Bắc Sơn đi tới

Chúng tôi lên huyện Bắc Sơn đúng vào dịp Huyện ủy, UBND huyện và đồng bào đang chuẩn bị kỷ niệm 70 năm cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn (27-9-1940 - 27-9-2010). Ðội trưởng Ðội chiếu bóng lưu động của huyện Hà Thắng nói: Năm nào cũng vậy, ngày 27-9, đồng bào các dân tộc trong huyện đều coi là một ngày lễ hội lớn trong năm, cho nên mọi người đều tất bật chuẩn bị đón ngày lễ kỷ niệm. Ở thị trấn huyện, dọc các ngõ phố, nhà nào cũng treo cờ đỏ sao vàng. Hai bên đường 1B chạy qua thị trấn huyện, những mái nhà đang mọc lên và nhìn xa xa, những cánh đồng lúa hè thu đang chín vàng rộm, lọt thỏm giữa bạt ngàn dãy núi đá vôi xanh ngắt. Nay vùng căn cứ của cuộc khởi nghĩa năm xưa đang có những đổi thay, cuộc sống mới đang hiện diện trên khắp các bản, làng người Tày, người Dao...

Ðến với xã Nhất Tiến, nơi năm năm trước được coi là xã đặc biệt khó khăn của huyện, nay con đường đã được mở rộng đến tận trung tâm xã, đường về thôn đã đến được 11 thôn, bản. Ông Bàn Nho Hiển, năm nay 66 tuổi, ở thôn Ðồng Tiến, vui vẻ nói: Trong thôn hầu hết là bà con dân tộc Dao. Trước đây do đường giao thông đi lại khó khăn, cho nên mọi sản phẩm làm ra, chủ yếu tự cung tự cấp. Nay được Ðảng, Nhà nước mở con đường về bản, con em đồng bào được học cái chữ, người ốm được khám, chữa bệnh, nên đời sống đã đổi thay rất nhiều. Những năm qua, ông Hiển đã đến từng hộ gia đình trong bản, vận động mọi người chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, áp dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất. Bản thân ông vận động gia đình chuyển đổi 1,5 ha đất nương bãi, trước đây chỉ trồng ngô, sắn năng suất thấp sang trồng cây quýt, nay đã cho thu hoạch ngay vụ đầu được năm tấn quả. Năm 2009, gia đình thu nhập từ vườn quýt đã lên đến 140 triệu đồng. Nhờ đó, cuộc sống của gia đình ông ổn định, có nhà kiên cố, có điều kiện hỗ trợ bà con trong thôn xóa đói, giảm nghèo. Học tập ông Hiển, hầu hết các hộ trong thôn đã chuyển đổi nương bãi, lân lũng sang trồng cây quýt, trở thành cây chủ lực xóa đói, giảm nghèo. Không chỉ chăm lo phát triển kinh tế, ông Bàn Nho Hiển còn sưu tầm, gìn giữ phát huy bản sắc dân tộc. Nhiều làn điệu hát lượn, then, lễ hội của đồng bào dân tộc Dao, Tày... được khơi dậy; những phong tục, tập quán lạc hậu, nay được thay bằng nếp sống mới.  

Chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi ở Bắc Sơn tương đối rõ nét. Hầu hết các hộ nông dân tận dụng lân lũng, vườn rừng sang trồng các loại cây ăn quả như quýt, mác mật, lê... đem lại giá trị kinh tế cao. Trong đó quýt là cây đặc sản được trồng nhiều nhất, mỗi năm huyện trồng mới từ 20 đến 30 ha, đến nay diện tích quýt của huyện lên tới hơn 1.500 ha, sản lượng thu hoạch từ 1.300 đến 1.600 tấn quả/năm. Số hộ có thu nhập từ cây quýt từ 50 đến 100 triệu đồng/năm, chiếm 20% số hộ trong toàn huyện. Cùng với cây quýt, cây mác mật, một loại cây cho quả và lá để làm gia vị đang được phát triển mạnh. Anh Triệu Văn Tiến, ở xã Long Ðóng nói: Cứ vào vụ thu hoạch tháng 7, nhiều lái buôn đến chở từng xe ô-tô đi tiêu thụ. Cây mác mật dễ trồng, trở thành cây xóa đói, giảm nghèo của nhiều gia đình. Ngoài ra, gần mười năm nay, Bắc Sơn đưa cây thuốc lá vào gieo trồng với diện tích lớn, chiếm khoảng 74% diện tích nhóm cây công nghiệp ngắn ngày (lạc, đỗ tương, ngô...) và chiếm 21% tổng diện tích gieo trồng. Sản lượng lá thuốc hằng năm đạt từ bốn nghìn đến sáu nghìn tấn, giá trị kinh tế thu nhập từ 150 đến 200 tỷ đồng/năm, nhiều hộ làm giàu từ cây thuốc lá.

Múa hát trào mừng ngày
khởi nghĩa Bắc Sơn.

Kinh tế phát triển đã giúp các hộ gia đình nông dân có điều kiện tham gia đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng, Chủ tịch UBND huyện Dương Minh Ðạo cho biết: Phong trào làm đường giao thông được các cấp ủy, chính quyền địa phương những năm qua rất quan tâm. Từ năm 2006 đến nay, mỗi năm Nhà nước hỗ trợ hơn một nghìn tấn xi-măng, còn nông dân đóng góp hàng nghìn ngày công khai thác vật liệu, tổng giá trị hơn chín tỷ đồng để tu bổ, làm mới nhiều tuyến đường liên thôn, liên bản. Ðến nay, 100% số xã có đường ô-tô đến trung tâm xã đi lại được bốn mùa; 14/19 xã có đường ô-tô được trải nhựa, bê-tông xi-măng, góp phần tạo điều kiện vận chuyển hàng hóa và đi lại của nhân dân. Ðến với thôn Minh Ðán I, xã Hưng Vũ, nơi 70 năm trước, sau cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, thực dân Pháp quay lại khủng bố, trả thù một cách hèn hạ, đốt phá 14 nhà dân. Dấu tích xưa của một thời khói lửa không còn, thay vào đó là những mái nhà sàn vững chắc, nằm dưới chân núi đá vôi. Nhớ lại năm năm trước, đường làng ngõ xóm ngập trong đất đỏ, dưới gầm nhà sàn, bà con còn làm chuồng trâu, chuồng gà, lợn, nhưng nay, đã không  còn, đường vào thôn trải bê-tông phẳng lỳ, đến tận ngõ. Bí thư Chi bộ thôn Minh Ðán I Hoàng Ðình Mạnh cho biết: Nhờ chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, cho nên đời sống của bà con được cải thiện... Ðồng chí Dương Công Ngoan, Phó Bí thư Ðảng ủy, Chủ tịch HÐND xã cho biết thêm: Ðời sống vật chất và tinh thần của đồng bào ở 14 thôn trong xã ngày càng nâng cao. Nhiều hộ vươn lên làm giàu từ cây thuốc lá, chăn nuôi; 100% diện tích lúa, ngô được bà con đưa giống mới vào gieo trồng; hầu hết các hộ có máy thu hình, xe máy, hơn 65% số hộ mua được máy cày, bừa, máy xay xát..., lương thực bình quân đạt hơn 500 kg/người/năm; 100% số hộ có điện thắp sáng...

Mùa thu này, đến với các vùng quê "chiến khu xưa", ở đâu chúng tôi cũng ngỡ ngàng trước sự đổi thay, hiển hiện trên mỗi bản, làng. Con đường cách mạng, "Bắc Sơn, Ðình Cả, Thái Nguyên", được nâng cấp mở rộng, tạo nên sự nhộn nhịp, hối hả của các chuyến xe ngược xuôi, trao đổi, giao lưu  hàng hóa giữa các vùng miền. Ðiều đáng ghi nhận là cơ sở hạ tầng: đường, điện, trường, trạm... được đầu tư xây dựng đã tạo động lực phát triển kinh tế, xã hội trên quê hương Bắc Sơn khởi nghĩa. Bí thư Huyện ủy Bắc Sơn Dương Công Diệu khẳng định: Vào dịp kỷ niệm 70 năm cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, cũng đúng lúc Ðại hội Ðảng bộ lần thứ 20 của huyện thành công tốt đẹp. Nhiệm kỳ qua, Ðảng bộ và nhân dân các dân tộc trong huyện đã đoàn kết, phát huy nội lực, vượt qua khó khăn, thách thức, hoàn thành và hoàn thành vượt 14/18 chỉ tiêu Nghị quyết Ðại hội Ðảng bộ huyện lần thứ 19 đề ra. Trong đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế hằng năm bình quân đạt 10,4%, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng; thu nhập bình quân đạt 12 triệu đồng/người/năm; lương thực bình quân đạt 523 kg/người/năm; 100% số xã có điện lưới, với 95% số hộ được sử dụng điện; 100% số xã có báo đọc trong ngày...

Ðời sống của đồng bào các dân tộc ở Bắc Sơn tuy có những đổi thay, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn. Ðó là chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn chậm và thiếu bền vững, chưa tương xứng tiềm năng, thế mạnh của huyện. Các sản phẩm sản xuất nông sản khó tiêu thụ, trình độ dân trí thấp nên việc ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất còn hạn chế. Ngoài ra, cơ sở hạ tầng như thủy lợi, đường giao thông đến vùng sâu, vùng xa còn khó khăn, ảnh hưởng đến sản xuất. Ðể khắc phục những hạn chế, khó khăn đó, Trung ương, tỉnh cần tiếp tục có cơ chế, chính sách đầu tư, hỗ trợ để phát triển kinh tế - xã hội vùng căn cứ cách mạng Bắc Sơn.