AI đang hiện diện trong mọi mắt xích logistics
Theo các chuyên gia, AI hiện đã đi vào gần như toàn bộ chuỗi vận hành logistics, từ tối ưu hóa tuyến đường giao hàng, dự báo nhu cầu hàng hóa, quản lý tồn kho, xử lý chứng từ xuất nhập khẩu đến tự động hóa kho vận và phân tích dữ liệu theo thời gian thực.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Chương, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển nhân lực logistics Việt Nam (VALOMA) nhận định, công nghệ đang tái định hình toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu, đưa logistics từ vai trò “hậu cần” trở thành ngành dịch vụ nền tảng của nền kinh tế số và thương mại hiện đại.
“AI sẽ không thay thế con người trong ngành logistics, nhưng những doanh nghiệp biết ứng dụng AI hiệu quả sẽ thay thế những doanh nghiệp chậm đổi mới”, ông nhấn mạnh.
Ở góc độ doanh nghiệp thực tiễn, ông Ngô Ngọc Hà, đại diện kinh doanh khu vực châu Á Thái Bình Dương của Samsung SDS, cho biết AI đã trở thành một phần không thể thiếu trong vận hành logistics của doanh nghiệp này. Theo ông Hà, Samsung SDS hiện ứng dụng sâu nhiều lớp công nghệ, từ tự động hóa quy trình lặp lại, cập nhật tồn kho và trạng thái đơn hàng theo thời gian thực, đến phân tích dữ liệu dự báo rủi ro chuỗi cung ứng.
“Chúng tôi đang ứng dụng AI và tự động hóa rất sâu trong hoạt động hằng ngày để dự báo rủi ro, tối ưu vận hành và nâng cao hiệu suất ra quyết định”, ông Hà chia sẻ.
Không chỉ các tập đoàn lớn, nhiều doanh nghiệp logistics tại Việt Nam cũng bắt đầu ứng dụng công nghệ AI trong quản lý kho bãi, tự động cảnh báo rủi ro vận hành và xử lý chứng từ.
Ông Nguyễn Anh Dũng, đại diện doanh nghiệp logistics trong lĩnh vực chuyển phát, cho rằng ngành logistics hiện không chỉ có dòng chảy hàng hóa, mà còn tồn tại “dòng chảy dữ liệu” có vai trò đặc biệt quan trọng.
“Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu vận hành dựa trên kinh nghiệm và quy trình thủ công thì nay, khi quy mô thị trường ngày càng lớn, AI trở thành công cụ giúp ra quyết định nhanh hơn, tối ưu hơn và giảm sai sót”, ông Dũng nói.
Khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế
Dù AI đang mở ra nhiều cơ hội, thực tế triển khai tại Việt Nam vẫn tồn tại khoảng cách đáng kể giữa kỳ vọng và năng lực ứng dụng. Tại Diễn đàn Công nghệ Logistics 2026 (VALOMA LogTech Forum 2026) diễn ra ngày 9/5 tại Hà Nội, nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và nhà quản lý đã nhìn nhận một thực tế: AI đang tái định hình logistics Việt Nam, nhưng hành trình chuyển đổi vẫn còn nhiều “điểm nghẽn”.
Bà Phạm Thị Lan Hương, Tổng Thư ký kiêm Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics Hà Nội, đồng thời là Trưởng Ban Logistics của Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam, thẳng thắn nhìn nhận logistics vẫn là một trong những ngành đi sau về ứng dụng AI.
Theo bà Hương, đặc thù của logistics là quản trị dòng chảy vật lý của hàng hóa, nên trong thời gian dài, nhiều doanh nghiệp chưa chịu sức ép bắt buộc phải chuyển đổi mạnh như lĩnh vực ngân hàng hay tài chính.
“Có sự phân hóa rất lớn trong ứng dụng công nghệ giữa các nhóm doanh nghiệp. Những doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài thường ứng dụng rất tốt do có nền tảng công nghệ và nguồn lực đầu tư. Nhưng với nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt doanh nghiệp nội địa đang chiếm đa số, mức độ ứng dụng còn khá thấp”, bà Hương nói.
Theo đánh giá của bà, số doanh nghiệp thật sự đưa AI vào hoạt động ở mức độ cao hiện mới chiếm tỷ lệ rất nhỏ.
Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay nằm ở dữ liệu. Ông Nguyễn Tiến Đồng, Giám đốc Kỹ thuật AI của Tập đoàn CMC, cho rằng nhiều doanh nghiệp logistics đã số hóa từng phần nhưng dữ liệu còn phân mảnh, thiếu kết nối giữa các phòng ban.
“Doanh nghiệp hiện vẫn vận hành theo mô hình tuyến tính, phản ứng chậm trước biến động thị trường. Trong khi đó, AI chỉ phát huy hiệu quả khi dữ liệu được chuẩn hóa, đủ độ tin cậy và kết nối thành một hệ sinh thái xuyên suốt”, ông Đồng nhận định.
Theo ông Nguyễn Tiến Đồng, doanh nghiệp không thể “đốt cháy giai đoạn” bằng việc đầu tư AI ngay khi dữ liệu còn rời rạc hoặc quy trình chưa chuẩn hóa.
“AI không phải phép màu. Nếu dữ liệu không sạch, không đáng tin cậy thì kết quả đưa ra cũng không tạo giá trị”, ông nhấn mạnh.
Các chuyên gia đều cho rằng doanh nghiệp logistics Việt Nam không nhất thiết phải đầu tư AI quy mô lớn ngay từ đầu, mà cần bắt đầu từ những bài toán nhỏ nhưng thiết thực như tối ưu lộ trình giao hàng, xử lý chứng từ, quản trị tồn kho hay dự báo nhu cầu. Điều quan trọng hơn cả là xây dựng nền tảng dữ liệu đáng tin cậy, đào tạo kỹ năng số cho nhân lực và hình thành tư duy quản trị mới.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, AI không còn là câu chuyện của tương lai. Với ngành logistics Việt Nam, đây đang là bài toán của hiện tại, nơi tốc độ thích ứng sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và rộng hơn là sức cạnh tranh của nền kinh tế.
