phòng Interpol Việt Nam về việc phối hợp kiểm tra lô hàng thuốc lá ngoại nhập lậu có khả năng cập cảng Hải Phòng. Sau khi xác minh điều tra, Cơ quan Công an đã xác định lô hàng thuốc lá này mang nhãn hiệu Mild Seven và Seven Star được nhập khẩu trái phép từ Hàn Quốc vào cảng Hải Phòng trong ngày 4-9-2004. Ðến ngày 14-9-2004, Cảnh sát kinh tế Hải Phòng đã phối hợp Cục Hải quan Hải Phòng tạm giữ toàn bộ lô hàng. Sau khi trưng cầu giám định, kết luận toàn bộ lô hàng là thuốc lá giả hai nhãn hiệu nói trên. Ngay sau đó, cơ quan Công an đã phối hợp các ngành chức năng tổ chức tịch thu và tiêu hủy lô hàng trị giá khoảng 6 tỷ đồng này theo quy định của pháp luật.

Vụ buôn lậu xăng dầu, lừa đảo chiếm đoạt tiền hoàn thuế GTGT, cố ý làm trái trong việc nhập khẩu 400 xe ô-tô và phụ tùng ô-tô xảy ra tại Công ty xuất nhập khẩu vật tư đường biển (XNKVTÐB): Công ty XNKVTÐB trực thuộc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam. Trong các năm 2001 - 2003, công ty được Bộ Thương mại cho phép nhập khẩu xăng dầu để bán tiêu thụ nội địa và kinh doanh theo hình thức tạm nhập để tái xuất. Lợi dụng chủ trương này, giám đốc Công ty Nguyễn Ðình Lợi, phó giám đốc Nguyễn Như Quế, kế toán trưởng Phạm Quang Khiêm và giám đốc chi nhánh công ty tại Vũng Tàu Lê Hồng Long đã móc nối với Trần Thế Hùng, Chủ tịch HÐQT Công ty TNHH Thành Phát (Tiền Giang) dùng thủ đoạn gian dối giữa hai hình thức kinh doanh nói trên để tổ chức buôn lậu. Các đối tượng này đã buôn lậu 70.342,00 tấn xăng trị giá hơn 15,2 triệu USD và 44.823,74 tấn dầu trị giá hơn 8,8 triệu USD đem ra thị trường tiêu thụ.

Ngoài ra, Giám đốc Công ty XNKVTÐB còn thông đồng với Xí nghiệp tư doanh Hoa Sơn tại TP Plây Cu (Gia Lai) lập khống bảng kê việc mua hàng nông sản và xuất khẩu để tạo dựng hồ sơ khống xin hoàn thuế GTGT, chiếm đoạt hơn 4 tỷ đồng.

Ngày 29-8-2002, Nguyễn Ðình Lợi ký hợp đồng kinh tế số 0244/2002 mua của hãng SKL 400 xe ô-tô hiệu IFA các loại và khoảng 300 tấn phụ tùng ô-tô, máy thủy. Trị giá hợp đồng là 4,1 triệu euro. Do có hàng loạt những sai phạm từ khâu giao dịch đàm phán, ký kết hợp đồng, đóng gói, thống kê, định giá, giao nhận, vận chuyển nên đã bị thua lỗ nặng. Ngày 29-6-2003, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam đánh giá thiệt hại do việc thực hiện hợp đồng này là hơn 35 tỷ đồng, và số thiệt hại đến nay còn tăng lên rất nhiều.

Với các sai phạm nghiêm trọng như trên, ngày 25-10-2004, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ đã quyết định khởi tố vụ án hình sự về các tội: buôn lậu, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, trốn thuế, và ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với Nguyễn Ðình Lợi, Ðỗ Như Quế, Phạm Quang Khiêm, Lê Hồng Long, và Hồ Văn Thuận, giám đốc doanh nghiệp tư nhân Hoa Sơn.

Vụ án tham ô tài sản và buôn lậu xảy ra tại Công ty xăng dầu Hàng không: Lợi dụng chức năng kinh doanh của Công ty xăng dầu Hàng không, Trần Minh, giám đốc công ty đã chỉ đạo các nhân viên thuộc cấp buôn lậu xăng dầu qua biên giới và nâng khống khối lượng để tham ô trong việc ký các hợp đồng chuyển tải, chia nhau số tiền hơn 20 tỷ đồng.

Ngày 25-10-2004, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ đã tiến hành bắt tạm giam tám bị can gồm: Trần Minh, giám đốc Công ty; Nguyễn Viết Hoa, trưởng phòng kinh doanh; Ðoàn Minh Phương, phó phòng Tài chính kế toán công ty; Lương Văn Hưng, Trưởng ban kinh doanh, Phòng kinh doanh công ty; Lê Anh Văn, Giám đốc Xí nghiệp thương mại dầu khí Hàng không miền nam; Lê Tiến Long, giám đốc Công ty TNHH Bảo Anh (TP Hồ Chí Minh) và Nguyễn Văn Giao, nguyên Trưởng phòng Xuất nhập khẩu Xí nghiệp thương mại dầu khí Hàng không Việt Nam.

Vụ án Phạm Ðình Bổng và đồng bọn giả mạo hồ sơ giấy tờ dự án nhà ở tại hồ Ba Giang (Ðống Ða, Hà Nội) để lừa đảo chiếm đoạt 12,7 tỷ đồng: Lợi dụng việc nhiều hộ dân có nhu cầu mua nhà ở thuộc dự án phát triển nhà ở tại khu vực hồ Ba Giang, đối tượng Phạm Ðình Bổng (sinh năm 1950, trú tại số 40 tổ 3B, phường Quang Trung, Ðống Ða, Hà Nội) đã tự vẽ bản quy hoạch chi tiết khu nhà ở thấp tầng tại lô đất có ký hiệu DD-1B, mỗi ô đất có diện tích 50 m2. Từ tháng 3-2003 đến nay, Phạm Ðình Bổng và Nguyễn Khắc Bi (trú tại số 1125 Ðê La Thành, phường Ngọc Khánh, quận Ba Ðình, Hà Nội) đã tiến hành chào mời và bán cho 13 khách hàng với số tiền từ 1,5 - 1,75 tỷ đồng/suất đất để xây nhà ở. Tổng số tiền bị các đối tượng này chiếm đoạt hơn 12,7 tỷ đồng. Ngày 7-12-2004, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Hà Nội đã bắt, khám xét khẩn cấp nơi ở của Phạm Ðình Bổng.

NGUYỄN TÂN CẢNH