Xử lý nghiêm những trường hợp để xảy ra oan sai trong công tác điều tra

* Xin Thứ trưởng cho biết tầm quan trọng của việc ban hành Thông tư 18 của Bộ Công an?

- Những vụ bắt, giam giữ, truy tố và xét xử oan là hình thức vi phạm pháp luật nghiêm trọng nhất trong tố tụng hình sự. Nó đã và đang trở thành vấn đề bức xúc trong dư luận. Bên cạnh văn bản do Ủy ban thường vụ Quốc hội; Thông tư liên tịch ngành Kiểm sát; Tòa án; Công an; Quốc phòng, Tư pháp, Tài chính ban hành, hướng dẫn thực hiện thì Thông tư số 18/2004/TT-BCA quy định, hướng dẫn việc thực hiện bồi thường thiệt hại của riêng ngành công an là cần thiết và phù hợp với tình hình thực tế. Tất nhiên, những quy định, hướng dẫn trong Thông tư 18 lấy cơ sở từ Nghị quyết 388 và Thông tư 01 của liên ngành.

* Trong Thông tư quy định rất rõ trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan ra quyết định oan nhưng lại không có điều khoản nào quy định trách nhiệm, nghĩa vụ của cán bộ công an trực tiếp thụ lý vụ án?

- Thông tư số 18 do Bộ ban hành là nhằm hướng dẫn thực hiện Nghị quyết 388 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Thông tư liên tịch số 01 của liên ngành tư pháp. Tại hai văn bản này không đề cập việc xác định trách nhiệm và xử lý kỷ luật đối với thủ trưởng và cán bộ tư pháp đã gây ra oan. Do vậy, Thông tư số 18 của Bộ Công an cũng không hướng dẫn thực hiện vấn đề này.

Tuy nhiên, Bộ Công an có những quy định rất chặt chẽ, đầy đủ về việc xử lý kỷ luật đối với cán bộ, chiến sĩ công an mắc sai phạm ở nhiều hình thức kỷ luật khác nhau như: Khiển trách, cảnh cáo; giáng cấp bậc hàm, hạ bậc lương; giáng chức, cách chức; tước danh hiệu công an nhân dân.

Việc để xảy ra oan trong công tác điều tra được coi là một trong những sai phạm nghiêm trọng. Cán bộ mắc sai phạm trên sẽ bị xử lý kỷ luật. Áp dụng hình thức kỷ luật như thế nào thì phải tuỳ vào từng trường hợp cụ thể, xem xét một cách nghiêm túc các yếu tố khách quan, chủ quan của người mắc sai phạm, sau đó áp dụng hình thức kỷ luật phù hợp. Thái độ của lãnh đạo Công an các cấp là luôn nghiêm khắc đối với cán bộ, chiến sĩ mắc sai phạm. Đặc biệt là sai phạm dẫn đến bắt oan người vô tội. Trong trường hợp cán bộ, chiến sĩ công an cố ý gây ra oan mà đã bị khởi tố và bắt tạm giam hoặc bị truy tố thì còn nhận được hình thức kỷ luật nặng nhất là tước danh hiệu Công an nhân dân.

* Thưa Thứ trưởng, trong Thông tư quy định tiền bồi thường thiệt hại cho các trường hợp oan lấy từ ngân sách cơ quan, điều này liệu có hợp lý không khi mà cá nhân người thực hiện gây oan còn cơ quan thì phải gánh hậu quả về kinh tế. Trách nhiệm của cán bộ thụ lý, ra quyết định oan trong vấn đề bồi thường kinh phí cho các trường hợp như thế nào?

- Bên cạnh trách nhiệm của Nhà nước trong việc giải quyết bồi thường thiệt hại cho người bị oan, cần xem xét trách nhiệm của cán bộ tư pháp đã trực tiếp thụ lý vụ án có người bị oan. Song, do đặc thù của tố tụng hình sự là mỗi hoạt động bắt, tạm giữ, tạm giam, khởi tố... thường liên quan đến trách nhiệm và quyền hạn của nhiều người có thẩm quyền trong cùng một cơ quan - Thủ trưởng các Cơ quan điều tra, Kiểm sát, Tòa án và Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán - hoặc ở nhiều cơ quan khác nhau như: Cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát và các cơ quan khác đã phát hiện, bắt giữ người có hành vi phạm tội và chuyển giao cho cơ quan điều tra tiếp tục giải quyết. Vì thế, việc phân định trách nhiệm liên đới hoàn trả kinh phí bồi thường thiệt hại trong trường hợp nhiều người cùng gây ra oan là rất phức tạp.

Trách nhiệm hoàn trả kinh phí bồi thường là nội dung đã được quy định trong Nghị quyết 388 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Nhưng, cho đến nay, các cơ quan có thẩm quyền chưa có văn bản hướng dẫn. Ngay cả trong Thông tư liên tịch 01 giữa các ngành cũng không đề cập đến vấn đề trên; Hiện nay, liên ngành tư pháp đang nghiên cứu, xem xét để ban hành văn bản quy định cụ thê trách nhiệm của cán bộ, nhân viên các cơ quan tư pháp trong việc hoàn trả kinh phí mà Nhà nước đã bỏ ra để bồi thường cho người bị oan. Trên cơ sở văn bản được ban hành, Bộ Công an sẽ tiếp tục có văn bản hướng dẫn.

* Xin cảm ơn Thứ trưởng.