85 tác phẩm xuất sắc được vinh danh là những thành tựu sáng tạo nổi bật của năm, kết tinh của đời sống tinh thần đang vận động mạnh mẽ, sâu rộng trong cộng đồng văn nghệ sĩ cả nước. Ở đó, những rung động thẩm mỹ, suy tư lịch sử, bản sắc văn hóa vùng miền và khát vọng con người Việt Nam hôm nay cùng hội tụ, tạo nên không gian sáng tạo cho đời sống tinh thần của xã hội hôm nay.
Giải thưởng Văn học nghệ thuật của Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam những năm gần đây ngày càng khẳng định quá trình không ngừng mở rộng quy mô, thu hút đông đảo văn nghệ sĩ tham gia, đồng thời trở thành một hệ giá trị có sức lan tỏa sâu rộng tới nhiều khía cạnh đời sống.
Song song với sự ghi nhận, tôn vinh các tác phẩm xuất sắc về nội dung và nghệ thuật, giải thưởng còn góp phần quan trọng trong việc phát hiện, bồi dưỡng lực lượng sáng tác trẻ, tạo dựng đội ngũ kế cận cho nền văn học nghệ thuật nước nhà.
Năm 2025, Ban Tổ chức nhận được tác phẩm dự giải của tất cả Hội Văn học nghệ thuật 34 tỉnh, thành phố với tổng số 441 tác phẩm thuộc nhiều lĩnh vực như: Văn học, Âm nhạc, Mỹ thuật, Điện ảnh, Nhiếp ảnh, Múa, Sân khấu, Văn nghệ dân gian… Sự phong phú, đa dạng trong giải thưởng phản ánh rõ nét một không gian sáng tạo rộng mở từ cơ sở, cho thấy đời sống văn học nghệ thuật không còn tập trung ở một vài trung tâm quen thuộc mà đã lan tỏa mạnh mẽ tới các vùng miền, từ đô thị đến nông thôn, từ miền núi, biên giới đến hải đảo...
Qua quá trình thẩm định nghiêm túc, Hội đồng Giải thưởng các chuyên ngành đã lựa chọn 75 tác phẩm tiêu biểu của các hội địa phương để trao 6 giải A, 17 giải B, 18 giải C, 33 giải Khuyến khích và một giải Tác giả trẻ, bên cạnh 10 tác phẩm xuất sắc của các hội chuyên ngành Trung ương.
10 tác phẩm xuất sắc của các Hội Văn học nghệ thuật chuyên ngành Trung ương, gồm: "Nhịp trống đồng" (tranh sơn dầu) của họa sĩ Đỗ Ngọc Dũng; "Dấu xưa lưng chừng núi - Một vùng bản sắc Ca dong" (sách khảo cứu) của Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ; "Kiến trúc Việt Nam - 50 năm đất nước thống nhất" (sách nghiên cứu, lý luận phê bình) của Hội Kiến trúc sư Việt Nam; "Mưa đỏ" (phim truyện điện ảnh) của Điện ảnh Quân đội nhân dân sản xuất; "Theo dấu chân Người" (tập truyện ký) của nhà văn Trình Quang Phú; "A Chất: Sử thi dân tộc Ta-Ôi" (tập sách sưu tầm và biên soạn) của Tiến sĩ Nguyễn Thị Sửu (Kê Sửu); "Sông Thương ngày trở về" (ca khúc) - nhạc Tuấn Phương, lời thơ Ngọc Lan; "Metro tiến vào kỷ nguyên mới" (ảnh bộ) của Trần Lê Huy; "Người thứ ba" (vở diễn) của tác giả Anh Nguyên (Nguyễn Minh Anh), đạo diễn-Nghệ sĩ Nhân dân Lê Hùng, đơn vị biểu diễn Nhà hát Kịch Công an nhân dân; "Sesan - Dòng sông ánh sáng" (vở múa) do nghệ sĩ Phạm Anh Phương chỉ đạo nghệ thuật, tác giả kịch bản và tổng đạo diễn Nguyễn Thị Tuyết Minh, biểu diễn tập thể nghệ sĩ múa - hội viên Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam.
Tác phẩm tiêu biểu của các hội chuyên ngành Trung ương thể hiện sự đa dạng về hình thức biểu đạt cũng như mối quan tâm sâu sắc của văn nghệ sĩ đối với các vấn đề lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam.
Nhận xét về mùa giải năm nay, Nghệ sĩ nhân dân Vương Duy Biên, Phó Chủ tịch Chuyên trách Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam cho rằng, các Hội đồng giải thưởng ở cơ sở đã có sự sàng lọc, thẩm định nghiêm túc ngay từ đầu, giúp nâng cao rõ rệt chất lượng tác phẩm dự xét giải ở cấp Liên hiệp.
Các tác phẩm được vinh danh đều đã được công bố, xuất bản, triển lãm hoặc trình diễn, nhận được sự quan tâm của công chúng và báo chí, đồng thời phản ánh rõ khuynh hướng sáng tác hiện nay: những tác giả đi theo truyền thống tiếp tục được khẳng định, trong khi lực lượng trẻ có nhiều tìm tòi, đổi mới mà vẫn gắn bó với đời sống và các giá trị đạo lý dân tộc.
Ở từng chuyên ngành, bức tranh sáng tạo cũng hiện lên với những gam màu khác nhau. Trong lĩnh vực Văn học, các tác phẩm dự giải thể hiện sự đa dạng về đề tài và thể loại, phản ánh sinh động nhịp sống từ thành thị đến nông thôn, từ miền núi đến hải đảo; đề tài chiến tranh cách mạng tiếp tục được khai thác dưới một độ lùi khách quan, nhân văn.
Mỹ thuật có bước phát triển ở nhiều khu vực, đặc biệt là Tây Bắc-Việt Bắc, nam miền trung và Tây Nguyên, dù vẫn còn thiếu những tác phẩm thật sự đột phá. Âm nhạc phong phú về đề tài và ngôn ngữ, song đặt ra yêu cầu phải đổi mới sâu hơn về cấu trúc và chiều sâu biểu đạt.
Nhiếp ảnh có nhiều tác phẩm đạt giá trị tư tưởng nghệ thuật cao, mang tính định hướng chính trị rõ nét. Văn nghệ dân gian giữ được nền tảng tư liệu nhưng cần tiến thêm vào chiều sâu nghiên cứu, phân tích. Điện ảnh, Sân khấu và Múa tuy số lượng tác phẩm dự giải còn khiêm tốn, song phản ánh đúng đặc thù thể loại và đặt ra yêu cầu đầu tư dài hạn cho những lĩnh vực này.
Phát biểu tại lễ trao giải, PGS,TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam nhấn mạnh, việc vinh danh các sáng tác của văn nghệ sĩ đã kịp thời ghi nhận những tác phẩm, tác giả tiêu biểu, đồng thời góp phần lan tỏa sâu rộng các giá trị nghệ thuật, phản ánh sinh động đời sống sáng tạo và thành quả lao động bền bỉ của đội ngũ văn nghệ sĩ Việt Nam.
Ông bày tỏ kỳ vọng, bước sang năm 2026, giải thưởng sẽ tiếp tục nhận được sự tham gia đầy đủ, trách nhiệm và tâm huyết của 10 Hội Văn học nghệ thuật chuyên ngành Trung ương cùng các hội văn học nghệ thuật tỉnh, thành phố trên cả nước, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò của văn học nghệ thuật như một trụ cột tinh thần của xã hội.
