"Vàng ròng - vàng giả"
Người ta nói nghề "giúp việc nhà" nếu gia chủ không khéo chọn, sẽ là "vàng thau lẫn lộn" bởi sự phức tạp của nghề và xuất thân của những người làm nghề. Song với chị Hương (quê Bắc Bình, Bình Thuận), có lẽ nên ví như "vàng ròng" mà chủ nhà nào cũng mong muốn tìm được! Ban đầu vào TP Hồ Chí Minh, chị Hương giúp việc cho bà Trang, vốn là chủ một doanh nghiệp lớn, thường xuyên đi công tác. Công việc hằng ngày của chị là quét dọn, rửa chén, giặt đồ rồi... xem ti-vi bởi chủ nhà sống độc thân. Thời gian sau, mẹ của bà Trang đến ở với con gái, chị Hương có thêm việc chăm sóc người già nhưng bù lại, đám con cháu của bà cụ cũng "bo" cho chị ít nhiều, đủ để chị Hương gửi tiền về quê nuôi con học hết phổ thông. Khi bà cụ mất và bà Trang du lịch nước ngoài sáu tháng, chị Hương được về quê "hưởng nguyên lương" để giữ chân "vàng bốn số chín". Mới đây, chị trở lại nhà bà Trang làm, lần này không chỉ vì thu nhập hấp dẫn mà là vì cái nghĩa lâu dài với nhau. Con của chị cũng lên TP Hồ Chí Minh học đại học. Chị Hương vui vẻ: "Còn sức, tôi còn làm cho bà Trang".
Rất dễ nhận ra khoảng cách giữa người giúp việc - chủ nhà hiện nay đã rút dần cách biệt bởi cách ứng xử của cả hai bên, nhất là phía "sử dụng lao động". Hiện nay, nhiều người khi đã giúp việc cho một gia đình nào đó, thường có thói quen tạo ấn tượng tốt để tranh thủ sự lâu dài. Chị Ngại là một thí dụ. Chị Ngại quê ở Chợ Mới, An Giang nhưng đã làm cho gia đình bà Châu Kha (quận 3, TP Hồ Chí Minh) được hơn 30 năm. Ngày tôi còn nhỏ, qua nhà bà Châu Kha chơi, đã được chị Ngại chăm sóc. Nay tôi có dịp ghé chốn cũ, vẫn thấy chị Ngại thay mặt gia chủ tiếp khách, vì bà Châu Kha đang bệnh, các con đi làm ăn cả ngày. Chị Ngại còn được tin quý đến nỗi gia chủ giao cả tiền điện, điện thoại, nước, tiền chợ cả tháng và hai đứa cháu. Người ta bảo chị Ngại có phúc, tìm được gia đình tử tế để làm. Còn tôi lại nói bà Châu Kha có phúc, vì có chị Ngại nhổ tóc bạc, đưa đi chùa, trao đổi chuyện gia đạo hằng ngày!
Mới đây, người bạn tôi đã phải cho bà xã nghỉ làm vì không chịu nổi "vàng giả". Cứ ra dịch vụ tìm về người nào, là y như rằng người giúp việc ấy chỉ làm khoảng một tuần là phát sinh cãi cọ. Sau khi tìm đến người thứ bảy, cuối cùng bạn tôi theo dõi thì mới biết các người giúp việc đều "cưa đôi" hoa hồng môi giới với trung tâm cung ứng lao động rồi "nhảy cóc".
Trên các phương tiện thông tin đại chúng hiện nay, nhan nhản các vụ người giúp việc giết chủ, trộm vàng, dẫn... cướp vào nhà. Cũng có một số hình ảnh gia chủ đánh đập, hành hạ người giúp việc, song số này không nhiều, cho thấy tính cách người giúp việc chính là nguyên nhân phát sinh mâu thuẫn. Còn nếu chịu khó "ngồi lê" nghe họ kể chuyện, chắc hẳn bạn cũng phải cười ra nước mắt vì các câu chuyện phòng the, "tính keo kiệt bủn xỉn", máu dê của chủ... đều là đề tài bàn luận. Có ra chợ ô sin ở đường Lạc Long Quân, Ông Ích Khiêm, Lũy Bán Bích (giáp ranh quận 11 và Tân Phú) còn hãi hơn khi chứng kiến nhu cầu tìm bạn tình, các chiêu lừa chủ, các mánh khóe ép chủ trả thêm... đều được người giúp việc "chia sẻ" cùng đồng nghiệp.
Có thâm niên giúp việc cho 10 chủ trong năm năm, chị Hai Bé (Trà Vinh) kể: "Tôi làm nhiều chủ rồi, có người này người nọ nhưng chủ yếu do cách cư xử của mình thì từ từ họ sẽ hiểu. Như tôi có lần nóng tính cãi lại chủ, có lần bị chủ khác "thả dê", lại có lần bị con của chủ chửi mắng... nên tôi ra đi. Mọi cuộc chia tay đều có lý do song mỗi lần như vậy, tôi đều chủ động gặp họ, nói rõ mọi bất đồng, sau đó mới đi". Bạn của chị Hai Bé là chị Năm Quân (đồng hương) thì cho biết: "Người chủ của Hai Bé giờ cũng hiểu chuyện, nên có gì đều nhỏ nhẹ nói chuyện với chị ấy. Cũng nhờ chị Hai Bé giới thiệu tôi lên làm cho hàng xóm của chị ấy nên tôi có việc làm. Tôi cũng rút kinh nghiệm để không phải thay đổi công việc...".
Có một câu chuyện đáng để các bậc gia chủ suy nghĩ thêm, rằng: Tại quận Bình Tân có một cô gái quê Bến Tre, giúp việc cho gia đình chủ tiệm tạp hóa. Hôm nọ tiệm mất một số tiền lớn, chủ tiệm tra khảo người giúp việc rất nặng nề, lại còn nhờ công an phường gọi lên "hỏi thăm", và còn tự tìm về quê cô gái này "báo cáo" với chòm xóm. Cô bé tự tử vì uất ức nhưng không chết, hóa ra con trai gia chủ là thủ phạm vụ trộm tiền.
Sự lựa chọn hoàn hảo?
Hiện nay nhiều gia đình đang lựa chọn giải pháp: Thuê người giúp việc theo giờ cho an tâm. Anh Nguyễn Tấn Tài kinh doanh vật liệu xây dựng, nội thất trên đường Hương Lộ 2 (Bình Tân, TP Hồ Chí Minh). Nhà anh ở vừa là show room, vừa là kho chứa nên sau mỗi chiều, bụi phủ kín và anh cần đến bốn lao động phụ lau dọn bụi bặm, tưới tắm cho mấy chục chậu kiểng và hai con chó. Anh Tài bấm ngón tay: "Nếu chi thuê bốn người, mỗi tháng tôi tốn bét nhất cũng 12 triệu đồng, mà tốn chỗ ngủ, chi thêm tiền ăn uống, lại bất tiện. Chi bằng mỗi ngày nhờ ba người đến dọn dẹp, một người nấu nướng thì hằng tháng tốn duy nhất 9,6 triệu đồng (80.000 đồng/người/buổi chiều từ 15 giờ đến 18 giờ) mà khỏi lo lắng. Hợp nhau thì đến, không thì nhờ người khác". Chị Lài, người giúp việc cho anh Tài nói: "Tôi cũng thích kiểu làm này. Vì mỗi ngày tôi chạy được ba sô, mỗi tháng kiếm gần 10 triệu đồng mà còn dư thời gian lo gia đình. Tôi nghĩ nếu người giúp việc làm tốt, lương thiện, thì nhiều chủ rất cần".
Cách làm như trên không mới. Hiện nay, Hội LHPN phường Phú Thuận, quận 7 (TP Hồ Chí Minh) đang có mô hình giới thiệu người làm theo giờ cho các nhà khá giả. Chúng tôi khảo sát mô hình trên, có 20 chị em xoay tua làm việc, có tổ trưởng, tổ phó, thủ quỹ và còn có... ba đảng viên tham gia lao động chân chính. Chị H, làm nghề giữ trẻ ở phường Phú Thuận, quận 7, ngoài nghề chính, chị còn làm thêm hai sô giúp việc/ngày theo mô hình trên. Riêng ban đêm, do là đảng viên, chị H còn chăm lo công tác xã hội tại khu phố. Nhờ chị, nhiều chị em khác đã mạnh dạn tham gia công việc này.
Chuyên nghiệp hơn nữa, nhiều trụ sở, doanh nghiệp hiện nay ở TP Hồ Chí Minh rất thích hợp đồng cùng Công ty P (là đơn vị hàng đầu tại Việt Nam chuyên cung cấp dịch vụ vệ sinh cho tất cả các khách hàng khác nhau trên phạm vi 20 tỉnh, thành phố). Trao đổi ý kiến với chúng tôi, ông Trần Anh Tuấn, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Nhu cầu nhân lực và thông tin thị trường lao động TP Hồ Chí Minh cho rằng: "Ðây là nhu cầu thực tế của các gia đình công chức, trí thức, trung lưu và gia đình người nước ngoài đến làm việc, cư trú dài hạn tại Việt Nam. Theo khảo sát, công việc hầu hết sử dụng lao động nữ từ các khu vực nông thôn, văn hóa thấp, chưa qua đào tạo nghề, chưa có kiến thức kỹ năng chuyên nghiệp giúp việc gia đình đô thị. Tuy nhiên đối với việc làm giúp việc nhà cho gia đình người nước ngoài những năm gần đây đã thu hút nhiều lao động nữ có trình độ THPT, biết căn bản ngoại ngữ. Mức lương trung bình đối với người giúp việc nhà thường xuyên (chủ bao ăn ở) là 2.000.000 đồng/tháng, giúp việc nhà theo giờ từ 25.000 đến 30.000 đồng/giờ. Giúp việc nhà cho gia đình người nước ngoài từ 4.000.000 đến 5.000.000 đồng/tháng và 50.000 đến 60.000 đồng/giờ". Theo khảo sát của Trung tâm Dự báo Nhu cầu nhân lực và thông tin thị trường lao động TP Hồ Chí Minh, hiện trên địa bàn có hơn 10 trung tâm giới thiệu việc làm của Nhà nước và công ty TNHH có chức năng đào tạo, cung ứng người giúp việc nhà.
