Xây dựng hình mẫu người giáo viên tiểu học mới

Sự thay đổi mục tiêu với tên gọi dự án "Phát triển giáo viên tiểu học" thực chất là sự thay đổi về chiến lược dựa trên những chỉ số phân tích cho thấy hai xu hướng tất yếu đã và sẽ diễn ra:

1) Công cuộc phổ cập giáo dục tiểu học đã hoàn thành, một số lượng lớn các tỉnh, thành phố, tỷ lệ giáo viên/lớp đã xấp xỉ với tỷ lệ quy định.

2) Giáo viên tiểu học cần được nâng cao hơn về chất lượng, về năng lực đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới - xu thế hội nhập và toàn cầu hóa.

Cốt lõi của "Phát triển giáo viên tiểu học" bao gồm bốn nội dung lớn:

Thứ nhất, xây dựng chuẩn hóa giáo viên tiểu học. Từ trước đến nay, khi nhìn nhận hoặc đánh giá giáo viên, người ta căn cứ trên "chuẩn đào tạo" (trung học sư phạm, cao đẳng hay ÐHSP). Giai đoạn lịch sử mới - CNH, HÐH đất nước - đòi hỏi mẫu hình đào tạo giáo viên tiểu học cũng phải được đổi mới, từ khái niệm "chuẩn đào tạo" sang khái niệm "chuẩn nghề nghiệp" mà trong đó bằng cấp chỉ là một tiêu chí. Ðây cũng là xu thế chung của các nước phát triển, đang phát triển.

Khái niệm "chuẩn nghề nghiệp" bao gồm ba yếu tố cơ bản: phẩm chất đạo đức, tư tưởng chính trị; kiến thức và kỹ năng sư phạm. Với "chuẩn nghề nghiệp", bằng cấp (TH, CÐ hay ÐHSP) mới chỉ là trình độ đào tạo ban đầu, còn quá trình người giáo viên tiểu học hành nghề, giảng dạy trong nhà trường, hoạt động giáo dục, bồi dưỡng, tự đào tạo... là quá trình họ phát triển về tất cả các mặt.

Thứ hai, việc xây dựng "chuẩn nghề nghiệp" còn nhằm mục đích khuyến khích, kích thích động lực giáo viên tiểu học để bản thân họ thấy còn "hổng" về kiến thức gì, kỹ năng gì, phẩm chất gì, sẽ tiếp tục bồi dưỡng, tu dưỡng, tiến tới xây dựng cho mình chương trình, kế hoạch tự học, tự bồi dưỡng rèn luyện.

"Chuẩn nghề nghiệp" là tiêu chí để các trường sư phạm căn cứ vào đó xây dựng chương trình đào tạo của mình, các cấp quản lý giáo dục và đào tạo, từ bộ đến các địa phương, từ sở đến các trường xây dựng, quy hoạch đội ngũ đáp ứng yêu cầu giáo dục, kinh tế và xã hội giai đoạn mới. Ðược biết đến nay, Bộ Giáo dục và Ðào tạo đang tiến hành xây dựng chương trình khung đào tạo giáo viên tiểu học có trình độ cao đẳng; xây dựng chương trình đào tạo liên thông giáo viên tiểu học từ trình độ THSP lên trình độ CÐSP (cũng là đón đầu việc điều chỉnh, sửa đổi Luật Giáo dục trong thời gian tới).

Với "chuẩn nghề nghiệp", bên cạnh chủ trương đào tạo, là kế hoạch xây dựng nội dung bồi dưỡng giáo viên tiểu học góp phần thực hiện đổi mới phương pháp dạy và học, nâng cao năng lực giáo viên tiểu học (năng lực dạy lớp ghép, dạy học sinh dân tộc, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, giáo dục bảo vệ môi trường...)

Thứ ba, tăng cường năng lực cho các trường sư phạm, các sở giáo dục và đào tạo, bao gồm nâng cao trình độ đào tạo các trường từ đào tạo cử nhân, giáo viên có trình độ đại học, lên thạc sĩ, tiến sĩ... hỗ trợ xây dựng các chương trình đào tạo ngắn hạn ở nước ngoài về phương pháp giảng dạy, quản lý; và thiết kế xây dựng một hệ thống kiểm định đánh giá chất lượng các khóa đào tạo, bồi dưỡng giáo viên tiểu học để cuối năm 2004, ra đời khung kiểm định đánh giá chất lượng các khóa đào tạo giáo viên tiểu học.

Thứ tư, xây dựng một số cơ chế, chính sách khuyến khích giáo viên đi sâu vào chuyên môn, nâng cao năng lực nghiệp vụ, tiến tới xây dựng tiêu chí cho ba ngạch giáo viên tiểu học: đó là giáo viên tiểu học; giáo viên tiểu học chính và giáo viên tiểu học cao cấp, mỗi ngạch giáo viên tiểu học sẽ có một bảng lương riêng. Giáo viên tiểu học từ ngạch này sang ngạch khác phải dự thi.

THỰC tiễn cho đến nay, dự án "Phát triển giáo viên tiểu học" đưa ra dự thảo "Chuẩn giáo viên tiểu học" để lấy ý kiến rộng rãi đội ngũ giáo viên, cấp quản lý giáo dục và đào tạo các sở, các trường sư phạm. Bên cạnh đó, dự án triển khai áp dụng thử "Chuẩn giáo viên tiểu học" ở 2.200 giáo viên tiểu học của 10 tỉnh, thành phố: Hồ Chí Minh, Bình Phước, Bến Tre, Kon Tum, Phú Yên, Quảng Bình, Ninh Bình, Vĩnh Phúc, Hải Phòng và Sơn La.

Dự án cũng đã xây dựng xong chương trình khung cao đẳng sư phạm đào tạo giáo viên tiểu học, xây dựng các mô-đun bồi dưỡng giáo viên lớp 1, lớp 2 dạy SGK mới và sẽ triển khai trong các khóa bồi dưỡng giáo viên dạy SGK mới trong hè tới; hoàn thành tiêu chí ba ngạch bậc giáo viên tiểu học.

Kết quả của việc trưng cầu ý kiến, khảo sát áp dụng thử chuẩn giáo viên tiểu học... sẽ là cơ sở khoa học và thực tiễn để ngành giáo dục và đào tạo tổng kết, sắp xếp đội ngũ giáo viên tiểu học, và ra đời hình mẫu giáo viên tiểu học mới trước yêu cầu của công cuộc đổi mới GDPT và sự nghiệp CNH, HÐH đất nước.