Thầy thuốc Nhân dân Đào Duy Quyết, Giám đốc Sở Y tế Tuyên Quang cho biết: "Y tế thôn bản có vai trò rất quan trọng trong phòng tránh bệnh bước đầu ngay từ hộ gia đình, thôn xóm. Đây là những trạm y tế di động đến tận hộ gia đình, góp phần rất lớn trong công tác duy trì phòng tránh bệnh, phát hiện dịch bệnh sớm, đồng thời có vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền phòng, chống dịch bệnh, HIV… Do vậy, nhiều năm qua, trên địa bàn tỉnh không xảy ra dịch bệnh lớn, kết quả đó có sự góp sức không nhỏ của đội ngũ cán bộ y tế thôn bản".
Là tỉnh miền núi, Tuyên Quang có 141 xã, phường, thị trấn với gần 2.100 thôn, bản, tổ dân phố. Trong đó, đồng bào DTTS sống tập trung chủ yếu tại các thôn, bản của các xã vùng sâu, vùng xa. Các xã này bị chia cắt bởi đồi núi, sông, suối, cho nên việc đi lại của người dân còn gặp nhiều khó khăn, nhất là mùa mưa lũ.
Với phương châm phòng bệnh là chính, nhiều năm qua, tỉnh Tuyên Quang đã chú trọng củng cố đội ngũ cán bộ y tế ở 100% số thôn, bản để thực hiện công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu và tuyên truyền kiến thức phòng, chống dịch bệnh, xây dựng môi trường sống hợp vệ sinh. Từ năm 2014 đến nay, ngành y tế tỉnh đã tổ chức đào tạo, đào tạo lại từ sáu đến chín tháng cho tất cả cán bộ y tế thôn, bản chưa bảo đảm trình độ; đồng thời cấp phát túi y tế thôn, bản.
Yên Sơn là một huyện vùng núi của tỉnh Tuyên Quang, nơi tập trung sinh sống của 22 dân tộc anh em tại 474 thôn, bản. Vì vậy, công tác chăm sóc sức khỏe, tuyên truyền phổ biến kiến thức phòng, chống dịch bệnh nhất là tại các vùng DTTS được địa phương coi là nhiệm vụ quan trọng.
Với hơn 460 cán bộ, cộng tác viên y tế thôn, bản, họ được coi như những cánh tay nối dài của tuyến y tế cơ sở, bởi tại các vùng sâu, vùng xa, điều kiện đi lại còn nhiều khó khăn; công tác khám, chữa bệnh ban đầu hay việc sơ cứu đối với các trường hợp bị cấp cứu là yếu tố quyết định đến thành công của việc điều trị sau này. Bên cạnh đó, đội ngũ y tế thôn, bản thường là người DTTS ngay trong thôn, họ biết tiếng dân tộc, am hiểu phong tục địa phương, vì thế việc tiếp cận và tuyên truyền tới đồng bào sẽ cho hiệu quả cao hơn.
Chị La Thị Nhất, cán bộ y tế thôn Yến Khánh, xã Hoàng Khai, huyện Yên Sơn cho biết, chị thường xuyên tuyên truyền cho bà con vệ sinh sạch sẽ nhà cửa, đường làng ngõ xóm để phòng tránh các dịch bệnh có thể xảy ra, tuyên truyền về các biện pháp tránh thai, các vắc-xin phòng uốn ván. Việc tuyên truyền được thực hiện lồng ghép với các buổi sinh hoạt thôn hoặc sinh hoạt của các chi hội cho nên hiệu quả tuyên truyền cao.
Lâm Bình là huyện vùng cao và khó khăn nhất của tỉnh Tuyên Quang với hơn 30 nghìn người, trong đó 90% số dân là người DTTS, gồm: Tày, Dao, Mông, Pà Thẻn… Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Lâm Bình Ngô Văn Chiến cho biết: "Tất cả 76/76 thôn, bản trên địa bàn huyện đã có nhân viên y tế thôn, bản. Đội ngũ này đều đã qua đào tạo từ ba tháng đến chín tháng, vì thế từng bước đáp ứng được yêu cầu công việc. Đây là những “cánh tay nối dài” của các trạm y tế xã thực hiện nhiệm vụ giám sát dịch bệnh ở cơ sở, kiêm công tác dân số, kế hoạch hóa gia đình, vận động đưa trẻ đi tiêm chủng…".
Hết năm 2015, tỉnh Tuyên Quang đã có 83/141 xã đạt tiêu chí quốc gia về y tế. Tỉnh phấn đấu đến năm 2020, sẽ có 127 xã, phường (hơn 90%) đạt tiêu chí quốc gia về y tế, 100% số trạm y tế được đầu tư trang thiết bị thiết yếu. Các trạm y tế thực hiện được hơn 70% các dịch vụ kỹ thuật theo phân tuyến. Thực hiện mục tiêu này và để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu, tạo điều kiện thuận lợi để người dân có thể tiếp cận được với các dịch vụ y tế kịp thời, đạt hiệu quả cao nhất, tiết kiệm chi phí, từ nay đến năm 2020, tỉnh Tuyên Quang sẽ đầu tư hơn 228 tỷ đồng để hoàn thiện hệ thống y tế xã, phường. Trong đó, tỉnh dành 198 tỷ đồng đầu tư xây mới 56 trạm y tế, hơn 30 tỷ đồng để mua sắm trang thiết bị và duy tu bảo dưỡng gần 40 trạm y tế. Tỉnh cũng khuyến khích các tổ chức cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức xã hội đầu tư phát triển hệ thống y tế, nhất là đầu tư xây dựng mua sắm trang thiết bị cho các trạm y tế tại các xã khó khăn, vùng sâu, vùng xa.
Đội ngũ cán bộ y tế thôn, bản có vai trò quyết định trong công tác tăng cường năng lực hệ thống y tế, nhất là giúp tuyến y tế cơ sở, góp phần duy trì thường xuyên công tác tuyên truyền, hướng dẫn, vận động người dân thực hiện công tác phòng ngừa và giúp phòng, chống dịch bệnh hiệu quả cho đồng bào ở vùng sâu, vùng xa...
