Vì sao đường tăng giá?

Vụ mía đường 2003-2004, cả nước có khoảng 305 nghìn ha mía, sản lượng mía cây ước đạt gần 14 triệu tấn, giảm hơn một triệu tấn so với vụ trước (do hạn và diện tích bị thu hẹp trong quá trình chuyển đổi cây trồng).

Sau hơn ba tháng sản xuất, đến hết tháng hai có 43 nhà máy đường đã ép gần 7,5 triệu tấn mía, chế biến hơn 735 nghìn tấn đường các loại, tăng 22,2% so với vụ trước.

Do thiếu nguyên liệu, đến nay đã có tám nhà máy đường ở các tỉnh phía nam là các nhà máy Bourbon, Đường Thô, Nước Trong (Tây Ninh), nhà máy đường Kiên Giang, Thới Bình (Cà Mau), Bình Thuận, Quảng Nam, Quảng Bình ngừng hoạt động. Nhiều nhà máy cũng đang chuẩn bị kết thúc vụ sản xuất. Riêng các nhà máy đường các tỉnh phía bắc đủ nguyên liệu có thể sản xuất kéo dài đến hết tháng tư. Theo tính toán của các nhà chuyên môn, vụ này sản lượng đường chỉ đạt gần một triệu tấn, giảm hơn 300 nghìn tấn so vụ trước  và không đạt mức kế hoạch.

Mức tiêu dùng trong nước về đường từ tháng 10 đến tháng 12-2003 là 90 nghìn tấn/tháng. Riêng tháng một năm nay, tiêu thụ khoảng 114.200 tấn phục vụ Tết Nguyên đán. Đến nay, lượng đường tồn kho còn gần 225 nghìn tấn.

Từ đầu tháng 3 đến nay, giá đường có xu hướng tăng lên, nhất là ở các tỉnh phía nam. Hiện nay, đường ở phía bắc bán buôn với giá 4.300 - 4.500 đồng/kg đường RS, tăng 300-400 đồng/kg; ở phía nam 4.700 - 4.800 đồng/kg, tăng 400-500 đồng/kg so các tháng trước. Bán đường với giá này các nhà máy, công ty đường vẫn thua lỗ (với giá 5.000 - 5.200 đồng/kg có lãi chút ít). Giá bán lẻ trên thị trường thường cao hơn giá bán buôn 1.000 đồng/kg. Giá đường tăng do nhiều nguyên nhân chủ yếu sau:

Giá xăng, dầu, nguyên liệu đầu vào tăng, làm đội giá thành sản xuất, dẫn đến giá đường bán buôn của các nhà máy cũng tăng lên.

Một số tỉnh phía nam không làm tốt quy hoạch vùng nguyên liệu, cho nên  thiếu mía, dẫn đến tình trạng các nhà máy, công ty đường tranh mua, tranh bán đẩy giá mía lên cao. Mặt khác, một số đầu nậu thấy các nhà máy đường ngừng hoạt động sớm hơn mọi năm, họ cho rằng "cung không đủ cầu", mua đường tích trữ, đẩy giá lên.

Trước tình hình này, Hiệp hội mía đường Việt Nam đã khuyến cáo các công ty, nhà máy đường, hội viên khống chế bán đường có mức độ để không phải nhập khẩu đường. Ngành mía đường cần nhanh chóng sắp xếp lại sản xuất một cách hợp lý để hạ giá thành đường. Đồng thời, ngành quản lý thị trường ở các tỉnh biên giới phải tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát chống nhập, chống việc tùy tiện nâng giá đường.