Trong khối lượng khổng lồ tranh truyện các nhà xuất bản tung ra thị trường, tranh truyện liên quan đến lịch sử rất hiếm, và tất nhiên, không phải lịch sử nước nhà. Năm 2004, bộ tranh truyện màu "Tam quốc hài diễn nghĩa" của các tác giả Hàn Quốc được NXB Kim Ðồng tung ra thị trường khiến trẻ em không nhịn được cười. Lịch sử được trình bày đầy hài hước, gần với cuộc sống hiện đại. Chẳng hạn Ngụy Diên lúc nào cũng có điện thoại di động kêu tít tít. Lã Bố tham ăn béo quay. Trương Phi đứng trên cầu Tràng Bản hét to "Ta là béo khỏe béo đẹp người nước Yên đây"... Người lớn thấy nhố nhăng nhưng trẻ em thì thích thú. Và nhờ thế, nhiều em tìm đọc tác phẩm thật xem đúng ra nội dung câu chuyện là thế nào.
Không thể cấm trẻ em xem tranh truyện, vấn đề là phải cho các em xem những bộ tranh truyện bổ ích, giàu kiến thức, phải nâng cao ý nghĩa giáo dục trong các bộ tranh ấy ra sao. Rất tiếc, cho đến thời điểm này, một bộ tranh truyện tầm cỡ về lịch sử, ngoài bộ tranh của NXB Trẻ, "Lịch sử Việt Nam bằng tranh" ra đời từ năm 1998, chất lượng cả tranh và chữ, cũng như kỹ thuật in ấn, đều trung bình kém, vẫn là bộ duy nhất đáng kể.
Lứa tuổi 40 - 50 bây giờ vẫn nhớ cuốn tranh truyện ngày xưa là Sát Thát. Tranh truyện lịch sử mang kiến thức đến cho trẻ em đơn giản và nhẹ nhàng. Ðể trẻ em yêu môn học lịch sử, cao hơn thế, hiểu biết và yêu mến lịch sử hào hùng của dân tộc suốt mấy ngàn năm dựng và giữ nước, ngoài các bài giảng trong sách giáo khoa có phần khô khan khó nhớ, những bộ lịch sử bằng tranh truyện là điều cần thiết lắm.
Từ năm ngoái, hầu như cùng lúc, ba nhà xuất bản lớn chuyên làm sách cho trẻ em là Nhà xuất bản Kim Ðồng, NXB Trẻ, NXB Giáo dục đều tuyên bố vào cuộc, tổ chức những cuộc thi nhằm biên soạn cho bằng được những bộ truyện tranh lịch sử cho trẻ em. Mục đích cuộc thi, như NXB Giáo dục tổ chức, là để giúp học sinh, sinh viên... tìm hiểu lịch sử Việt Nam và thế giới có trong chương trình và nội dung SGK Lịch sử hiện hành, từ bậc tiểu học đến bậc THCS và THPT - nghĩa là một bộ tranh truyện đồng hành với sách giáo khoa môn lịch sử.
Nhà xuất bản Kim Ðồng đã huy động một nhóm nhà văn có tiếng viết lời cho các họa sĩ thể hiện. NXB Trẻ cũng có kế hoạch riêng của mình. Nhưng đã hơn một năm, vẫn chưa thấy cuốn tranh truyện về lịch sử mới nào của Việt Nam dành cho trẻ em xuất hiện. Việc làm truyện tranh lịch sử có lẽ không đơn giản.
Tuy nhiên, tin khá vui cũng đã đến từ Nhà xuất bản Giáo dục. Ông Huỳnh Thông, Phó giám đốc chi nhánh NXB Giáo dục tại Ðà Nẵng (đơn vị chịu trách nhiệm tổ chức cuộc thi biên soạn truyện tranh lịch sử theo sách giáo khoa lịch sử hiện hành) cho biết, giai đoạn 1 của cuộc thi sắp kết thúc, gần 1.500 bài dự thi đã gửi tới Ban tổ chức. Ðây là giai đoạn biên soạn truyện tranh cho học sinh bậc tiểu học và trung học cơ sở. Tháng 9-2006, sẽ hoàn thành việc chấm sơ khảo và chung khảo, để bắt đầu giai đoạn 2, từ tháng 9-2006 đến tháng 9-2007 - giai đoạn biên soạn truyện tranh cho học sinh bậc trung học phổ thông. Việc thay đổi sách giáo khoa lịch sử ở bậc học này đến thời gian đó cũng mới đủ thời gian để làm căn cứ cho việc biên soạn lời truyện tranh.
Theo ông Huỳnh Thông, các tác giả trên toàn quốc đã hưởng ứng cuộc thi một cách nhiệt tình, có những tác giả còn rất trẻ, không phải chuyên nghiệp, cũng gửi đến không phải một mà nhiều tác phẩm cho nhiều đề tài. Trong phạm vi chương trình và nội dung SGK lịch sử hiện hành trong mọi bậc học, các đề tài truyện tranh lịch sử dự thi được biên soạn theo các chủ đề sau: Giới thiệu cuộc đời, sự nghiệp... của các nhân vật lịch sử của Việt Nam và thế giới; giới thiệu các sự kiện lịch sử, các giai đoạn lịch sử, các bước phát triển, thăng trầm của từng triều đại, cộng đồng dân cư của Việt Nam và thế giới.
Trong số gần 1.500 tác phẩm dự thi đã gửi đến, cả truyện và tranh, thì chỉ có khoảng 50% đạt yêu cầu về chất lượng. Thời gian để những tác phẩm được đánh giá cao xuất hiện trước mắt các em học sinh dưới hình thức tranh truyện thật sự có lẽ còn lâu nữa. Nhưng dẫu sao, đó cũng là căn cứ rất cụ thể để hy vọng và chờ đợi...
