Chọn đạo diễn... hay tổ chức thi viết kịch bản mới?
Theo ông Nguyễn Trọng Tuấn, Chánh Văn phòng Ban chỉ đạo kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long, để phim có chất lượng cao thì việc chọn viên gạch móng - kịch bản phải tiến hành khá thận trọng. Kịch bản Thái Tổ Lý Công Uẩn (biên kịch Thiên Phúc) được chọn, nhưng Ban chỉ đạo chưa bằng lòng với chất lượng kịch bản này. Việc nâng cao kịch bản, khắc phục khiếm khuyết về tính chân xác lịch sử ở một số chi tiết (theo đóng góp của giới sử học) đã được Hà Nội đặt niềm tin vào một số đạo diễn có "máu mặt" với hy vọng "bắn một mũi tên trúng hai đích": Một mặt mở động cửa sáng tạo để tận dụng triệt để chất xám của các tác giả nhằm nâng cao chất lượng kịch bản; mặt khác chọn được đạo diễn đủ năng lực gánh vác dự án phim mà kinh phí ước tính khoảng vài chục tỷ đồng...
Xét về mặt nghề, trách nhiệm sửa chữa kịch bản thuộc về biên kịch. Nhưng tác giả Thiên Phúc lại không được giao làm việc này. Khi chưa có kịch bản hoàn chỉnh thì việc chọn đạo diễn gánh vác dự án bằng cách "viết lại kịch bản văn học"... xem ra chưa thỏa đáng. Bởi kịch bản đạo diễn phải là sản phẩm sáng tạo của đạo diễn dưới dạng văn bản thể hiện kỹ thuật chuyên môn và phương pháp thực hiện từng cảnh quay của bộ phim dựa trên kịch bản văn học..., chứ hoàn toàn không phải là một kịch bản văn học thứ hai, na ná kịch bản đã duyệt.
Về điều này, NSND Bùi Đình Hạc, thành viên Hội đồng thẩm định kịch bản đạo diễn khẳng định: "Chúng tôi chỉ thẩm định nội dung kịch bản. Cả ba kịch bản dự tuyển vẫn đang trong giai đoạn sửa chữa, nâng cao, còn nhiều chi tiết sai về lịch sử. Chưa có kịch bản văn học hoàn chỉnh thì làm sao có kịch bản đạo diễn được?)".
Vì sao cuộc thi chỉ có hai người
Hơn thế, trong số ba kịch bản đạo diễn mà Hà Nội đặt hy vọng tìm ra người xứng đáng để "chọn mặt gửi vàng" lại chỉ có một mình Đỗ Minh Tuấn đứng tên, kịch bản còn lại để khuyết danh. Có thông tin cho rằng, kịch bản khuyết danh là của đạo diễn Lưu Trọng Ninh... Nên hiểu sự khuyết danh này thế nào?
Tìm hiểu việc này, chúng tôi được biết, trên thực tế đã có khoảng 10 đạo diễn được mời tham dự cuộc thi viết kịch bản đạo diễn. Một số người rất tâm huyết với việc này, có đạo diễn đã viết xong kịch bản trong đó đưa ra những phương án làm phim khả thi... nhưng lại không nộp vì không chấp nhận việc BTC từng hứa sẽ ký hợp đồng với các đạo diễn và tạm ứng cho mỗi tác giả năm triệu... nhưng lại không thực hiện (?). Thế nên, mới chỉ còn hai tác giả ở lại vòng đua... Liệu có thể coi đây là những đạo diễn sáng giá nhất chưa?
Kịch bản của bộ phim bị tùy tiện sửa đổi?
Khẳng định thi kịch bản đạo diễn để chọn đạo diễn là một ý tưởng mới và hay nhưng cách thức triển khai của BTC lại tùy tiện có tính ban phát, khiến cuộc thi không đạt được kết quả như mong đợi. Tác giả Thiên Phúc nói: "Tôi đã đọc kỹ 3 kịch bản đạo diễn vừa được thẩm định. Phải xác định ngay đó chưa phải là những kịch bản đạo diễn, mà vẫn ở dạng kịch bản văn học xào xáo lại kịch bản của tôi. Kịch bản của Đỗ Minh Tuấn thì cố gắng thêm vào nhiều chi tiết; còn kịch bản của tác giả khuyết danh lại cố gắng làm khác đi bằng cách bịa ra mối tình tay ba giữa Lý Công Uẩn, Long Đĩnh và Minh Nguyệt. Trên thực tế, khi Lý Công Uẩn 19 tuổi thì Long Đĩnh chỉ là cậu bé 7 tuổi, làm gì có mối tình tay ba đó. Mặt khác, nhân vật phản diện Lê Ngọa Triều lại được tác giả xây dựng nổi hơn cả nhân vật Lý Công Uẩn là điều không thể chấp nhận...".
Bức xúc vì việc kịch bản của mình bị “xới lên, đảo xuống" không được hỏi qua một câu..., thậm chí vai trò tác quyền cũng có khả năng bị xê dịch vị trí đứng, ông Phúc quả quyết: "Trong văn bản thông báo tiêu chí tuyển chọn đạo diễn, Ban chỉ đạo tuyệt nhiên không đưa ra yêu cầu các đạo diễn phải viết lại kịch bản văn học của tôi. Để viết kịch bản Thái Tổ Lý Công Uẩn tôi phải mất hơn hai năm. Nếu cần sửa chữa, tôi sẵn sàng làm hết sức mình theo góp ý của các nhà chuyên môn, giới sử học... và tôi tin chắc với những kiến thức đã thu thập được trong hai năm sáng tạo kịch bản; với tư duy sáng tạo không bị đứt đoạn, tôi sẽ sửa chữa kịch bản tốt hơn các đạo diễn chỉ mới nhập cuộc cách nay ba tháng".
