50 năm Hội Mỹ thuật Việt Nam

Sau khi thành lập Ban trù bị Ðại hội, từ ngày 26-3 đến ngày 29-3-1957 tại số 1 Bà Triệu (Hà Nội). Ðại hội thành lập Hội Mỹ thuật Việt Nam đã được tổ chức với 108 hội viên bao gồm các họa sĩ và nhà điêu khắc từ các chiến khu, bưng biền, vùng tự do, và các họa sĩ ở Hà Nội. Ngày 8-4-1957, Bộ Nội vụ đã ra quyết định cho phép thành lập Hội Mỹ thuật Việt Nam trụ sở đóng tại 51 Trần Hưng Ðạo, Hà Nội.

Ngay sau ngày thành lập Hội, Hội đã tổ chức nhiều chuyến đi thực tế cho các họa sĩ đến với nhiều vùng đất như Pác Bó (Cao Bằng), mỏ than Quảng Ninh, giới tuyến Vĩnh Linh, tham gia khai hoang ở Thanh Sơn... cùng với các tư liệu ghi chép trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, nhiều tác phẩm đã được sáng tác với nhiều chất liệu như sơn dầu, sơn mài, lụa, điêu khắc, tranh khắc có chất lượng cao tham gia các Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc năm 1958, 1960, 1962 và Triển lãm Mỹ thuật 10 nước XHCN ở Liên Xô và Ðông Âu tạo được dấu ấn về mỹ thuật Việt Nam với bạn bè thế giới.

Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, hàng trăm hội viên của Hội đã tham gia quân đội chiến đấu trên các chiến trường miền bắc, B, C, K, làm việc trong các cơ quan, trường học, nhà máy... 58 họa sĩ đã hy sinh tại chiến trường miền nam. Các họa sĩ trong cương vị công tác của mình đã sáng tác nhiều tác phẩm xuất sắc. Ðặc biệt các ký họa từ miền nam gửi ra đã được tổ chức triển lãm hai lần tại Hà Nội và in thành sách có tác dụng sâu sắc đến công chúng. Nhiều tranh cổ động đã được sáng tác kịp thời phục vụ các nhiệm vụ chính trị, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền bắc, giải phóng miền nam thống nhất đất nước. Nhiều cuộc triển lãm mỹ thuật đã trưng bày những tác phẩm có nội dung tư tưởng và chất lượng nghệ thuật cao, hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và nhiều bảo tàng khác.

Các họa sĩ Việt Nam đã gửi nhiều tác phẩm tham gia các cuộc triển lãm mỹ thuật tại nước ngoài chủ yếu là các nước Ðông Âu và các nước XHCN khác. Ngành điêu khắc đã có sự phát triển, mặc dù trong chiến tranh, một số tượng đài đầu tiên đã được xây dựng và triển lãm 10 năm điêu khắc toàn quốc lần thứ nhất đã được tổ chức đánh dấu bước trưởng thành của ngành điêu khắc Việt Nam.

Từ sau ngày giải phóng miền nam, thống nhất đất nước, số lượng hội viên của Hội ngày càng đông đảo, các nghệ sĩ tạo hình đã tiếp tục sáng tác các đề tài chiến tranh cách mạng và mở rộng nội dung sáng tác trong điều kiện mới. Thời kỳ này, Hội Mỹ thuật Việt Nam đã có sự phát triểnvượt bậc về mặt tổ chức và sáng tác. Hàng nghìn tác phẩm đã được gửi tới tham dự các Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc năm năm một lần thường kỳ từ năm 1976 đến năm 2005.

Nghị quyết T.Ư 5, Khóa 8 của Ðảng đã chỉ rõ: "Khuyến khích tìm tòi, thể nghiệm mọi phương pháp, mọi phong cách sáng tác vì mục đích đáp ứng đời sống tinh thần lành mạnh, bổ ích cho công chúng". Trên tinh thần đó, các hội viên của Hội đã chủ động sáng tác mở rộng đề tài, tìm tòi, sáng tạo những phong cách mới và những loại hình nghệ thuật mới, tích cực hội nhập thông qua các triển lãm mỹ thuật Việt Nam ra nước ngoài và các triển lãm mỹ thuật nước ngoài vào trong nước, trao đổi nghệ sĩ, tổ chức trại sáng tác quốc tế, nhằm đáp ứng nhu cầu thưởng thức đa dạng của công chúng.

Trong những năm gần đây, hằng năm, cả nước có hơn 300 cuộc triển lãm mỹ thuật, đưa mỹ thuật đến với công chúng rộng rãi, tổ chức hàng trăm chuyến đi thực tế, trại sáng tác, và đầu tư sáng tác mỹ thuật 1.255 tác phẩm của 749 tác giả.

Hội Mỹ thuật Việt Nam đã được Ðảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng nhất (1960), Huân chương Ðộc lập hạng nhất (1987) và Huân chương Hồ Chí Minh (1997); 18 nghệ sĩ đã được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và 51 nghệ sĩ đã được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học - Nghệ thuật. Nhiều hội viên đã được tặng các huân chương cao quý của Ðảng và Nhà nước.

Trong 50 năm hoạt động, Hội Mỹ thuật Việt Nam đã tổ chức 6 kỳ đại hội, từ chỗ chỉ có 108 hội viên, đến nay đã có 1.800 hội viên trong đó hiện có 1.479 hội viên đang hoạt động và gần 300 hội viên đã mất. Các thế hệ họa sĩ đã nối tiếp nhau trưởng thành. Hội Mỹ thuật Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, đã làm tốt việc triển khai định hướng văn học - nghệ thuật của Ðảng trong từng thời kỳ 50 năm qua, góp phần vào việc xây dựng nền Mỹ thuật Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Ðể thiết thực kỷ niệm 50 năm thành lập Hội, Ban Chấp hành Hội Mỹ thuật Việt Nam đã lấy năm 2007 là Năm hoạt động chào mừng kỷ niệm 50 năm thành lập Hội Mỹ thuật Việt Nam (1957 - 2007). Hội sẽ tổ chức các hoạt động như: Gặp mặt các thế hệ hội viên; tổ chức đi thực tế, mở trại sáng tác, tổ chức triển lãm, tổ chức các hoạt động mỹ thuật ở tất cả các địa phương; in các cuốn sách: Hội Mỹ thuật Việt Nam nửa thế kỷ hoạt động và trưởng thành (1957 - 2007), sách Nghệ sĩ tạo hình Việt Nam hiện đại (Kỷ yếu hội viên), tổ chức lễ kỷ niệm theo các khu vực, kết hợp với Lễ khai mạc Triển lãm Mỹ thuật khu vực năm 2007 và vào Ngày Bác Hồ gửi thư cho các họa sĩ - Ngày truyền thống của giới mỹ thuật Việt Nam.

TRẦN KHÁNH CHƯƠNG
Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam