Đề xuất xây dựng chính sách “hậu kiểm” sau khi xác lập nhận con nuôi

Ngày 8/4, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì cuộc họp Hội đồng thẩm định hồ sơ chính sách của Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).

Bốn chính sách dự kiến sửa đổi Luật Nuôi con nuôi

Đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo trình bày Tờ trình Chính sách của Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), Phó Cục trưởng Hành chính tư pháp (Bộ Tư pháp) Phan Đăng Kiên cho biết, Luật Nuôi con nuôi được Quốc hội khóa XII thông qua tại Kỳ họp thứ 7, ngày 17/6/2010 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2011. Luật Nuôi con nuôi đã có một bước phát triển quan trọng, chuyển từ khuôn khổ pháp lý phân tán sang một hệ thống pháp lý đầy đủ, có trọng tâm, lấy lợi ích tốt nhất của trẻ em làm mục tiêu cao nhất.

Tuy nhiên, trải qua 15 năm thi hành, một số quy định của Luật Nuôi con nuôi không đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, gây khó khăn hoặc giảm hiệu quả của công tác giải quyết nuôi con nuôi cũng như công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Vì vậy, dự thảo chính sách của Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) nhằm bảo đảm phù hợp với thông lệ quốc tế và thống nhất giữa quy định của pháp luật về nuôi con nuôi với quy định pháp luật trong các lĩnh vực khác có liên quan. Đồng thời, tăng cường thẩm quyền địa phương trong giải quyết thủ tục hành chính nhằm thực hiện nhất quán nguyên tắc "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, bảo đảm giải quyết công việc nhanh chóng; nâng cao chất lượng giải quyết nuôi con nuôi thông qua sự hỗ trợ của những người có trình độ chuyên môn về tâm lý học, công tác xã hội...

Từ đó, cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất bốn chính sách.

Cụ thể, Chính sách 1: Quy định chặt chẽ điều kiện, thủ tục giải quyết nuôi con nuôi nhằm bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em là phù hợp với thông lệ quốc tế; Chính sách 2: Sửa đổi, bổ sung quy định của Luật Nuôi con nuôi nhằm bảo đảm thống nhất với các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan; Chính sách 3: Phát triển hoạt động công tác xã hội trong giải quyết nuôi con nuôi nhằm nâng cao chất lượng và bảo đảm tính chuyên nghiệp của công tác giải quyết nuôi con nuôi; Chính sách 4: Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính gắn với tăng cường phân cấp, ứng dụng công nghệ thông tin nhằm tạo thuận lợi cho người dân.

Đề nghị bổ sung cơ chế về “hậu kiểm”

Tại cuộc họp, các ý kiến cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật sau hơn 15 năm thi hành nhằm xử lý các bất cập phát sinh trong thực tiễn.

Góp ý đối với hồ sơ chính sách, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đề nghị, cần thể hiện rõ nét hơn 12 nhóm vấn đề khó khăn, vướng mắc. Đặc biệt, cần lý giải đầy đủ việc “chuyển hóa” từ 12 nhóm vấn đề này thành 4 nhóm chính sách trong hồ sơ. Việc này phải được làm rõ để chứng minh các chính sách đề xuất thực sự giải quyết được các tồn tại.

Một nội dung được Thứ trưởng đặc biệt lưu ý là yêu cầu bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất của hệ thống pháp luật, nhất là với Bộ luật Dân sự năm 2015.

Về cải cách thủ tục hành chính, Thứ trưởng ủng hộ mạnh mẽ xu hướng đơn giản hóa, tạo thuận lợi cho người dân. Tuy nhiên, đi cùng với đó phải là việc siết chặt các điều kiện để bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, phòng ngừa rủi ro.

Để nâng cao tính logic và tránh chồng chéo, Thứ trưởng đề nghị rà soát, sắp xếp lại các nhóm chính sách.

Đáng chú ý, Thứ trưởng đề nghị nghiên cứu bổ sung một chính sách riêng về “hậu kiểm” - quản lý sau khi việc nuôi con nuôi được xác lập. Hiện nay đã có cơ chế báo cáo trong 3 năm, đặc biệt đối với trường hợp có yếu tố nước ngoài, do đó cần luật hóa và tăng cường vai trò giám sát của Nhà nước và xã hội nhằm bảo vệ trẻ em một cách toàn diện.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng đề nghị đơn vị soạn thảo khai thác tối đa số liệu từ các phụ lục, nhất là số liệu về nuôi con nuôi trong nước và có yếu tố nước ngoài, để đưa vào phần đánh giá tác động, qua đó tăng tính thuyết phục cho các đề xuất chính sách trước khi trình Chính phủ.