Cục Khảo thí thống nhất xét tuyển thay cho các trường
Mấu chốt ở chỗ, nếu như Bộ GD-ĐT đã là đầu mối ra đề chấm thi thì cũng nên kiêm luôn việc phân bổ thí sinh đậu cho các trường, chứ không để các trường tự làm như hiện giờ. Có nghĩa là sau khi chấm xong, kết quả thi của toàn bộ thí sinh được tập trung về Cục Khảo thí của Bộ.
Giả dụ tổng chỉ tiêu tuyển sinh của các trường cùng khối thi nào đó là 80 ngàn, thì Cục sẽ lấy ra 80 ngàn thí sinh có điểm cao nhất, lập danh sách từ cao xuống thấp. Số thí sinh này coi như đỗ, số còn lại trượt. Đây chính là cách xác định điểm sàn. Như vậy ta đã chọn được các thí sinh khá nhất cho các trường đại học. Giờ chỉ còn việc phân về các trường theo nguyện vọng. Cách thức phân như sau:
Ta xét theo điểm số từ cao xuống thấp. Giả dụ điểm cao nhất là 30 thì ta phân bổ các thí sinh đạt 30 điểm về các trường theo nguyện vọng 1. Rồi đến các thí sinh đạt 29.5 điểm, và cứ thế tiếp tục. Đến một lúc nào đó, thí dụ ở mức điểm 25, sẽ có trường đủ chỉ tiêu (đây là trường có nhiều thí sinh khá, giỏi đăng ký nguyện vọng 1 nhất), ta khóa sổ trường đó và chuyển những thí sinh có nguyện vọng 1 vào trường này ở mức điểm tiếp theo, tức 24,5, vào trường theo nguyện vọng 2 của các thí sinh đó. Đến khi trường nguyện vọng 2 cũng đầy chỗ ta lại chuyển thí sinh vào trường nguyện vọng 3. Cứ như thế cho đến thí sinh cuối cùng. (Để dễ hình dung, xin xem mẫu Bảng xét tuyển kèm theo).
Có điều để mô hình này được hoàn hảo thì phải cho phép thí sinh đăng ký không chỉ 3, mà nhiều hơn, đại khái có bao nhiêu trường cùng khối thi, kể cả đại học, cao đẳng và dân lập, không phân biệt trường có thi và trường không thi như hiện nay, thì cho thí sinh đăng ký từng đó nguyện vọng, bảo đảm cho thí sinh chắc chắn trúng tuyển vào một trong số các trường đó.
Một chương trình quản lý dữ liệu sẽ hoàn thành công việc này trong nháy mắt. Dù thí sinh có 10, 15 hay 20 nguyện vọng thì việc xử lý cũng đơn giản như nhau.
Bằng cách làm này với một mũi tên ta trúng mấy đích:
- Tuyển được các thí sinh khá nhất.
- Các trường khỏi phải kéo nhau ra Hà Nội hiệp thương. Không ai còn phải đau đầu về các thí sinh ảo. Và các trường không tổ chức thi tuyển không còn phải ngồi chờ vét những thí sinh thi rớt nguyện vọng 1 ở các trường khác.
Thí sinh không phải suy nghĩ xem nên chọn nguyện vọng nào, để rồi sau đó chạy đôn chạy đáo đến các trường xin xét nguyện vọng 2, 3 rồi 4 như hiện nay.
Các học sinh thực sự khá giỏi hầu như chắc chắn thi đỗ, vấn đề chỉ là lọt được vào trường nào mà thôi. Sẽ không còn chuyện vô lý 20 điểm thì trượt mà 15 điểm lại đậu giúp giải tỏa tâm lý cho các em .
Tổ chức kỳ thi đại học ngay tại địa phương
Theo mô hình xét tuyển này thì các trường hầu như không còn đóng vai trò nữa. Vì thế ta có thể tiến thêm một bước là cải tiến toàn bộ kỳ thi, chứ không chỉ giới hạn trong việc phân bổ thí sinh như trên. Kỳ thi đại học sẽ được tổ chức như sau:
Thay vì nộp hồ sơ dự thi tại trường nguyện vọng 1 như trước, các thí sinh nộp hồ sơ cho trường THPT nơi đang theo học để trường chuyển cho Ban tuyển sinh của Sở GD-ĐT địa phương. Thí sinh không đăng ký thi vào trường nào, mà chỉ đăng ký thi khối nào, và được quyền đăng ký nguyện vọng vào tất cả các trường của khối thi đó theo thứ tự ưu tiên.
Kỳ thi đại học sẽ được tổ chức tại địa phương giống y như kỳ thi tú tài. Sau khi có kết quả thi, Ban tuyển sinh của Sở chuyển kết quả về Cục Khảo thí, ở đây sẽ tiến hành phân bổ các thí sinh trúng tuyển vào các trường theo cách đã nói ở trên.
Việc cuối cùng là gửi giấy báo điểm về cho thí sinh, đồng thời công bố trên báo chí hay internet. Đơn giản và đỡ tốn kém biết bao!
Dùng kết quả thi tú tài để xét tuyển đại học
Tiến thêm một bước nữa, ta có thể lấy ngay kết quả thi tú tài mà xét tuyển, như vậy sẽ bớt hẳn kỳ thi đại học. Đây chính là phương án mà ông Trương Song Đức, Giám đốc Sở GD-ĐT TP Hồ Chí Minh đề nghị.
Muốn vậy, kỳ thi tú tài phải gồm đủ các môn để thi đại học ở tất cả các khối thi. Đề thi có thể chia làm hai phần: phần thứ nhất chiếm khoảng 50% số điểm, gồm những kiến thức cơ bản, làm được phần này coi như đỗ tú tài. Phần còn lại khó hơn, dùng để xác định các học sinh khá giỏi cho các trường đại học.
Các thí sinh đỗ tú tài từ mức điểm nào đó trở lên mới được xét tuyển. Những em này gửi bảng đăng ký nguyện vọng vào các trường của khối thi nào đó kèm trích ngang điểm thi tú tài các môn của khối thi đó tới Cục Khảo thí (có thể gửi qua mạng internet), và mọi việc lại diễn ra theo quy trình trên.
Nếu tổ chức tốt, thậm chí thí sinh có thể đăng ký nguyện vọng vào các trường ở các khối thi khác nhau. Như vậy một mặt học sinh buộc phải học tương đối toàn diện để đỗ tú tài, mặt khác vẫn có thể tập trung cho các môn thuộc khối thi mà mình muốn để được xét tuyển vào đại học.
Thường thì tỷ lệ học sinh thực sự khá giỏi, xứng đáng vào đại học chỉ chiếm khoảng 10% tổng số học sinh (nếu như cho rằng đại học là nơi đào tạo tinh hoa, chứ không phải bậc học tiếp theo bậc phổ thông). Nhưng ta nên tuyển độ 15% học sinh khá nhất, vì có những học sinh học ở trường phổ thông không khá lắm, nhưng vào đại học lại học giỏi, và ngược lại.
Các trường đại học sẽ làm tiếp công việc loại bớt một phần ba trong số đó để chỉ còn 10% ra trường với tấm bằng cử nhân, nhưng là những cử nhân thực thụ. Tức là dạng đào tạo hình phễu trên to dưới nhỏ dần, thay cho dạng hình trụ như hiện nay.
Điều kiện tiên quyết cho mô hình này là chúng ta phải có những người thầy ra thầy để bảo đảm kết quả học tập ở trường phổ thông và đại học phản ánh đúng năng lực của học sinh.
Mô hình bản xét tuyển
Giả thiết có tổng cộng năm trường thi khối A với tổng chỉ tiêu là 500. Mỗi TS được đăng ký năm nguyện vọng (NV) và được ghi vào cột của trường tương ứng.
Ta lấy ra 500 TS có điểm thi cao nhất (từ 30 tới 16,5) và xếp vào bảng từ trên xuống dưới sau đó dựa vào nguyện vọng từ 1 - 5 để phân bổ vào các trường. Ô đánh dấu X là trường mà TS được tuyển vào. Số bên dưới mỗi NV là lượng TS đã được tuyển vào trường đó. Con số này giúp ta xác định khi nào thì cần khóa sổ vì đã tuyển đủ chỉ tiêu vào trường đó.
Thí dụ : Trường Bách khoa khóa sổ ở TS thứ 90, vì thế TS tiếp theo được cho vào trường NV2 là Xây dựng. TS số 270 trúng tuyển vào trường NV 3 vì các trường NV1 và 2 đều đã khóa sổ v.v... Riêng TS thứ 500 lại được tuyển vào trường NV1 vì trường này đến lúc đó vẫn còn trống một suất.
| STT | Tên TS | Điểm | Tên trường/ Chỉ tiêu tuyển | ||||
| Bách khoa 50 | Xây dựng 200 | Kinh tế 100 | Cao đẳng... 50 | Dân lập... 100 | |||
| 1. | Nguyên | 30 | NV2 0 | NV1 X - 1 | NV4 0 | NV3 0 | NV5 0 |
| 2. | Hải | 30 | NV1 X - 1 | NV3 1 | NV4 0 | NV2 0 | NV5 0 |
| 3. | Hòa | 29,5 | NV3 1 | NV2 1 | NV5 0 | NV1 X-1 | NV4 0 |
| ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... |
| 90. | Sơn | 25 | NV1 X - 50 (khóa sổ) | NV4 20 | NV5 10 | NV3 10 | NV2 0 |
| 91. | Đan | 24,5 | NV1 50 | NV2 X-21 | NV5 10 | NV4 10 | NV3 0 |
| ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... |
| 270. | Hương | 21 | NV1 (50 (khóa sổ) | NV3 X-65 | NV2 100 (khóa sổ) | NV4 35 | NV5 20 |
| ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... | ... |
| 500 | Luyện | 16,5 | NV2 50 | NV3 200 | NV4 100 | NV5 50 | NV1 X - 100 |
