Tạo cuộc “đổi mới tư duy” sâu sắc trong toàn bộ chu trình chính sách

Phóng viên: Thưa đại biểu, sau thời gian triển khai Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị, đại biểu đánh giá đâu là những kết quả nổi bật, thể hiện rõ nhất tinh thần đổi mới và quyết tâm chính trị trong thực tiễn?

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga: Có thể khẳng định, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị đã nhanh chóng đi vào cuộc sống và bước đầu tạo ra những chuyển động rất rõ nét, thể hiện tinh thần đổi mới mạnh mẽ và quyết tâm chính trị cao trong toàn bộ hệ thống chính trị.

Kết quả nổi bật đầu tiên chính là sự chuyển biến về nhận thức và tư duy đối với vai trò của pháp luật. Pháp luật không còn được nhìn nhận đơn thuần là công cụ quản lý hay kiểm soát xã hội, mà đã được xác lập rõ ràng là động lực kiến tạo phát triển, là nền tảng cho quản trị quốc gia hiện đại. Đây là thay đổi có ý nghĩa căn bản, bởi tư duy đúng sẽ dẫn tới hành động đúng và cách làm đúng.

Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, các thiết chế triển khai đã được hình thành đồng bộ, kịp thời. Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật được thành lập; Chính phủ ban hành chương trình hành động; Quốc hội ban hành nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù cho công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Cách làm này cho thấy Nghị quyết 66 không dừng lại ở chủ trương, mà được thiết kế để đi thẳng vào tổ chức thực hiện, tạo “đường ray” thể chế rõ ràng cho cả hệ thống.

Một kết quả rất đáng ghi nhận là việc rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn pháp luật đã được triển khai trên quy mô lớn, có trọng tâm, trọng điểm. Hàng trăm khó khăn, vướng mắc phát sinh từ quy định pháp luật đã được các cơ quan chức năng nhận diện, phân loại và xử lý theo lộ trình cụ thể. Nhiều địa phương, bộ, ngành đã chủ động rà soát văn bản quy phạm pháp luật, mạnh dạn kiến nghị sửa đổi, bãi bỏ những quy định chồng chéo, thiếu khả thi, gây cản trở cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội.

Phóng viên: Từ góc nhìn giám sát và lập pháp, đại biểu cho biết Nghị quyết 66 đã tác động như thế nào đến tư duy xây dựng pháp luật, điều hành và tổ chức thực hiện chính sách hiện nay?

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga: Từ góc độ giám sát và lập pháp, có thể nói Nghị quyết 66 đã tạo ra một cuộc “đổi mới tư duy” sâu sắc trong toàn bộ chu trình chính sách, từ khâu đề xuất, xây dựng đến tổ chức thực hiện và giám sát pháp luật.

Trước hết, tư duy xây dựng pháp luật đã có sự dịch chuyển rõ rệt từ “quản lý” sang “kiến tạo”.

Nếu trước đây, trong không ít trường hợp, pháp luật được xây dựng theo logic “quản không được thì cấm”, thì nay tinh thần chủ đạo là tạo không gian pháp lý an toàn để đổi mới sáng tạo, khuyến khích các mô hình mới, cách làm mới, đồng thời quản lý rủi ro bằng công cụ phù hợp. Đây là thay đổi rất quan trọng trong bối cảnh kinh tế số, xã hội số và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Thứ hai, Nghị quyết 66 đã làm rõ hơn yêu cầu gắn xây dựng pháp luật với thực tiễn điều hành và phát triển.

Trong quá trình thẩm tra, thảo luận các dự án luật, Quốc hội ngày càng đặt nặng yêu cầu đánh giá tác động chính sách một cách thực chất, không hình thức; yêu cầu làm rõ tác động đến người dân, doanh nghiệp, ngân sách nhà nước và năng lực thực thi của bộ máy. Điều này giúp hạn chế tình trạng “luật trên giấy”, khó đi vào cuộc sống.

Thứ ba, trong hoạt động giám sát, tư duy “giám sát để thúc đẩy cải cách” được thể hiện rõ hơn.

Giám sát không chỉ nhằm phát hiện sai phạm, mà quan trọng hơn là chỉ ra những bất cập mang tính thể chế, những khoảng trống pháp luật, những quy định chưa phù hợp với thực tiễn để kiến nghị sửa đổi, hoàn thiện. Đây chính là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết 66: Coi hoàn thiện pháp luật là quá trình liên tục, gắn chặt với đời sống xã hội.

Cuối cùng, Nghị quyết 66 cũng tác động mạnh đến tư duy tổ chức thực hiện chính sách.

Trách nhiệm của người đứng đầu trong xây dựng và thi hành pháp luật được nhấn mạnh hơn; kỷ luật, kỷ cương trong ban hành văn bản được siết chặt hơn; đồng thời, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý, theo dõi, đánh giá thi hành pháp luật được thúc đẩy mạnh mẽ. Những thay đổi này tạo tiền đề quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả của pháp luật trong thực tế.