Áp lực tỷ giá sau quyết định tăng lãi suất của FED

Thị trường ngoại hối nhiều biến động

Những ngày qua, thị trường ghi nhận một đợt biến động tỷ giá VND/USD mạnh mẽ. Theo đó, giá bán USD luôn được giữ ở mức kịch trần mà NHNN cho phép là 22.547 đồng/USD từ nhiều ngày nay. Chuyên gia tài chính ngân hàng, TS Nguyễn Trí Hiếu cho biết, quan sát trên thị trường những ngày vừa qua cho thấy, thị trường ngoại hối của chúng ta đang có nhiều biến động. Theo TS Hiếu, thời điểm ngày 16-12, nhiều NH đã đưa tỷ giá lên kịch trần và do đó một số NH đã ngưng giao dịch, không mua - bán, vì trên thị trường tự do đồng USD được giao dịch với giá 22.740 đồng/USD. Đến sáng 17-12, tỷ giá tại các NHTM vẫn ở mức kịch trần, nhưng trên thị trường tự do lại xuống một chút ở mức 22.720 đồng/USD. "Nguyên nhân của những biến động này, trước hết là do yếu tố tâm lý thị trường. Thêm nữa, là yếu tố do ảnh hưởng trước quyết định FED tăng lãi suất và sự biến động trên thị trường thế giới của đồng Nhân dân tệ" - chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu nhận định.

Trước những biến động của tỷ giá trên thị trường ngoại hối những ngày qua, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho rằng, nguyên nhân của việc tỷ giá tăng kịch trần chủ yếu do yếu tố tâm lý. "Qua tổng hợp nghiên cứu, đánh giá thông tin trên thị trường, NHNN có cơ sở để khẳng định, việc tỷ giá tăng chủ yếu do diễn biến tâm lý, bởi xét yếu tố cung cầu trong mấy ngày vừa qua, rõ ràng trên thị trường nhu cầu mua bán ngoại tệ vẫn diễn ra bình thường, không có đột biến" - bà Nguyễn Thị Hồng nhận định. Mặc dù tỷ giá tăng kịch trần, nhưng nhu cầu của doanh nghiệp và người dân đối với ngoại tệ vẫn được các tổ chức tín dụng đáp ứng kịp thời, đầy đủ. Về cung cầu ngoại tệ, Việt Nam đang xuất siêu liên tục, nhất là tháng 10 đã xuất siêu 500 triệu USD và tháng 11 xuất siêu 260 triệu USD; cùng với dòng vốn FDI tăng 17,9%, kiều hối từ nước ngoài chảy mạnh về trong nước,... cho thấy cung cầu không có gì bất thường. "Sáng 17-12, sau khi FED công bố tăng lãi suất, thị trường ít giao dịch. Nhưng đến thời điểm 12 giờ trưa, tỷ giá đã có tín hiệu giảm liên tục, các giao dịch mua bán lại diễn ra bình thường" - Phó Thống đốc NHNN cho biết thêm.

Gia tăng áp lực tỷ giá USD

Như vậy, ngày 17-12, FED đã có một quyết định mang tính lịch sử, khi quyết định tăng lãi suất đồng USD sau gần một thập kỷ giữ nguyên ở mức tiệm cận 0%. Đánh giá về việc tác động của FED đối với nền kinh tế Việt Nam, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng khẳng định: Việc FED tăng lãi suất 0,25% gần như được phản ánh rõ nét trong diễn biến tăng tỷ giá từ cuối năm 2014 và đầu năm 2015. Đối với Việt Nam, vốn ngắn hạn chiếm thị phần rất ít, chủ yếu là vốn trung, dài hạn và vốn FDI. "Chúng ta vẫn theo đuổi mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, tái cơ cấu nền kinh tế, tạo điều kiện cho doanh nghiệp FDI đầu tư lâu dài tại Việt Nam, do đó được các nhà đầu tư tin tưởng. Các nhà đầu tư vào Việt Nam để tận dụng những lợi thế như chi phí nhân công,... nên khả năng đảo chiều của dòng vốn FDI là không xảy ra. Trong khi đó, dòng vốn đầu tư gián tiếp FII vào Việt Nam còn rất ít, nên cũng không lo ngại sẽ bị dịch chuyển về nước" - bà Nguyễn Thị Hồng nhìn nhận. Đối với các giải pháp điều hành của NHNN trong thời gian tới, đại diện lãnh đạo NHNN cho biết, sẽ tiếp tục theo dõi, đồng thời bày tỏ cam kết sẽ thực hiện các biện pháp, công cụ cần thiết để ổn định thị trường tỷ giá và ngoại hối.

Trong khi đó, đánh giá về tác động của việc FED nâng lãi suất đồng USD, nhiều chuyên gia kinh tế, tài chính ngân hàng đồng quan điểm cho rằng, quyết định này sẽ gây áp lực lên tỷ giá USD tại Việt Nam.

Theo TS Nguyễn Trí Hiếu, tác động đầu tiên có liên quan khả năng đảo chiều dòng vốn đầu tư khỏi Việt Nam. Theo đó, đặc thù nền kinh tế Việt Nam là nguồn vốn còn chưa được tự do lưu chuyển, cho nên ít bị tác động bởi những biến động mang tính nhất thời trên thị trường quốc tế. Việc FED duy trì lãi suất thấp 0 đến 0,25% trong tám năm qua và những đợt nới lỏng định lượng tổng cộng lên tới hàng nghìn tỷ USD, đã tạo một luồng vốn nóng đổ vào các nền kinh tế mới nổi, khiến đồng tiền của các nước này tăng giá. Khi thị trường kỳ vọng sự cắt giảm đối với những chính sách nới lỏng trên, dòng vốn lại đảo chiều về Mỹ, khiến nhiều đồng tiền bị mất giá so với đồng USD. Trong bối cảnh thị trường hối đoái thế giới như vậy, dòng vốn gián tiếp vào Việt Nam lại không tăng đột biến và vì thế, tiền đồng không tăng giá trong giai đoạn 2009 - 2013. "Việc FED tăng lãi suất thì các thị trường tài chính, trong đó có thị trường chứng khoán Trung Quốc đang rục rịch chuyển động, một dòng vốn đang từ từ chảy ra khỏi các thị trường mới nổi để tìm đến các thị trường đầu tư vào những tài sản được định giá trên đồng USD" - TS Hiếu nhận định.

Ngoài ra, việc FED tăng lãi suất còn tác động tới khả năng tăng chi phí vốn. Số liệu thống kê cho thấy, thanh khoản ngoại tệ của toàn hệ thống các TCTD đang dư thừa. Mặt khác, thị trường đã tính việc FED tăng lãi suất nên lãi suất Libor đối với đồng USD đã tăng trong năm 2015, từ mức 0,25% trong tháng 1 lên mức 0,4% trong tháng 11 đối với kỳ hạn ba tháng. "Do đó, khi FED tăng lãi suất thì chi phí tài trợ thương mại cho hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam cũng sẽ tăng thêm nhưng không nhiều, kinh tế Việt Nam vì thế có thể sẽ không bị ảnh hưởng mạnh. Tuy nhiên, khó có thể dự đoán được phản ứng của thị trường vốn khi lãi suất USD tăng trong đợt này" - TS Nguyễn Trí Hiếu cho biết thêm. Bên cạnh đó, áp lực tăng giá USD đến tỷ giá đồng/USD cũng trở nên rõ ràng hơn khi đây là lần tăng lãi suất của FED sau tám năm, và dự kiến trong năm 2016, FED cũng tiếp tục tăng lãi suất ở mức độ mỗi lần 0,25% cho đến khi lãi suất USD đạt mức từ 1,25 đến 1,5%.

Theo TS Cấn Văn Lực, Giám đốc Trường đào tạo cán bộ BIDV, việc FED tăng lãi suất lên 0,25% cơ bản sẽ tác động đến bốn lĩnh vực tại Việt Nam. Thứ nhất, sẽ tiếp tục tạo áp lực lên tỷ giá từ nay đến cuối năm 2015 cũng như năm 2016. Thứ hai, nợ nước ngoài của Việt Nam sẽ tăng lên do cấu trúc nợ của nước ta liên quan nhiều đến đồng USD. Tương tự, nợ của DN vay bằng USD trong nước và nước ngoài cũng sẽ tăng, làm chi phí vốn vay của DN trở nên đắt hơn. Thứ ba, là sự dịch chuyển dòng vốn đầu tư. Và tác động thứ tư, là mới đây, đồng Nhân dân tệ (CNY) đã được đưa vào rổ tiền tệ thế giới. Do đó, việc FED tăng lãi suất cùng với sự kiện nêu trên sẽ làm cho chính sách tiền tệ của Trung Quốc năm tới khá linh hoạt, đòi hỏi NHNN phải bám sát động thái thị trường thế giới, nhất là chính sách tiền tệ của Mỹ, Trung Quốc để có những điều chỉnh kịp thời.