Hệ số "chọi"
Những năm qua các báo đều quan tâm đăng tải "hệ số "chọi"" và phụ huynh, học sinh đều rất quan tâm tới nó. Tuy nhiên nghiên cứu kỹ chúng ta có thể thấy thực tế "hệ số "chọi"" không có ý nghĩa gì, không đóng vai trò quyết định điểm tuyển cao hay thấp.
Hai năm vừa qua, đề thi tuy không nằm ngoài chương trình và SGK, không đánh đố song có thể nói vẫn là khó vì rất dài. Vì vậy số thí sinh đạt được 27 điểm trở lên cũng còn ít và mức điểm đạt học lực trung bình theo tính toán của chúng tôi là 12 điểm trở lên chứ không phải là 15.
Năm 2003, trong số 892.983 thí sinh dự thi ba chung, có 222.604 thí sinh đạt từ 12 điểm trở lên (chiếm 24%). Đây chính là những em có khả năng trúng tuyển để đáp ứng nhu cầu tuyển sinh năm 2003 (tức là chỉ tiêu) là khoảng 180.000. Vì vậy, phân bố dự thi của các em này sẽ ảnh hưởng lớn đến điểm tuyển của các trường.
Còn thực tế, trường hoặc ngành có điểm tuyển cao thường là các trường danh tiếng nên nhiều học sinh giỏi đến thi. Thí dụ, các trường tập trung nhiều thí sinh giỏi nhất là các trường ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Bách khoa TP Hồ Chí Minh, ĐH Xây dựng Hà Nội, ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia), ĐH Y Dược, ĐH Sư phạm...
Nghịch lý là những trường này từ chỗ có hệ số ""chọi"" cao (do thí sinh chọn trường theo cảm tính, theo ý thích chủ quan của mình) đã dần dần trở thành trường có hệ số "chọi" thấp (do thí sinh đã nhận thức ra rằng muốn thi vào đó thì phải biết lượng sức mình là khá giỏi trở lên). Tuy nhiên điều ngược lại không phải là đúng, nghĩa là không phải trường nào có "hệ số chọi" thấp là trường có điểm tuyển cao.
Các em không cần bận tâm là mình đi thi phải "chọi" với nhiều người cùng đăng ký. Số thí sinh "địch thủ" mà các em phải "chọi" không phải là số thí sinh dự thi mà là số thí sinh có điểm lớn hơn hoặc bằng điểm chuẩn, tức là bằng số chỉ tiêu được tuyển. Trường có nhiều thí sinh dự thi song chất lượng thí sinh lại kém thì tuy hệ số "chọi" cao song nếu lấy hết NV1 thì điểm tuyển sẽ thấp nên họ đã chờ lấy thêm từ NV2.
Phổ điểm
Phổ điểm là đồ thị phân bố thí sinh đạt theo mức điểm (tính theo tổng điểm ba môn thi). Trường ĐH Bách khoa Hà Nội là trường danh tiếng nên nhiều học sinh giỏi dự thi. Điểm tuyển theo khối A trong hai năm thi ba chung vừa qua là 22,5 (năm 2002) và 23 điểm (năm 2003). Đây là phổ điểm thí sinh dự thi của ĐH Bách khoa Hà Nội với điểm tuyển là 22,5. Như vậy thông thường các em muốn thi vào đây phải có học lực trung bình toán, lý, hóa ít nhất cũng phải cỡ 8,5 điểm trở lên mới có thể lọt vào vòng xét tuyển.
Qua thực tế dễ dàng thấy rất nhiều em không liệu được sức mình nên cứ "lao" vào ĐH Bách khoa để thi. Thậm chí nhiều thí sinh năng lực học tập (tổng ba môn) chỉ cỡ dưới 10 điểm trở xuống mà vẫn đi thi ĐH Bách khoa; chứng tỏ là các em không biết liệu sức mình để chọn trường dự thi, hoặc có thể bị đi thi vì những lý do khác.
Lời khuyên đối với thí sinh trước khi dự thi
Sắp đến ngày thi, đối với thí sinh, nhất là các em đã đăng ký hai, ba bộ hồ sơ thì nay phải quyết định xem nên đi thi trường nào (thống kê cho thấy có khoảng 1,5 triệu hồ sơ đăng ký đi thi, thực tế đi thi độ 900.000). Điều các em cần quan tâm bây giờ là thống kê điểm tuyển các năm qua của trường mình định dự thi và đánh giá sức học của mình.
Nguyên lý chọn trường đi thi bây giờ là: các em học giỏi, tự tin vào sức học của mình thì thi vào trường mà em ước mơ, có nguyện vọng theo học. Còn những em chưa thực sự học giỏi, có sự băn khoăn về năng lực học tập thì phải làm hai việc sau: tự đánh giá năng lực của mình và tham khảo điểm tuyển của trường định dự thi.
Để tự đánh giá được năng lực thực sự của mình, thí sinh nên thực hiện như sau: Các em có thể lấy đề thi tuyển sinh ĐH, CĐ trong hai năm qua ra làm bài một cách tự giác và nghiêm túc. Sau đó nhờ thầy cô chấm, hoặc tổ chức làm theo nhóm rồi tự chấm theo bảng hướng dẫn lấy từ trên mạng giáo dục www.edu.net.vn. Đây là cách tự đánh giá tốt nhất. Các em có thể lấy điểm học ba năm THPT và kết quả thi tốt nghiệp THPT vừa qua để tự đánh giá.
Trường hợp tự cảm thấy năng lực học tập là kém, là dưới trung bình thì còn phải trả lời câu hỏi: có nên đi thi ĐH hay không? Tại sao vậy ? Đó là vì thống kê điểm cho thấy còn nhiều thí sinh đi thi chỉ đạt tổng điểm ba môn rất thấp. Mọi người đều có quyền đi thi ĐH song cũng nên tự giác, không nên lãng phí công sức và tiền của của bố mẹ để đi thi ĐH.
Về việc tham khảo điểm tuyển: các em có thể tra cứu trên mạng giáo dục www.edu.net.vn. Các em cũng cần lưu ý là có trường tuyển theo khối nên cả trường chỉ có một điểm tuyển (như ĐH Bách khoa Hà Nội), có trường tuyển theo ngành nên điểm tuyển sẽ khác nhau giữa các ngành.
Có thể tham khảo điểm học tập trong ba năm THPT và điểm tốt nghiệp THPT. Năng lực trung bình là điểm tất cả các môn học đều phải đạt 5 điểm trở lên. Thi khối A ngoài việc điểm các môn toán, lý, hóa đạt trở lên cũng nên cần có điểm văn ít nhất là 5 vì nó liên quan đến kỹ năng và nét chữ trình bày (nhiều nước thi tuyển sinh với hai môn cơ bản đầu tiên là toán và tiếng mẹ đẻ). Tất nhiên thí sinh phải trung thực với mình để tự đánh giá về việc điểm thi có phản ánh trung thực năng lực học tập hay là do quay cóp phao hay nhìn thí sinh bên cạnh mà có.
Năm nay, các em có học lực khá sẽ chọn những trường vừa phải (trường tốp 2) thay vì "lao" vào các trường danh giá (tốp 1). Như vậy điểm chuẩn của các trường (tốp 2) này sẽ tăng lên. Đây là một dấu hiệu đáng mừng của sự phân luồng tự nhiên, giảm sự chênh lệch "đầu vào" giữa các trường ĐH. Điểm tuyển vào các trường dân lập sẽ tăng lên vì hiệu ứng "biết tự đánh giá năng lực, suy nghĩ thận trọng để chọn trường dự thi" nói trên.
