Tục ngữ, ca dao là một loại hình văn học dân gian rất được ưa thích. Nếu ca dao là thơ ca dân gian truyền miệng mang đậm sắc thái tình cảm thì tục ngữ đúc kết tri thức, kinh nghiệm ứng xử theo đạo lý của dân tộc. Do đó, thông qua tục ngữ, ca dao có thể thấy rõ những mối quan hệ của con người và xã hội, nhất là mối quan hệ trong gia đình truyền thống.
Tiếp cận mối quan hệ gia đình truyền thống trong tục ngữ ca dao có trước cách mạng Tháng Tám 1945, tác giả đã vận dụng phương pháp liên ngành giữa thống kê, so sánh với văn hóa học, xã hội học, tâm lý học... để lý giải truyền thống tốt đẹp trong quá trình hình thành và phát triển lâu bền của gia đình truyền thống tạo dựng nên các nét độc đáo của văn hóa gia đình Việt Nam. Gia đình hạnh phúc là có tình yêu đôi lứa, là sự chăm lo nuôi dưỡng, giáo dục con cháu, là sự kính trọng, hiếu thảo với ông bà cha mẹ, là lành mạnh hóa giống nòi, góp phần quan trọng vào việc giữ gìn và phát huy di sản văn hóa hàm chứa tính nhân bản vượt trội hơn duy lý trí của gia đình Việt Nam, góp phần tạo dựng văn minh xã hội, an ninh quốc gia và sự phát triển bền vững của đất nước.
Cùng với những mặt tích cực nêu trên, tác giả cũng phân tích một số hiện tượng tiêu cực, thói hư tật xấu trong quan hệ gia đình truyền thống như con cháu bất hiếu với ông bà, cha mẹ, anh chị em tranh giành thừa kế, vợ chồng không chung thủy, coi rẻ phụ nữ... Ðó là những tàn dư tiêu cực của Nho giáo đã thâm căn cố đế trong xã hội phong kiến... Vì vậy trong quá trình xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, nhân dân ta phải kiên trì đấu tranh để loại bỏ những tàn dư đó.
Qua cuốn sách, người đọc thấy rõ trong mối quan hệ gia đình hai mặt vật chất và tinh thần luôn gắn bó và tác động lẫn nhau, là cơ sở cho sự bền vững của gia đình và xã hội. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được thông qua tại Ðại hội VII của Ðảng (1991) từng đánh giá: Gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi thân yêu nuôi dưỡng cả đời người, là môi trường quan trọng giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách. Các chính sách của Nhà nước phải chú ý tới xây dựng gia đình no ấm, hòa thuận, tiến bộ.
Nội dung cuốn sách là kết quả nghiên cứu bước đầu của tác giả ở góc độ ca dao tục ngữ, rất cần được các nhà nghiên cứu khoa học xã hội tiếp tục nghiên cứu toàn diện về gia đình truyền thống đặng góp phần vào xây dựng gia đình hiện đại Việt Nam trong quá trình đẩy mạnh CNH, HÐH đất nước.
GS TSKH Phan Ðăng Nhật nhận xét: Tác giả Phạm Việt Long trong cuốn “Tục ngữ, ca dao về quan hệ gia đình” đã nghiêm túc tiếp thu lời người đi trước về phương pháp tiếp cận văn hóa, đó là nguyên nhân quan trọng đem đến những đóng góp mới trong quá trình nghiên cứu của ông và đây cũng là kinh nghiệm cho những ai quan tâm việc tìm hiểu bản sắc văn hóa Việt Nam.
