Ngày 9-3, đồng bào các làng buôn và khách du lịch bốn phương đổ về Ngày hội lớn mừng 30 năm Ngày chiến thắng Buôn Ma Thuột, giải phóng tỉnh Ðác Lắc, mở màn cho cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước.
Trong những ngày tháng ba lịch sử, du khách đến với Buôn Ma Thuột để chia vui, để ôn lại những vui buồn khi tham gia chiến dịch và cũng có du khách đến để tận mắt chứng kiến sự thay đổi của vùng đất khốn khó xưa nay thay da đổi thịt.
Lễ hội - Hội chợ - Triển lãm Festival Tây Nguyên 2005 quy tụ lớn, sức hút mạnh là dịp giao lưu văn hóa, du lịch, thương mại, kêu gọi đầu tư lớn nhất từ trước đến nay của tỉnh. Hội chợ - Triển lãm lần này phong phú, bởi thu hút 550 gian hàng của các đơn vị trong và ngoài tỉnh, hàng trăm doanh nghiệp về đây trưng bày và trao đổi sản phẩm. Ðác Lắc, tỉnh đứng ra tổ chức Festival đã xây dựng 100 gian hàng tập trung vào các ngành kinh tế mũi nhọn và truyền thống của Tây Nguyên, đó là cà-phê, rượu cần, hàng dệt thổ cẩm, thủ công mỹ nghệ... Những gian hàng triển lãm của Ðác Lắc cho ấn tượng về những thành tựu của các ngành du lịch, điện lực, bưu chính - viễn thông, y tế, xây dựng, công nghiệp... Các sản phẩm, biểu đồ đã lưu lại trong tâm trí của người tham quan những nét kinh tế, văn hóa của vùng đất ba-dan giàu tiềm năng này.
Khách quan tâm nhất là 40 dự án kêu gọi đầu tư tập trung vào các ngành công nghiệp chế biến nông-lâm sản, thủy điện, du lịch, xây dựng cơ sở hạ tầng, qua đó các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài có thể lựa chọn dự án, hình thức đầu tư của mình vào Ðác Lắc. Hình ảnh Buôn Ma Thuột 100 năm hình thành và phát triển, đặc biệt là 30 năm giải phóng đã phần nào nói lên nỗ lựccủa đảng bộ và chính quyền trong đầu tư, xây dựng, nhất là chăm lo xây dựng cơ sở vật chất cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số thời gian qua.
H'Liêng, dân tộc Ê Ðê, trưởng thành sau năm 1975 xúc động nói với chúng tôi: "Lần đầu tiên em xem trưng bày hoành tráng của một lễ hội, Hội chợ - Triển lãm như thế nào, qua đây em thấy sức phát triển cũng như triển vọng của tỉnh, thấy được những tiềm năng đến thế, em thấy tỉnh mình giàu tiềm năng lắm, em cảm thấy tự hào vì những sản phẩm của địa phương mình không khác gì với những sản phẩm cao cấp khác, nhất là hàng mỹ nghệ, dệt thổ cẩm. Về buôn, thế nào em cũng kể lại cho các bạn nghe.
Ðặc sắc và hấp dẫn là 12 trò chơi dân gian - những lễ trưởng thành "Mbu to kong" của người Ê Ðê, lễ rước hồn lúa, mừng mùa của dân tộc M'Nông, Lễ ăn cơm mới của dân tộc Xê Ðăng, rồi Lễ hội lữa, giao lưu văn hóa cồng chiêng. 13 đội thông tin lưu động của tỉnh Ðác Lắc cùng các đoàn nghệ thuật của các tỉnh, thành phố Bắc Ninh, Bình Thuận, Ðồng Nai, Hải Phòng, Thanh Hóa tỏa đi biểu diễn đưa không khí hội đến các huyện Cư M'gar, Lắc, Krông Bông, Krông Pác, Krông A Na, Krông Năng. Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia khai mạc triển lãm sách tại Hội chợ - Triển lãm, và trao tặng sách cho Nhà văn hóa cộng đồng xã Ea Cao (Buôn Ma Thuột). Hàng nghìn người đến với Lễ hội, Hội chợ - Triển lãm, để thưởng thức những hương vị mà chỉ có Tây Nguyên mới có.
Voi diễu hành trong thành phố.
Cuộc hội thảo khoa học "Chiến thắng Buôn Ma Thuột", tuần phim dân tộc thiểu số và miền núi, trưng bày bộ ảnh nhà tù Buôn Ma Thuột, bộ ảnh "Tội ác của thực dân, đế quốc đối với đồng bào Tây Nguyên" đã khắc họa lòng dũng cảm và tinh thần bất khuất của quân và dân Tây Nguyên trong cuộc đấu tranh giành và giữ chính quyền cách mạng, vượt bao gian khó xây dựng Ðác Lắc đàng hoàng như ngày hôm nay.
Bí thư Tỉnh ủy Ðác Lắc Y Luyện Niê Kđăm khẳng định: Sau khi chia tách tỉnh Ðác Lắc thành hai tỉnh Ðác Lắc và Ðác Nông, hiện Ðác Lắc có hơn 1,7 triệu dân với 44 dân tộc anh em chung sống. Từ chỗ cơ sở hạ tầng hầu như không có gì, nay giao thông đường bộ, đường hàng không khá thuận lợi với sân bay Buôn Ma Thuột, hệ thống quốc lộ 14, 14C, 26, 26B, 27 nối liền Ðác Lắc với các tỉnh trong khu vực miền trung, Tây Nguyên và Ðông Nam Bộ; 99,39% xã có đường ô-tô đến trung tâm. Ðiện lưới quốc gia về tận các xã và hơn 74% số hộ dùng điện. 100% số xã, đồn biên phòng có máy điện thoại với 100 người dân có sáu máy điện thoại. 600 công trình thủy lợi lớn nhỏ phục vụ có sản xuất và phát triển đời sống. Chính những nỗ lực đó, Ðác Lắc từ chỗ thiếu ăn nay có dự trữ cho phát triển và bảo đảm an ninh lương thực. Năm 2004, tổng sản lượng lương thực đạt 730 nghìn tấn, tổng mức bán lẻ, lưu chuyển hàng hóa trên địa bàn đạt 4.500 tỷ đồng. Hàng chục nhà máy, công trình công nghiệp đã và đang xây dựng trên các cụm công nghiệp Buôn Hồ, Ea Ðar, khu công nghiệp Hòa Phú... Những cánh đồng sắn cao sản, ngô lai, nguyên liệu cho các nhà máy công nghiệp đã và đang rộng thêm. Mạng lưới trường, lớp được mở rộng, chất lượng giảng dạy ngày càng cao, đến nay đã hoàn thành trước kế hoạch về phổ cập giáo dục tiểu học và xóa mù chữ; gần 30% số xã phổ cập trung học cơ sở. Các bệnh viện tỉnh, huyện được đầu tư nhiều hơn, có hơn 94% số xã, phường, thị trấn có trạm y tế, trong đó 82% số trạm y tế có đủ điện nước, thiết bị, 81,8% số trạm y tế có bác sĩ...
Tháng ba này, Buôn Ma Thuột chào đón mọi người về đây để sẻ chia niềm vui lớn, trong đó có cả những cán bộ, chiến sĩ đã từng xông pha lửa đạn, góp sức cùng quân dân Tây Nguyên làm nên chiến thắng rung chuyển 10-3-1975. Anh Hoàng Hùng, một trong những người tham gia các trận đánh chiếm Sư đoàn 23 ngụy, khu Mai Hắc Ðế, Kho đạn và cùng đoàn quân giải phóng tiến về Sài Gòn, trở lại thăm chiến trường xưa, ngỡ ngàng trước sự đổi thay đến không ngờ. Không quên ghé nghĩa trang liệt sĩ tỉnh, thắp hương tưởng nhớ đồng đội, trong số đó có hai liệt sĩ cùng làng với anh.
Những đổi thay, không chỉ diễn ra ở thị trấn, thị tứ mà cả ở những vùng khó khăn trước đây. Về thăm lại xã Dư Kmăn, huyện Krông A Na (Ðác Lắc), gặp Y Hang, ông cho biết: Buôn làng mình khác xưa nhiều chứ, dân làng sống dễ chịu hơn rồi.
Lứa như mình trước kia có bao giờ biết cái chữ đâu, vì nhà không đủ ăn lấy đâu ra đi học. Ðói quá, nhiều nhà đều phải vào rừng đào củ mài mà ăn, lại còn bị bắt, đánh đập, khổ trăm bề, vì vùng này là căn cứ cách mạng mà. Nghe theo lời của Ðảng, của Bác Hồ, cả làng đứng lên đánh giặc, giải phóng rồi thì chịu khó làm ăn. Vùng Du Kmăn này bị bom đạn giặc cày xới. Nay nhà nào cũng có xe máy, có Ðảng, Nhà nước không chỉ lo cho đồng bào đủ ăn, mà còn lo làm đường giao thông, kéo điện đến từng nhà, xây trường học, trạm y tế... Gần đây đồng bào thiếu đất sản xuất, Nhà nước lại lo cho đất, giúp cho giống. Chỉ có Ðảng, Nhà nước mới lo cho đồng bào mình như vậy.
Không chỉ Y Hang nghĩ thế. Chúng tôi gặp già làng Y Bei, xã Hòa An, huyện Krông Pác, già bảo: mình sống qua mấy chế độ, chưa bao giờ thấy Tây Nguyên đổi thay như hiện nay. Trước năm 1975 đồng bào mình nghèo lắm, cuộc sống cứ du canh, du cư, ốm đau không có thuốc chữa. Sau giải phóng, Ðảng, Nhà nước lo cho đồng bào định canh, định cư, hướng dẫn cho cách làm ăn, rồi xây dựng các công trình phúc lợi, giúp cho dân có giống cây trồng, canh tác theo phương thức mới... Nay Hòa An này phát triển khá lắm, riêng buôn Kờ Mrơng này, 73 hộ dân, 400 nhân khẩu thuộc diện đói nghèo, nhưng đến nay chỉ còn 20 hộ nghèo, nhiều gia đình khá giả, con em được đi học cả...
Không khí tưng bừng lễ hội bắt nguồn từ sự hồ hởi của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên không chỉ ở thành phố Buôn Ma Thuột, mà ở khắp các làng buôn.
