Vượt qua “cửa khẩu” SAT

Thi đại học từ… đầu năm lớp 12

Cách đây hai tuần, Ngô Phương Thơ, cô gái học lớp 12 chuyên Anh-Trung trường Hà Nội-Amsterdam, nhận được thư của Trường đại học Mount Holyoke (Massachusette) thông báo rằng, trường đã đồng ý cấp cho em học bổng toàn phần năm học 2006-2007 trị giá gần 46.000 USD.

Để giành được học bổng giá trị này, trước đó, ngay từ đầu năm lớp 12, em đã phải trải qua một kỳ thi mà hầu hết các học sinh Mỹ muốn được xét vào đại học, cũng như các học sinh nước ngoài muốn đến học đại học ở Mỹ, đều phải trải qua, đó là SAT- viết tắt của ba chữ Scholastics Assessment Test.

Ở Mỹ không có kỳ tuyển sinh vào đại học như ở Việt Nam. Thay vào đó, một trong những tiêu chí để các trường quyết định nhận học sinh vào học là điểm thi SAT. Kỳ thi do Tổ chức Kiểm định giáo dục- EST, một tổ chức độc lập, đứng ra chịu trách nhiệm.

Viện Giáo dục quốc tế (IIE) là nơi đầu tiên thay mặt EST tổ chức thi SAT ở Việt Nam vào cuối năm 1999. Trước đó, người Việt Nam muốn thi SAT đều phải sang Thái-lan.

Chị Hoàng Thanh Lê, cán bộ chương trình thi thuộc IIE, cho biết, SAT được tổ chức mỗi năm bảy lần ở Mỹ và sáu lần ở hầu hết các nước khác trên thế giới với nội dung và ngày thi như nhau. Vì vậy, học sinh có thể đăng ký dự thi vào những thời điểm thuận lợi nhất cho mình, đồng thời có thể thi nhiều lần để lấy điểm cao. Thường thường, các học sinh đăng ký dự thi SAT vào những năm cuối bậc THPT để có sẵn điểm chuẩn bị cho việc nộp đơn vào đại học.

Chị Lê cũng cho biết, nếu không có tham vọng xin học bổng thì học sinh chỉ cần thi SAT I (Reasoning Test), gồm các nội dung: đọc hiểu, viết luận, và toán (trong đó có cả số học, đại số, hình học và xác suất thống kê). Tuy nhiên, nếu muốn giành học bổng, học sinh nên tham gia thêm kỳ thi SAT II (Subject Test) với tất cả 18 môn học khác nhau để lựa chọn.

Thơ chính là một trong những học sinh đã hoàn thành tốt cả SAT I và SAT II, mặc dù với SAT II, em đã phải thi thêm một lần nữa để đạt được kết quả như ý. So sánh giữa việc chuẩn bị cho thi SAT và thi đại học ở Việt Nam, Thơ cho rằng, có một điểm khác biệt rõ nhất là với SAT, học sinh bắt buộc phải có khả năng tự học. Hiện nay, do số học sinh Việt Nam có ý định thi SAT còn khá ít cho nên dịch vụ luyện thi gần như chưa phát triển. Tại phòng học bề bộn của mình, Thơ cho tôi xem những cuốn sách luyện thi SAT dày cả nghìn trang mà em đã làm quen từ hai năm nay qua việc tự học.

Ngày càng có nhiều những học sinh như Thơ, đủ giỏi giang và tự tin để tìm cơ hội học tập cho mình ở nơi cách xa quê hương nửa vòng trái đất. Thơ cho biết, chỉ riêng trường của em, đến thời điểm này, đã có 13 bạn được các trường đại học ở Mỹ trao học bổng toàn phần cho năm học tới. Tự lên mạng đăng ký dự thi, tự tìm sách vở,  tự học, rồi tự tìm trường, các em đã trưởng thành trước sự ngỡ ngàng của chính cha mẹ mình.

SAT, chưa phải cửa khẩu cuối cùng

SAT là "cửa khẩu" đầu tiên đến trường đại học nhưng lại chưa phải là "cửa khẩu" cuối cùng- điều này những ai biết một chút về nền giáo dục Mỹ đều hiểu rất rõ. Thực tế cho thấy, kết quả thi SAT không quyết định 100% việc học sinh được nhận vào đại học, nhất là với những trường có tiếng. Thơ cho biết, trong số sáu bạn lớp em tham gia thi SAT thì chỉ có bốn bạn được các trường đại học ở Mỹ gọi- đáng ngạc nhiên là hai bạn còn lại đều có điểm thi SAT cao hơn em.

Theo kinh nghiệm của các du học sinh, ngoài việc xét điểm thi SAT, trường đại học còn tính đến các yếu tố khác như thành tích học tập, hoạt động ngoại khoá, thư giới thiệu. Hồ sơ xin vào đại học ở Mỹ có khi còn bao gồm cả giấy khen hồi cấp một, ảnh chụp tại lớp học bơi hồi cấp hai, băng ghi âm buổi biểu diễn ca nhạc năm ngoái, chứng nhận làm việc công ích… Người nộp hồ sơ cũng thường phải trả lời đủ mọi loại câu hỏi của các trường đại học.

Thơ kể, năm vừa rồi, em gửi hồ sơ đến sáu trường đại học và đã tốn không ít thì giờ viết bài luận để trả lời các câu hỏi kiểu như: “Nếu được mang theo một vật đến trường thì bạn sẽ mang gì?”, “Trường của chúng tôi nổi tiếng bởi sự khác biệt, vậy bạn đã làm gì để tạo ra sự khác biệt trong cộng đồng của mình?”, “Thế giới ngày càng thay đổi nhanh chóng, vậy theo bạn, điều gì ở bạn là không thay đổi?”… Nhà trường có thể đặt ra mọi câu hỏi, miễn là hợp pháp, để có được hình dung rõ nhất về học trò tương lai của mình.

Thơ cũng cho rằng, việc em tích cực tham gia hoạt động ngoại khoá đã ảnh hưởng không nhỏ đến quyết định trao học bổng cho em của nhà trường. Biết bơi, biết nhảy, biết võ, biết cả… đi xin tài trợ để làm dạ hội ở trường…- Thơ hoàn toàn có lý do để nghĩ như vậy. Trong trường hợp của Thơ, dường như các hoạt động ngoại khoá đã giúp em cân bằng rất tốt việc học kiến thức với việc rèn luyện các kỹ năng sống khác. Là một học sinh “trường chuyên lớp chọn” từ nhỏ, nhưng em không phải đeo kính cận, cũng không có vẻ ngơ ngác của những đứa trẻ chỉ biết học, mà là một cô bé vui tươi, đôi khi  vẫn nhảy chân sáo trên đường từ bến xe buýt về nhà vào những buổi trưa muộn.

Niềm vui cho con, nỗi lo cho cha mẹ

Mặc dù Thơ được nhận học bổng toàn phần trị giá đến 46.000 USD nhưng bố mẹ em cho biết, phần gia đình phải bỏ ra để em có thể du học là không hề nhỏ so với thu nhập của họ. Trong hồ sơ đăng ký vào trường Mount Holyoke, gia đình em cam kết sẽ đóng góp cho nhà trường 1.000 USD mỗi năm. Nhưng trong hồ sơ nhập học, nhà trường yêu cầu gia đình em nâng số tiền đóng góp lên 1.900 USD. Thơ cũng kể: “Ngược lại, gia đình một số bạn của em sẵn sàng đóng góp cho nhà trường mỗi năm 5.000 USD- 7.000 USD nhưng cuối cùng nhà trường chỉ yêu cầu đóng khoảng 2.000-3.000 USD.”

Bên cạnh đó, nhà trường còn yêu cầu Thơ chấp nhận khoản nợ 4.000 USD cho mỗi năm học, phải trả hết sau khi tốt nghiệp, với quan điểm cho rằng, khoản nợ sẽ thúc đẩy em quyết tâm học tốt hơn. Cộng với tiền vé máy bay, tiền tiêu vặt…, gia đình em cho biết, trước mắt phải chuẩn bị không dưới 100 triệu đồng cho chuyến đi của cô con gái. “Nhưng chúng tôi sẽ cố thu xếp. Từ trước tới nay, chúng tôi vẫn quen với những kế hoạch ‘ngược’ như vậy- lo cho con trước rồi mới tính chuyện nhà cửa xe cộ của mình sau.” Mẹ em nói, vừa vui vừa lo.

Trước mắt các bậc phụ huynh là nỗi lo không nhỏ về tài chính, nhưng trước mắt con gái họ là một mùa hè tràn ngập niềm vui khi em không còn phải bận tâm về chuyện thi cử nữa vì đã sẵn có một chỗ ở ngôi trường nằm trong top 50 của đại học Mỹ.