Mỗi lần đi qua dòng kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, một điều vô cùng phản cảm và gây bức xúc đối với người đi đường, đó là dòng kênh đẹp đẽ sau một thời gian dài tu bổ đang dần "xuống cấp" bởi có quá nhiều loại rác thải trôi lềnh bềnh. Ðó chỉ mới là những thứ trông thấy được bằng mắt thường, chưa kể đủ loại nước thải chưa qua xử lý đang ngày đêm chảy ra kênh, gây bốc mùi hôi rất khó chịu. Cho dù, ngay từ khi chưa khánh thành dự án cải tạo kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, cơ quan quản lý kênh và chính quyền sở tại đã tốn không ít công sức để tuyên truyền người dân không lấn chiếm lòng lề đường Hoàng Sa và không xả rác xuống kênh, kết hợp việc khuyến khích các hộ dân tự quản khu vực mặt tiền nhà mình, nhưng tình trạng xả rác, thải nước bừa bãi vẫn chưa được ngăn chặn triệt để. Vì thế, các cơ quan chức năng của thành phố và chính quyền các phường nơi có con kênh chảy qua cần có thêm các biện pháp và chế tài đủ mạnh để sớm khắc phục tình hình, không để công sức, tiền của đã đổ ra từ bao năm qua trở thành vô ích.
Từ thực tế, có thể khẳng định: chỉ tuyên truyền, vận động không thôi thì không hiệu quả, mà đi kèm với đó cần có các quy định, chế tài xử phạt nghiêm khắc cộng với các chế độ, chính sách phù hợp để vừa có sức răn đe vừa có sức thuyết phục người dân nâng cao ý thức bảo vệ kênh. Trước hết là cần nâng cao tinh thần trách nhiệm và phát huy vai trò giám sát của chính quyền các khu phố và phường sở tại. Giữa các phường, quận phải có sự phối hợp giám sát và xử lý đồng bộ, không để xảy ra tình trạng phường này làm nghiêm, phường kia chưa nghiêm, khiến cho người dân không chấp hành và rác vẫn cứ bị vứt xuống kênh. Nếu phường, quận nào để dòng kênh trên địa bàn mình quản lý có quá nhiều rác thì cũng phải có hình thức xử phạt nghiêm minh. Nên coi việc giữ sạch dòng kênh như một tiêu chí để chấm điểm thành tích vào các kỳ sơ kết, tổng kết của các phường, quận. Mặt khác, cũng cần xem xét khả năng tăng cường nhân sự cho lực lượng thanh tra xây dựng kết hợp với giám sát và xử lý các cá nhân, tổ chức có hành vi xâm phạm đến môi trường của dòng kênh, để có đủ người giám sát nhiều thời gian trong ngày. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể, các tổ chức chính trị, xã hội trong việc vận động và giám sát việc xả rác của người dân trong khu vực được giao quản lý. Ðồng thời, kiên quyết xóa bỏ các quán nhậu vỉa hè lấn chiếm lòng lề đường, chắc chắn sẽ giảm đáng kể lượng rác xả xuống kênh. Nói phải kiên quyết là vì theo thông tin từ Thanh tra môi trường thành phố, ở các phường đều có cán bộ phụ trách môi trường nhưng không hiểu vì lý do gì mà việc tổ chức kiểm tra các hành vi xả thải trái phép rất ít khi được thực hiện và chưa xử lý được bất kỳ trường hợp nào trong khi rác vẫn nổi lềnh bềnh và dày đặc trên kênh. Ði cùng với việc theo dõi, giám sát chặt chẽ việc xả rác ra kênh là cần có các chế tài xử phạt thật nặng các hành vi vi phạm. Các quán hàng nào không thực hiện tốt việc bảo đảm vệ sinh môi trường thì kiên quyết xóa bỏ. Còn đối với các quán nhậu lưu động trên vỉa hè thì kiên quyết dẹp bỏ. Ði cùng với các biện pháp mạnh cũng cần có các biện pháp mềm, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân xử lý rác thải hợp vệ sinh môi trường, góp phần bảo vệ kênh, đặt nhiều thùng rác chung quanh khu dân cư, điểm tập kết rác và rác luôn được lấy đúng giờ và thường xuyên hơn... Dần dần sẽ tạo được thói quen tốt cho cư dân sống và mưu sinh ven kênh.
Việc động viên, khuyến khích người dân ký cam kết tự quản giữ sạch các đoạn kênh trước nhà mình là việc nên làm, nhưng chỉ động viên, khuyến khích suông thôi thì cũng khó lòng khơi dậy sự tự giác cao độ mà đi kèm là một khoản thù lao hợp lý để nâng cao tinh thần trách nhiệm và cũng cần có hình thức xử lý thích đáng nếu cam kết đó không được thực hiện đầy đủ. Phải coi việc giữ sạch dòng kênh vừa là quyền lợi, nghĩa vụ vừa là trách nhiệm của cư dân sở tại. Bởi vì thành phố đã mất bao công sức, tiền của cải tạo kênh để đem lại cảnh quan đẹp, môi trường sống trong lành cho dân thì người dân cũng phải có trách nhiệm và bổn phận gìn giữ, ai không làm trọn trách nhiệm, bổn phận được giao thì đương nhiên là phải bị xử phạt. Ðiều đó hoàn toàn hợp lý. Phải thực hiện một cách tổng hợp và đồng bộ nhiều biện pháp như vậy thì mới có thể ngăn chặn triệt để nạn xả rác bừa bãi xuống dòng kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè.
