Nơi tình thương sưởi ấm
Phòng khánh tiết của thị xã Arcueil thật ấm cúng trong buổi chiều 23-10. Phần lớn người tham dự buổi khai trương triển lãm tranh của các trẻ em đường phố sinh hoạt tại Mái ấm Tre Xanh, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh là người dân của thị xã. Được tin có triển lãm do Hội người Việt Nam tại Pháp, Hội sinh viên Việt Nam tại Pháp phối hợp Hội đoàn kết thị xã Arcueil và quận 1 thành phố Hồ Chí Minh tổ chức, họ đến rất đông đảo để được thưởng thức những tác phẩm đầu tay của các họa sĩ nhí Việt Nam có hoàn cảnh khó khăn thể hiện những cảm nhận nghệ thuật ban sơ đầy trong trẻo.
Tại triển lãm, chúng tôi gặp được chị Đỗ Thị Bạch Phát, Chủ nhiệm Mái ấm Tre Xanh. Chị chính là người đã có công lao gây dựng và phát triển Mái ấm Tre Xanh trở thành một điểm văn hóa nghệ thuật đầy ấn tượng để có được triển lãm tranh thật độc đáo như ngày hôm nay.
Chị Phát nhớ lại những kỷ niệm ngày đầu vô cùng gian nan đối với các thành viên gia đình Mái ấm Tre Xanh. Cuối thập niên 90 của thế kỷ trước, cùng với xu thế mở cửa phát triển kinh tế, nhiều trẻ em nghèo từ các tỉnh xa đổ về thành phố Hồ Chí Minh kiếm sống. Các em phải làm đủ nghề từ đánh giày, bán vé số, lượm ve chai. Vừa bươn trải với cuộc mưu sinh nhọc nhằn hàng ngày, các em còn phải đối mặt với nhiều nguy cơ như ma túy, HIV, phạm pháp. Hội bảo trợ trẻ em thành phố Hồ Chí Minh ra đời năm 1988 đã quyết định thành lập trung tâm đón tiếp và nuôi dưỡng là tổ ấm cho các trẻ em đường phố có hoàn cảnh khó khăn. Cơ sở đầu tiên là Câu lạc bộ Cầu Muối gần chợ Cầu Muối. Từ năm 1998, trung tâm đổi tên là Mái Ấm với mong muốn mỗi trẻ em có hoàn cảnh khó khăn sẽ cảm nhận được tình thương nơi mái nhà chung này.
Chị Bạch Phát khi ấy đang là giáo viên dạy văn trường cấp 3 tại Gò Công Tây, Tiền Giang chuyển về thành phố Hồ Chí Minh công tác và hợp tác với Dự án phát triển giúp đỡ trẻ em đường phố của Bỉ tài trợ. Sau đó, chị theo học một khóa học đại học về xã hội học với ước muốn có thêm kinh nghiệm trong quá trình giao tiếp và hiểu hơn các hoàn cảnh khó khăn của trẻ em đường phố. Tốt nghiệp năm 2005, chị tham gia công tác lãnh đạo tại Mái ấm Tre Xanh. Vốn tính tình nhân hậu, chị cùng các giáo dục viên trong Mái ấm chịu khó tiếp xúc với các em để tìm hiểu về cuộc sống, gia đình từng trường hợp các em trong Mái ấm Tre Xanh. Mỗi tháng Mái ấm Tre Xanh tiếp nhận khoảng 20 em tuổi dưới 16. Mỗi em lại có cảnh đời éo le khác nhau: em thì có gia đình bố mẹ ly dị, em bị người thân bạo hành, đánh đập tàn nhẫn, em thì mồ côi bố mẹ. Một số em còn bị xâm hại tình dục. Phần lớn các em không biết chữ, bất ổn về tâm lý. Nói như thuật ngữ xã hội học, mỗi trẻ em bước vào Mái ấm Tre Xanh trong hoàn cảnh ba không: không gia đình, không biết chữ và không có tình thương yêu cộng đồng. Vào Mái ấm Tre Xanh, các giáo dục viên đã hướng các em dưới 14 tuổi học chữ còn các em trong độ tuổi 14,15 tham gia các khóa học nghề. Vào mùa hè, các giáo dục viên tổ chức nhiều hoạt động thể thao, hướng nghiệp để các em nâng cao thể chất, tinh thần sảng khoái.
Bằng tình thương và trách nhiệm, chị Bạch Phát và các giáo dục viên Mái ấm Tre Xanh đã dần trả lại cho các trẻ em đường phố vốn có tâm lý bất ổn, tính tình dễ bị kích động một cuộc sống bình thường, trở thành những đứa trẻ hồn nhiên như các bạn cùng trang lứa khác.
Kể từ mùa hè 2011, chị Bạch Phát và các thành viên của Mái ấm Tre Xanh có ý tưởng mở một lớp học vẽ tranh để giúp các em trong mái ấm phát triển năng khiếu, trị liệu tâm lý. Vậy là Mái ấm Tre Xanh mời cô Trần Kim Định dạy mỹ thuật cấp 2 ở Vĩnh Long đã về hưu tham gia giảng dạy các em. Ban đầu, lớp mỹ thuật có 18 em tham gia. Các em tập vẽ bằng bút màu trên giấy A4. Dần dần, qua quá trình luyện tập, năng khiếu của các em được thể hiện rõ rệt. Những tác phẩm đầu tay của các em đã được triển lãm tại quán cà phê Sozo ở đường Vùi Viện, quận 1 năm 2011 và tạo được những ấn tượng thật đẹp.
Những ước mơ tuổi xanh
Tiếp theo thành công ấy, ý tưởng khuyến khích các em đến với con đường nghệ thuật được phát triển. Hội người Việt Nam tại Pháp và Tổ chức đoàn kết thị xã Arcueil, quận 1 thành phố Hồ Chí Minh nhận bảo trợ cho các em mua vật liệu vẽ như cọ, toan và sơn, dầu. Bắt đầu từ tháng 5 năm nay, lớp học vẽ gồm có 6 thành viên có năng khiếu nhất tham gia lớp sáng tác vẽ tranh sơn dầu. Các họa sĩ nhí đều có hoàn cảnh đặc biệt. Trương Thanh Khương, sinh năm 1995, là thành viên khó khăn nhất của lớp. Bản thân Khương bị tàn tật hai chân. Cha Khương mất sớm, mẹ Khương thường xuyên ốm yếu không thể nuôi dưỡng các thành viên trong gia đình. Vượt qua khó khăn, Khương vẫn quyết tâm đến lớp học vẽ. Lê Huỳnh Minh Hiếu sinh năm cũng có hoàn cảnh thật đáng thương. Cha mẹ Hiếu ly dị, Hiếu phải sống với bà ngoại và cô. Không muốn sống phụ thuộc, Hiếu vào thành phố Hồ Chí Minh kiếm sống. Trong một lần gặp các giáo dục viên Mái ấm Tre Xanh, Hiếu được các cô, các thầy khuyên về ngôi nhà chung để ở và học nghề. Phạm Thị Kiều Trang, thành viên trẻ nhất sinh năm 2001 có cha là thành viên đầu tiên của Mái ấm Tre Xanh từ năm 1998. Dù khác biệt về tuổi tác, tất cả các họa sĩ nhí đều thể hiện tài năng của mình thật tự nhiên. Tranh các em vẽ rất đa dạng về thể tài: một góc hồ Gươm, phố cổ trầm mặc, cô gái bán bánh mì,
Ông Nguyễn Thanh Tòng, Phó Chủ tịch Hội người Việt Nam tại Pháp là người có sáng kiến tổ chức triển lãm tranh tại thị xã Arcueil nhớ lại kỷ niệm lần về thăm Mái ấm Tre Xanh mùa hè vừa qua. Trong chuyến thăm Mái ấm Tre Xanh, được chứng kiến những nét vẽ thật hồn nhiên và cũng rất tài hoa của các họa sĩ trẻ em đường phố, ông có ý tưởng mở triển lãm tại Pháp để công chúng Pháp có thể thưởng thức những tác phẩm đầu tay đầy ấn tượng. Được tin có triển lãm sẽ mở tại Pháp, các thành viên trong lớp hội họa ai nấy đều vui mừng khôn xiết. Mỗi thành viên đều háo hức vẽ, thể hiện cảm xúc, ước mơ của mình thật đẹp và nhanh với mong muốn các tác phẩm của mình sẽ kịp đến với công chúng trong thời gian sớm nhất.
Vậy là Hội người Việt Nam tại Pháp và ASAH1 lên kế hoạch vận chuyển các bức tranh sang Pháp đúng kỳ hạn. Để vận chuyển số lượng tranh hơn 50 bức cũng là cả một kỳ công. Chuẩn bị cho triển lãm, bà Nguyễn Văn Ký Thérèse, Chủ tịch Hội người Việt Nam tại Pháp cùng các thành viên của Hội sinh viên Việt Nam tại Pháp đến từ hôm trước để treo tranh và trang trí phòng triểm lãm.
Ông Daniel, Chủ tịch ASAH1 xúc động với thành quả của các cháu Mái ấm Tre Xanh. Trả lời câu hỏi của chúng tôi về cảm nhận của ông với triển lãm, ông cứ nhắc đi nhắc lại: “Thật tuyệt vời”. Ông Daniel đã cùng ASAH1 gắn bó với Việt Nam từ 26 năm nay. Thành công của các trẻ em có hoàn cảnh khó khăn của Mái ấm Tre Xanh thông qua những bức tranh tươi sáng là điều ông sung sướng nhất. Ông bảo: Thông qua những bức tranh vẽ triển lãm hôm nay, chúng tôi cảm nhận được ước muốn của các cháu. Đó là ước mơ về một cuộc sống rất đỗi bình dị, với một mái ấm gia đình, với những người thân. Với các em nhỏ, đó là ước mơ được cắp sách tới trường. Hội ASAH1 sẽ tiếp tục có nhiều sáng kiến để hỗ trợ các em Mái ấm Tre Xanh thực hiện những ước mơ đó.
Cùng chung niềm vui đó, ông Daniel Breuiller, Thị trưởng Arcueil chia sẻ niềm hạnh phúc được thưởng thức những tác phẩm nghệ thuật đầu tay của các trẻ em có hoàn cảnh khó khăn Việt Nam. Ông hy vọng qua triển lãm lần này, mỗi người dân Arcueil sẽ san sẻ những khó khăn của các em, cùng chung tay giúp các em vượt qua nghịch cảnh, biến những ước mơ thành hiện thực.
