Xã hội hóa công tác phòng cháy, chữa cháy

Lực lượng Cảnh sát PCCC chính thức được thành lập từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh công bố Pháp lệnh Quy định việc quản lý của Nhà nước đối với công tác PCCC (4-10-1961). Trải qua gần nửa thế kỷ xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Cảnh sát PCCC luôn đi sát, gắn bó với nhân dân, làm công tác dân vận ở cơ sở, vận động nhân dân tham gia các phong trào PCCC. Trong thời kỳ chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ra miền bắc, hình ảnh người chiến sĩ chữa cháy  và nhân dân xông pha trong khói lửa đã in sâu trong tâm trí của nhiều người. Trong "mưa bom, bão đạn" của kẻ thù, quần chúng đã sát cánh cùng lực lượng Cảnh sát PCCC không quản hy sinh, mưu trí, dũng cảm dập tắt hàng nghìn đám cháy lớn nhỏ, bảo vệ hàng nghìn nóc nhà, hàng vạn tấn lương thực, vũ khí đạn dược, xăng dầu... phục vụ đắc lực sự nghiệp xây dựng miền bắc XHCN và chi viện cho tiền tuyến miền nam đánh Mỹ.

Trong tình hình mới, với nhiệm vụ mới, cùng với toàn Ðảng, toàn dân góp sức thực hiện thắng lợi công cuộc CNH, HÐH đất nước, công tác tuyên truyền và xây dựng phong trào quần chúng PCCC là từng bước xã hội hóa công tác PCCC phù hợp yêu cầu phát triển của đất nước. Ðây là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của lực lượng Cảnh sát PCCC. 

Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực PCCC, Cảnh sát PCCC đã kịp thời nắm bắt những yêu cầu cấp thiết đặt ra đối với công tác PCCC, chủ động đề xuất lãnh đạo Bộ Công an trình Thủ tướng Chính phủ ban hành các Chỉ thị 175 ngày 31-5-1991, Chỉ thị 237 ngày 19-4-1996 về tăng cường các biện pháp thực hiện công tác PCCC và Quyết định số 369 ngày 4-6-1996 lấy ngày 4-10 hằng năm là "Ngày  toàn dân PCCC". Bộ trưởng Bộ Nội vụ nay là Bộ Công an đã ban hành Quyết định số 230 (C11) ngày 21-4-1998 quy định về chế độ huấn luyện nghiệp vụ PCCC cho lực lượng PCCC quần chúng. Ðây là những cơ sở pháp lý quan trọng nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời thúc đẩy phong trào quần chúng phát triển cả về chất và lượng. Ðến nay Cảnh sát PCCC cả nước đã xây dựng được 81.551 đội PCCC cơ sở và dân phòng, với 848.381 đội viên làm nòng cốt trong phong trào PCCC. Hằng năm, lực lượng này đã phát hiện và dập tắt kịp thời  60% tổng số vụ cháy xảy ra, ngăn chặn cháy lớn gây thiệt hại nghiêm trọng, góp phần bảo vệ tài sản của Nhà nước, tính mạng, tài sản của nhân dân.

Ngày 29-6-2001, tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa X đã thông qua Luật Phòng cháy và chữa cháy. Nguyên tắc công tác PCCC  là: Huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân tham gia hoạt động PCCC, trong hoạt động PCCC lấy phòng ngừa là chính và mọi hoạt động PCCC trước hết phải được thực hiện và giải quyết bằng lực lượng, phương tiện tại chỗ. Ðẩy mạnh xã hội hóa công tác PCCC, xây dựng phong trào quần chúng PCCC, làm tốt việc PCCC từ mỗi gia đình, thôn, ấp, bản, tổ dân phố mà đỉnh cao của phong trào là các hoạt động trong "Ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy" 4-10 hằng năm.

Phát huy thành tích  của lực lượng Cảnh sát PCCC trong công tác xây dựng phong trào quần chúng PCCC, lực lượng Cảnh sát PCCC đã tiến hành nhiều biện pháp nghiệp vụ nhằm thúc đẩy quá trình xã hội hóa công tác PCCC như: Chủ động phối hợp  các cơ quan thông tin đại chúng ở TU và địa phương tuyên truyền, phổ biến pháp luật và kiến thức PCCC, nâng cao ý thức, trách nhiệm PCCC cho  nhân dân; nghiên cứu, hướng dẫn các cấp, các ngành nhiều hình thức, biện pháp đẩy mạnh phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc, trong đó có việc triển khai thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở và phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" trong công tác PCCC;  tổ chức các hoạt động sôi nổi, thiết thực hưởng ứng "Ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy"; "Tuần lễ Quốc gia an toàn vệ sinh lao động - phòng chống cháy nổ"; phong trào củng cố, xây dựng lực lượng dân phòng, PCCC cơ sở... Nhờ đó đã làm chuyển biến cơ bản nhận thức của các cấp, các ngành trong công tác PCCC. Thực hiện Luật PCCC, các cơ quan thông tin đại chúng đã đăng phát 9.735 tin bài, hàng trăm phóng sự truyền hình về PCCC; nhân rộng được hàng trăm đơn vị điển hình tiên tiến về PCCC, tổ chức cho gần 70.000 đơn vị và  40.000  hộ kinh doanh trong các chợ, trung tâm thương mại ký cam kết bảo đảm an toàn PCCC... Vì vậy trong khi nền kinh tế nước ta liên tục tăng trưởng, nguy cơ cháy luôn tiềm ẩn, thì số vụ cháy đã được kiềm chế, nhất là các vụ cháy lớn, gây thiệt hại nghiêm trọng.

Công tác PCCC đã và đang được từng bước xã hội hóa. Phần lớn cơ sở và người dân đã xác định được quyền lợi và nghĩa vụ trong việc thực hiện công tác PCCC; nhiều ngành, địa phương đã chủ động bố trí kinh phí cho công tác PCCC. Nhân dân đã tự phá dỡ, giải tỏa tạo khoảng cách an toàn, làm đường cho xe chữa cháy tiếp cận khu dân cư dễ cháy, đóng góp kinh phí mua sắm trang bị phương tiện, dụng cụ chữa cháy, thực hiện nghiêm quy định an toàn PCCC tại nơi làm việc, nơi sinh sống; tham gia tích cực vào các hoạt động PCCC với nhiều việc làm tốt, kinh nghiệm hay trong công tác PCCC như mô hình "cụm công nghiệp an toàn PCCC" của Hải Phòng; ấp an toàn PCCC của Tiền Giang... Trong phong trào toàn dân PCCC đã xuất hiện nhiều tấm gương quần chúng điển hình như gương anh Vi Văn Nam ở Hà Tĩnh, anh Nguyễn Thành Long ở thành phố Hồ Chí Minh đã không quản hy sinh, dũng cảm lao vào đám cháy, dập lửa, cứu người bị nạn trong đám cháy... Hành động dũng cảm đó đã gây xúc động mạnh mẽ trong dư luận báo chí và nhân dân.

Tuy nhiên, công tác tuyên truyền và xây dựng phong trào quần chúng PCCC còn một số khó khăn, bất cập. Một bộ phận cơ sở và nhân dân chưa thật sự tự giác trong việc thực hiện các quy định an toàn PCCC, còn ỷ lại cho lực lượng Cảnh sát PCCC, do đó số vụ cháy do sơ suất, bất cẩn trong việc sử dụng lửa, điện, xăng, dầu, khí đốt vẫn chiếm tới 60% tổng số vụ cháy xảy ra hằng năm. Một số cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, và  doanh nghiệp vốn nước ngoài, chưa quan tâm đến công tác PCCC.

Ðể thực hiện xã hội hóa công tác PCCC, lực lượng Cảnh sát PCCC cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và kiến thức PCCC, làm cho nhân dân thấy được nguy cơ, nguyên nhân gây cháy và tác hại do cháy gây ra và tác dụng của công tác PCCC, đầu tư cho các hoạt động; hướng dẫn các biện pháp thực hiện công tác PCCC. Tuyên truyền về trách nhiệm PCCC của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân, hình thành tinh thần hoàn toàn tự giác trong việc PCCC của từng cơ sở, từng người dân. Biểu dương, khen thưởng kịp thời gương người tốt, việc tốt trong phong trào quần chúng PCCC. Cảnh sát PCCC cần phối hợp tốt với các cơ quan thông tin đại chúng, cơ quan văn hóa thông tin và các cơ quan tuyên truyền của Bộ Công an tích cực tuyên truyền công tác PCCC. Nhất là, vào dịp 4-10 và Tuần lễ Quốc gia về An toàn vệ sinh lao động - phòng chống cháy nổ, trong mùa hanh khô hằng năm... Tham mưu cho giám đốc Công an đề xuất UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo các cấp, các ngành củng cố, kiện toàn Ban chỉ đạo PCCC các cấp; đánh giá thực trạng phong trào quần chúng PCCC; chấn chỉnh công tác PCCC tại những cơ sở trọng điểm về cháy nổ; chỉ đạo UBND cấp huyện, cấp xã tổ chức các đợt kiểm tra nghiệp vụ PCCC đối với lực lượng PCCC cơ sở và dân phòng. Phân cấp nhiệm vụ và tăng cường biên chế cho công an cấp huyện để thực hiện nhiệm vụ PCCC theo quy định của Luật PCCC. Nhân rộng điển hình tiên tiến trong phong trào quần chúng PCCC; tập trung xây dựng mới các đội dân phòng và PCCC cơ sở. Chỉ đạo, hướng dẫn các cấp, các ngành, các đơn vị cơ sở tăng cường kiểm tra, phát hiện và khắc phục những sơ hở, thiếu sót về PCCC. Phối hợp  các đoàn thể tổ chức PCCC thiết thực trong đoàn viên, hội viên; phát động các phong trào PCCC ở khu dân cư, chợ, trung tâm thương mại, các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.

Hoàng Huyền