Vì sao tai nạn giao thông nghiêm trọng vẫn gia tăng?

Ðiển hình là vụ hai xe khách biển kiểm soát 75H 8283 và xe khách biển kiểm soát 53M- 5009 chạy ngược chiều lao vào nhau tại đèo Suối Hiệp (huyện Diên Khánh, Khánh Hòa) làm chết tại chỗ 12 người, ba người bị thương nặng và vụ xe khách biển kiểm soát 93H - 6155 khi đang xuống đèo An Khê thuộc huyện Tây Sơn (Bình Ðịnh) bất ngờ đâm thẳng vào ta-luy rơi xuống vực sâu, làm 11 người chết tại chỗ, 53 người trọng thương. Nạn xe khách chở quá tải, nhồi nhét khách trong hầm chứa hành lý, trên nóc xe vẫn tái diễn, gây bất bình trong dư luận.

Ùn tắc giao thông thường xuyên xảy ra, nhất là ở TP Hồ Chí Minh, Hà Nội và một số tuyến đường huyết mạch như quốc lộ 1A. Tình trạng thanh niên, thiếu niên tụ tập, điều khiển mô-tô dàn hàng ngang, phóng nhanh, lạng lách tốc độ cao trên đường gây mất trật tự công cộng vẫn xảy ra, đã có 85 đối tượng và 2.479 phương tiện ô-tô, mô-tô bị cảnh  sát giao thông tạm giữ để xử lý.

Nhìn chung, ý thức tự giác chấp hành pháp luật về TTATGT của người tham gia giao thông còn kém, nhất là khi không có lực lượng cảnh sát giao thông (CSGT) thì vi phạm diễn ra khá nghiêm trọng. Các lỗi vi phạm chủ yếu vẫn là chạy quá tốc độ, tránh vượt sai quy định, thiếu chú ý quan sát. Cá biệt, nhiều lỗi vi phạm nghiêm trọng như người điều khiển phương tiện không có giấy phép lái xe, lạng lách đua xe trái phép, không tuân thủ hiệu lệnh của CSGT.

Ðối tượng gây tai nạn chủ yếu là lái xe mô-tô (hơn 70%), địa bàn xảy ra tai nạn là quốc lộ và nội thành, nội thị. Một số lái xe ô-tô lấn đường trái phép, chở quá tải, chạy đua cướp, tranh khách, phóng nhanh khi không thấy CSGT... Thậm chí, có trường hợp khi bị yêu cầu dừng xe xử lý đã lao xe vào CSGT đang thực thi nhiệm vụ, làm nhiều chiến sĩ trọng thương và hy sinh.

Năm 2006, cả nước xảy ra 33 vụ làm bốn CSGT hy sinh, 18 CSGT bị thương nặng). Ngày 9-1-2007, Thượng úy Ðỗ Mạnh Cường, Ðội CSGT Công an huyện Yên Lạc (Vĩnh Phúc) đã anh dũng hy sinh khi truy bắt đối tượng vận chuyển gỗ pơ-mu trái phép. Thượng tá Nguyễn Văn Toan,

Trưởng phòng CSGT Bắc Ninh cho biết, trên quốc lộ Hà Nội- Lạng Sơn, có đối tượng vi phạm Luật Giao thông đường bộ chở hàng lậu, hàng cấm khi bị kiểm tra, xử lý đã đâm thẳng xe vào CSGT hoặc dùng hung khí chống trả để tẩu thoát.

Một nguyên nhân khách quan dẫn đến TNGT gia tăng là cơ quan chức năng chưa kiểm soát được sự gia tăng phương tiện giao thông bảo đảm phù hợp năng lực của kết cấu hạ tầng giao thông. Năm 2006, cả nước đăng ký mới 81.782 ô-tô, 2.501.343 mô-tô, nâng tổng số phương tiện đã đăng ký lên gần một triệu ô-tô và hơn 18 triệu mô-tô; tăng 9,3% ô-tô và 15,7% mô-tô so với năm 2005. Việc cấp biển

số, đăng ký phương tiện đã được cải cách theo hướng loại bỏ những thủ tục không cần thiết, giảm phiền hà, giảm thời gian chờ đợi, đi lại của nhân dân. Tuy nhiên, chưa được tiến hành đồng bộ, chưa đạt

hiệu quả theo yêu cầu. Thực tế, vẫn còn hiện tượng lái xe "mù luật", sử dụng giấy phép lái xe giả; công tác đăng ký, đăng kiểm quản lý chưa chặt chẽ, cho nên vẫn còn phương tiện không bảo đảm an toàn lưu thông trên đường.

Hiệu quả những đợt ra quân xử lý xe khách, trong Tháng an toàn giao thông, giữ gìn TTATGT bảo đảm tuyệt đối an toàn Ðại hội Ðảng toàn quốc lần thứ X và Hội nghị APEC 14 của lực lượng CSGT cho thấy, khi ra quân mạnh mẽ, tình hình TTATGT có nhiều biến chuyển. Nhưng do lực lượng mỏng nên công tác tuần tra kiểm soát (TTKS) thường xuyên còn hạn chế. Lực lượng CSGT cả nước đã xây dựng và triển khai nhiều phương án, kế hoạch đẩy mạnh TTKS, xử lý các hành vi vi phạm là nguyên nhân trực tiếp gây tai nạn giao thông, tập trung trên một số tuyến quốc lộ trọng điểm và nội thị một số thành phố lớn.

Hiệu quả TTKS, xử lý vi phạm trong một số thời điểm của một số Phòng CSGT địa phương còn hạn chế. Một bộ phận CSGT chưa chấp hành nghiêm túc quy trình tuần tra kiểm soát và Ðiều lệnh Công an nhân dân, nhất là trình tự dừng xe, thiếu minh bạch khi kiểm tra xe, kiểm soát; thái độ, tác phong chưa đúng mực khi tiếp xúc với người vi phạm...

Tình hình thực tế cho thấy, nơi nào cấp ủy, chính quyền thường xuyên quan tâm chỉ đạo, tình hình TTATGT có chuyển biến tích cực. Ở nhiều địa phương, vai trò chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện các giải pháp bảo đảm an toàn giao thông của cấp ủy, chính quyền chưa thường xuyên, thiếu thiết thực, kiên quyết để giảm thiểu TNGT; gánh nặng đổ dồn vào lực lượng CSGT. Thậm chí, công tác quản lý nhà nước về TTATGT thực hiện các giải pháp của Nghị quyết 13/CP của Chính phủ ở các bộ, ngành, các địa phương không quyết liệt như các năm trước; có biểu hiện lơi lỏng, nhất là các biện pháp quản lý lái xe sau sát hạch, quản lý kinh doanh vận tải, kiểm định an toàn kỹ thuật phương tiện, quản lý hành lang an toàn giao thông.

Việc ban hành các văn bản xử lý phát sinh, vướng mắc trong xử lý vi phạm hành chính về TTATGT chậm được điều chỉnh, còn chưa phù hợp thực tế. Việc phối kết hợp giữa lực lượng CSGT với các lực lượng khác trong bảo đảm TTATGT chưa thật sự đồng bộ, chặt chẽ, nhịp nhàng. Công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật về TTATGT chưa sâu và vẫn mang tính hình thức, chưa đến được với mọi người dân, nhất là thanh niên, thiếu niên, học sinh và người kinh doanh vận tải. Phòng CSGT các địa phương còn hoạt động tuyên truyền tự phát, thiếu định hướng, nội dung hướng dẫn còn mang tính chung chung, có địa phương còn nhận thức tuyên truyền là công tác phối hợp, nên không có kế hoạch cụ thể. 

Tai nạn giao thông ảnh hưởng sự phát triển kinh tế, xã hội; do đó giảm thiểu TNGT là nhiệm vụ cấp bách của toàn xã hội, trong đó có sự đóng góp của lực lượng CSGT. Theo chỉ đạo của Chính phủ, mục tiêu đề ra trong năm 2007, trên toàn quốc số người bị chết vì tai nạn giao thông giảm từ 10% đến 12% so với năm 2006, nhằm tạo dư luận mạnh mẽ trong xã hội "nói không với vi phạm TNGT".