Xử lý hành vi mua bán, tàng trữ trái phép tân dược gây nghiện như thế nào?

Từ một vụ việc cụ thể

Khoảng 7 giờ ngày 28-12-2004, bảo vệ Trung tâm Giáo dục dạy nghề và giải quyết việc làm Nhị Xuân đóng tại địa bàn huyện Hóc Môn, TP Hồ Chí Minh kiểm tra nhân viên đang làm việc tại xưởng gỗ VIFACO của Trung tâm thì phát hiện Nguyễn Trọng Hiệp cất giấu trong người 600 viên tân dược hiệu IBU - PRX. Mục đích của Hiệp là mua số thuốc trên ở nhiều cửa hàng thuốc tây để mang vào bán cho số học viên đang cai nghiện tại Trung tâm. Vụ việc được chuyển đến cơ quan điều tra huyện Hóc Môn để điều tra xử lý.

Số thuốc trên đã được chuyển đến cơ quan chức năng để giám định thành phần của thuốc. Kết quả 600 viên thuốc con nhộng mầu vàng - cà-phê có chữ IBU - PRX gửi đến giám định có chứa thành phần IBUPROPEN và DEXTRO-PROPOXYPHEN. Đối chiếu kết quả giám định với danh mục các chất ma túy và tiền chất được quy định tại Thông tư liên ngành số 01/1998/TTLT-TANDTC - VKSNDTC - BNV ngày 2-1-1998 của Tòa án nhân dân tối cao - Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Nội vụ hướng dẫn áp dụng một số quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự và Nghị định 67/2001 NĐ/CP ngày 1-10-2001 của Chính phủ ban hành hệ thống đơn vị đo lường hợp pháp của nước CHXHCN Việt Nam thì loại tân dược DEX-TROPROPOXYPHEN thu giữ không nằm trong danh mục. Nhưng căn cứ Quyết định số 2033/1999/QĐ-BYT ngày 9-7-1999 của Bộ trưởng Y tế ban hành Quy chế quản lý thuốc gây nghiện, danh mục thuốc gây nghiện và danh mục thuốc gây nghiện ở dạng phối hợp thì chất DEXTROPROPOXYPHEN là thuốc gây nghiện.

Tại Điều 1 của Quy chế quản lý thuốc gây nghiện ban hành kèm theo Quyết định số 2033/1999/QĐ-BYT ngày 9-7-1999 của Bộ trưởng Y tế quy định "Thuốc gây nghiện là những thuốc có nguồn gốc tự nhiên, tổng hợp hay bán tổng hợp được sử dụng với mục đích phòng bệnh, chữa bệnh. Thuốc gây nghiện nếu bị lạm dụng có thể dẫn tới nghiện - một tình trạng bị phụ thuộc về thể chất hay tâm thần".

Xử lý theo hướng nào?

Từ kết quả giám định và các căn cứ pháp luật nêu trên, đối với việc xử lý hành vi mua thuốc gây nghiện mang vào Trung tâm bán cho số học viên đang cai nghiện của Nguyễn Trọng Hiệp hiện nay có một số quan điểm.

Quan điểm thứ nhất: Vì chất DEXTROPROPOXYPHEN là một loại chất không nằm trong danh mục các chất ma túy nên không cấu thành tội "Mua bán trái phép chất ma túy".

Quan điểm thứ hai: Hành vi của Nguyễn Trọng Hiệp là mua tân dược gây nghiện bán cho các học viên đang cai nghiện mặc dù không nằm trong danh mục các chất ma túy, nhưng thuốc gây nghiện trên do Bộ Y tế quản lý, Hiệp mua số lượng lớn 600 viên để bán cho học viên đang cai nghiện thì hành vi đó cấu thành tội "Mua bán trái phép chất ma túy".

Quan điểm thứ ba: Hành vi của Nguyễn Trọng Hiệp cấu thành tội "Mua bán trái phép các chất ma túy" là bởi vì: Trong Luật Phòng, chống ma túy năm 2000 tại khoản 5, Điều 2 quy định: "Thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần là các loại thuốc chữa bệnh được quy định trong các danh mục do Bộ Y tế ban hành, có chứa các chất quy định tại khoản 2 và 3 điều này". Khoản 2 Điều 5 quy định: "Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng". Khoản 3 Điều 5 quy định: "Chất hưởng thần là chất kích thích, ức chế, thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện, đối với người sử dụng".

Theo quan điểm này thì Công văn số 6356-TTr ngày 5-9-1994 trả lời về vấn đề thuốc độc nghiện và ma túy, Bộ trưởng Y tế quy định "cũng các sản phẩm MORPHIN, DOLARGAN, DOLOSAN, PETHIDIN nếu dùng không đúng mục đích chữa bệnh, không theo chỉ định của thầy thuốc, không nằm trong sự quản lý của cơ quan y tế chức năng thì coi là chất ma túy. Việc kinh doanh các thuốc độc ngoài phạm vi các doanh nghiệp dược có chức năng cung ứng thuốc cho nhân dân hoặc nếu trực tiếp bán cho các đối tượng không dùng vào mục đích chữa bệnh là hành vi "Mua bán trái phép chất ma túy". Do đó, loại tân dược DEXTRO-PROPOXYPHEN là thuốc gây nghiện do Bộ Y tế quản lý mặc dù không nằm trong danh mục các chất ma túy đã được quy định tại Thông tư số 01/TTLN ngày 2-1-1998 và Nghị định 67/2001/NĐ-CP ngày 1-10-2001 của Chính phủ nhưng việc Nguyễn Trọng Hiệp mua thuốc gây nghiện với số lượng lớn 600 viên để bán cho các đối tượng nghiện là cấu thành tội "Mua bán trái phép chất ma túy".

Được biết vừa qua VKSND TP Hồ Chí Minh đã chủ trì cuộc họp liên ngành. Quan điểm của Công an và Tòa án TP Hồ Chí Minh là qua kết quả giám định tân dược gây nghiện trên không nằm trong danh mục các chất ma túy thì không thể khởi tố để điều tra và cũng không thể xét xử được.

Với những quan điểm nêu trên, cho thấy việc xử lý đối với hành vi mua 600 viên thuốc gây nghiện của Nguyễn Trọng Hiệp là rất khó khăn. Để công tác đấu tranh có hiệu quả, các cơ quan chức năng cần có những văn bản cụ thể quy định việc xử lý đối với hành vi mua bán, tàng trữ tổ chức sử dụng loại tân dược gây nghiện nêu trên.