Đó chính là những thứ mà chúng ta gọi là rác thải điện tử. Sự gia tăng nhanh chóng loại chất thải này là thách thức không nhỏ đối với nỗ lực bảo vệ môi trường của cộng đồng xã hội. Bởi trong các đồ dùng điện - điện tử có hơn 1. 000 hợp chất khác nhau, chủ yếu là các thành phần kim loại nặng, kim loại quý, các chất hữu cơ cao phân tử khác. Đặc biệt, các hóa chất độc hại như chì, thủy ngân, cadmium, arsenic... sẽ gây ra những chứng bệnh cho con người như ung thư, suy thận... Những chất thải điện và điện tử trên nếu không được xử lý triệt để sẽ dẫn đến ô nhiễm không khí, đất, nước, thực phẩm và ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống con người. Một số hóa chất, nhất là chì gây nhiễm độc cơ thể và có thể truyền cho các thế hệ kế tiếp.
Do đó, bên cạnh việc thu gom những chất thải trên đòi hỏi phải có quy trình xử lý hiện đại đủ để xử lý triệt để chất thải nguy hại đi kèm. Trong khi đó, thành phố chưa hề có một cơ sở xử lý rác thải điện tử với công nghệ cao. Hiện tại, việc thu gom, xử lý rác thải điện tử tại thành phố mới dừng ở mức thu gom theo kiểu “lộ trình”: người mua ve chai bán lại cho các đầu nậu buôn bán đồng nát rồi từ đó sẽ giao cho các khu tái chế. Còn tái chế như thế nào thì không ai nắm rõ quy trình, nhưng đại loại rất độc hại kể cả đối với người thực hiện công việc đó cũng như môi trường xã hội. Không ai biết được họ làm như thế nào và ảnh hưởng ra sao.
Vì thế, thành phố và các sở, ngành chức năng cần quan tâm đúng mức, có hướng thu gom, tái chế phù hợp vừa bảo vệ môi trường sống cho cư dân thành phố vừa tận dụng được những lợi ích từ loại rác thải này. Vì lẽ, rác thải điện tử rất độc hại nhưng cũng rất có giá trị. Nếu có cách tái chế phù hợp, người ta có thể thu hồi những kim loại quý trong các sản phẩm điện tử cao cấp không còn sử dụng được nữa như vàng, bạc, palladium và đồng. Các nhà khoa học trên thế giới đã tính được rằng từ một triệu chiếc điện thoại di động, có thể thu hồi 24 kg vàng, 250 kg bạc, 9 kg palladium và hơn 9 tấn đồng. Và cứ một tấn bo mạch máy tính thu hồi được 250 gram vàng.
Mới đây, Tổ chức Vietnam Recycling Platform (Nền tảng Tái chế Việt Nam) - một liên minh về các chương trình tái chế rác thải do Công ty HP và Apple thành lập, giới thiệu chương trình thu hồi và tái chế miễn phí các sản phẩm điện tử bị lỗi hoặc đã qua sử dụng cho cộng đồng tại Việt Nam với tên gọi Vietnam Recycles (tạm dịch: Việt Nam tái chế). Chương trình nhằm bảo đảm quy trình tái chế rác thải điện tử an toàn và thân thiện với môi trường. Vietnam Recycles sẽ thu thập, xử lý tất cả các sản phẩm điện, điện tử bị lỗi hoặc quá hạn sử dụng với hệ thống công nghệ kỹ thuật cao, chuyên nghiệp và thân thiện với môi trường, tối đa hóa lượng tài nguyên thiên nhiên thu hồi được sau tái chế. Thành phố nên kết hợp tìm hiểu, tận dụng những tri thức, kinh nghiệm và công nghệ từ chương trình này để có kế hoạch xây dựng, thiết lập một hệ thống xử lý rác thải điện tử đạt hiệu quả cao.
Đó cũng chính là bước chuẩn bị cần thiết để thành phố thực hiện tốt lộ trình thu hồi và xử lý các sản phẩm điện tử thải bỏ như ắc-quy và pin, thiết bị điện tử, điện dân dụng và công nghiệp, hóa chất sử dụng trong công nghiệp, nông nghiệp, thủy sản và thuốc sử dụng cho người, dầu nhớt, mỡ bôi trơn... theo nội dung Quyết định số 50/2013/QĐ-TTg ngày 9-8-2013 của Thủ tướng Chính phủ về thu hồi và xử lý sản phẩm thải bỏ. Theo lộ trình, từ ngày 1-1-2016, thu hồi và xử lý máy sao chụp giấy (photocopier), ti-vi, tủ lạnh, máy điều hòa nhiệt độ, máy giặt và săm, lốp các loại thải bỏ. Tiếp đến, các loại phương tiện giao thông như xe mô-tô, xe gắn máy, xe ô-tô các loại thải bỏ sẽ bị thu hồi và xử lý từ ngày 1-1-2018.
