Ông cho biết: “Đọc tác phẩm này là một cơ may cho độc giả Việt Nam. Bởi các nhà văn sẽ tìm thấy trong đó những bài học về sáng tác, cách khai thác đề tài cũng như loại hình tác phẩm, các nhà khoa học, đặc biệt các nhà sử học sẽ coi cuốn sách như một giả thuyết về lịch sử trong đó đặt ra và giải quyết nhiều vấn đề liên quan đến nguồn gốc loài người, về văn hóa, xã hội của Trung Quốc. Còn đối với bạn đọc trẻ, những người ham hiểu biết, đây sẽ là một cơ hội khám phá tuyệt vời về thế giới tự nhiên, về cuộc sống nơi thảo nguyên mênh mông. Tôtem sói là một kho tàng kiến thức kỳ diệu, thú vị về một nền văn hóa chưa được biết tới, chưa được đánh giá đúng”.
| Chị Việt Hà, biên tập viên NXB Công an nhân dân cho biết, Tô tem sói đã đạt kỷ lục về xuất bản tại Trung Quốc năm 2005 với 6 triệu bản và liên tiếp đứng đầu danh sách bán chạy nhất tại Trung Quốc trong nhiều tháng liền. NXB Công an nhân dân đã mua bản quyền cuốn sách với giá 1000 USD, rất cao tại Việt Nam. Nhưng “chưa là gì” với việc Tập đoàn Penguin (Mỹ) đã bỏ ra 100.000 USD - giá bản quyền cao nhất đối với một tác phẩm văn học Trung Quốc từ trước đến nay - để mua bản quyền phát hành Tô tem sói bản tiếng Anh. Và tác phẩm cũng đã được đạo diễn Peter Jackson - đạo diễn phim Chúa tể những chiếc nhẫn - chuẩn bị đưa lên màn ảnh. |
- Thưa ông, vậy “cơ may” nào đã khiến ông tiếp xúc với tác phẩm này?
- Thực ra nhà văn Khương Nhung không phải là một cái tên được biết đến nhiều ở Trung Quốc. Tất cả những gì tôi được biết về ông là: năm nay ông 60 tuổi, thời kỳ cách mạng văn hóa ông xung phong đi lao động tại vùng thảo nguyên Nội Mông và là người rất thông thạo vùng đất phía bắc Trung Quốc này. Ông đã “thai nghén” cuốn tiểu thuyết trong 20 năm, khi hãy còn là một thanh niên, và tập trung viết trong sáu năm. Có thể nói, Tôtem sói là cuốn sách của đời ông. Xuất bản ở Trung Quốc vào năm 2005, Tôtem sói lập tức được dư luận chú ý và trở thành cuốn sách bán chạy nhất Trung Quốc trong những năm gần đây.
NXB Công an nhân dân đã mua bản quyền Tôtem sói và đề nghị tôi dịch sang tiếng Việt, sau khi đọc qua tác phẩm, tôi nhận lời ngay. Dịch tác phẩm này cũng như khám phá một kho tàng kiến thức vô cùng kỳ thú. Khương Nhung viết rất giản dị, không hề có chủ ý “làm văn”. Sức hấp dẫn của câu chuyện nằm ở những sự kiện, chi tiết, tình huống, nhân vật. Từ những cá thể đơn độc đến những “tập đoàn” sói có tổ chức rất cao trong “xã hội” thảo nguyên… cuối cùng là đặt ra và giải quyết thấu đáo, hết sức khoa học những vấn đề về lịch sử loài người, về xã hội, văn hóa…
| Theo dịch giả Trần Đình Hiến, tôtem là linh vật, mang ý nghĩa biểu tượng về sức mạnh tinh thần của con người. Ở Trung Quốc, tôtem ban đầu thường là những biểu hiện về người phụ nữ, như mặt trăng, cá… và đặc biệt được biết đến sau này là rồng. Đối với văn hóa phương tây, tôtem là hình ảnh con ngựa bay có cánh… Nhiều nước, nhiều nền văn hóa có nhiều tôtem khác nhau. |
- Tính biểu tượng văn hóa trong “Tôtem sói” có vẻ như chưa hề được biết đến trong lịch sử? Tác giả đã “giải quyết” vấn đề này như thế nào và có phải chính đó là sự thành công của Khương Nhung?
- Theo Khương Nhung, nền văn hóa Trung Quốc có sự hội tụ của văn hóa du mục và văn hóa canh nông, mà mỗi bộ phận văn hóa này đều có những biểu tượng riêng của mình. Trong nền văn hóa du mục, sói là biểu tượng cho sức mạnh tinh thần của người Mông Cổ. Biểu tượng này tương ứng với hình ảnh con rồng trong văn hóa canh nông.
| |
Cuốn truyện mô tả tỉ mỉ về đời sống của loài sói và nhiều loài vật đơn lẻ khác nơi thảo nguyên, với những tình tiết gay cấn, quyết liệt, lạ lùng và thần bí.
Người Nội Mông coi đồng cỏ là sinh mệnh lớn, và cùng với con người, những loài vật sống trong đó, đều là sinh mệnh nhỏ. Một khi đồng cỏ không còn, thì tất cả sự sống sẽ bị huỷ diệt…Trước đây, người ta vẫn quen nghĩ sói là kẻ thù của loài người. Nhưng ở đây, người Mông Cổ cho rằng sói chính là vị cứu tinh của đồng cỏ, là biểu tượng mà con người gửi gắm linh hồn…
Thông qua câu chuyện về loài sói, tác giả đã đặt ra hết sức tinh tế nhiều vấn đề phức tạp của đời sống như mối quan hệ giữa con người và con người, con người và dã thú…
| Dịch giả Trần Đình Hiến: Sinh năm 1933 tại Vĩnh Phúc. Ông là giảng viên ĐH Ngoại ngữ, sau chuyển sang làm công tác ngoại giao. Là cán bộ của Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc, ông có 10 năm sống tại Bắc Kinh và bỏ nhiều công sức nghiên cứu về văn hóa, lịch sử đất nước này. Ông đã dịch hàng chục tác phẩm văn học nổi tiếng của Trung Quốc sang tiếng Việt, và đặc biệt thành công với những tác phẩm của Mạc Ngôn. Những tác phẩm dịch tiêu biểu: Đàn hương hình - Mạc Ngôn- giải thưởng Hội Nhà văn năm 2003 Báu vật của đời - Mạc Ngôn Cây không gió - Lý Nhuệ Ngân thành cố sự - Lý Nhuệ Tuyển tập kịch Lão Xá. |
Có mấy vấn đề chính được tác giả đề cập và giải quyết thấu đáo bằng những cứ liệu khoa học hết sức thuyết phục: về cân bằng sinh thái; đặt lại những triết thuyết, quan điểm về nguồn gốc của loài người: điều kiện tự nhiên để người vượn trở thành người.
Ngôn ngữ của Khương Nhung không có gì là đặc biệt, nhưng tôi tin ai đã cầm đọc thì khó có thể bỏ xuống dở chừng. Sức hấp dẫn của tác phẩm nằm ở lượng thông tin cực lớn, người đọc sẽ bị hút vào sự kiện và cách đặt vấn đề của tác giả.
- Vậy trong quá trình chuyển ngữ tác phẩm này, ông có gặp khó khăn gì không?
- Văn hóa du mục và cuộc sống, lịch sử vùng Nội Mông, cho đến nay hầu như có rất ít tư liệu đề cập tới, kể cả ở Trung Quốc. Có những tên riêng của các nhân vật lịch sử mà tôi phải mất rất nhiều thời gian tra cứu, tham khảo tài liệu, sách báo mới hiểu cho chuẩn xác và thấu đáo được. Tôi dành hẳn một năm để dịch tác phẩm này, vậy mà nhiều lúc bị cuốn vào nó không dứt ra được. Còn có thành công hay không, thì phải chờ bạn đọc đánh giá.
- Xin cảm ơn ông!
| Mã Ba Thuấn - nhà phê bình văn học Trung Quốc: Tôtem sói là một bộ sách lạ - một thư kỳ duy nhất trên thế giới- mô tả nghiên cứu về loài sói thảo nguyên Mông Cổ. Đọc sách này, chúng ta được thưởng thức một món ăn tinh thần vô tận về tôtem sói. Bởi lẽ nó vô cùng phong phú, bởi lẽ nó không thể tái hiện. Vì rằng những đoàn thiết kị Mông Cổ và sói Mông Cổ tự do tung hoành trên thảo nguyên đang hoặc đã biến mất, tất cả những truyền thuyết, những câu chuyện về sói đang mất dần trong kí ức chúng ta. Nhà văn Khương Nhung từng chui vào hang sói, đào bắt sói con, nuôi sói nhỏ, từng chiến đấu và cũng từng sống chung với sói, trải qua cuộc sống tinh thần du mục thời trai trẻ. |
