Tình thầy trò hơn nửa thế kỷ

Hai bà giáo người Nga đều đã ngoài 80. Các cựu sinh viên đã trên dưới 70 cùng bồi hồi xúc động tay bắt mặt mừng ôn lại những kỷ niệm đẹp đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, cái thời Việt Nam vừa trải qua cuộc kháng chiến trường kỳ gian khổ chống Pháp thắng lợi.

Ðây là hai bà giáo giảng dạy tiếng Nga cho lớp 100 sinh viên đầu tiên được đưa sang Liên Xô học các ngành khoa học xã hội. Bà giáo Xô-phi-a Lê-ô-ni-đốp-na Coóc-tri-cốp-va hồi đó phụ trách phòng giáo vụ và làm chủ nhiệm lớp tiếng Nga này. Là người đầu tiên dạy tiếng Nga cho lớp học này, bà rất nhiệt tình và tận tụy giúp đỡ từng học sinh trong học tập cũng như sinh hoạt hằng ngày, do sinh viên Việt Nam lần đầu tiên học ở nước bạn, chưa quen với khí hậu và sinh hoạt nơi đây.

Tuy đã bước sang tuổi 84 nhưng bà vẫn khỏe mạnh nhanh nhạy hoạt bát, khuôn mặt vẫn đầy đặn, hồng hào, luôn toát lên nét nhân hậu của người phụ nữ Nga bình dị.

Gặp lại những học trò cũ của mình, bà trò chuyện cởi mở, kể lại chuyện xưa chuyện nay. Bà còn đọc lại những bài thơ hay của các thi sĩ Nga về nhân tình thế thái cho mọi người thưởng thức, khiến học trò cũ có cảm giác như đang nghe cô giáo giảng bài trên lớp từ "cái thuở ban đầu" ấy. Kết thúc bài phát biểu, bà nói đại ý: "... Thật không ngờ chúng tôi lại được gặp các bạn trên đất nước Việt Nam hòa bình - thống nhất - phồn vinh. Chúng tôi rất vui sướng và tự hào về các bạn, về Việt Nam ngày nay...".

Bà Xô-phi-a một thời gian dài làm chủ nhiệm khoa sinh viên ngoại quốc của Trường đại học Cầu đường Mát-xcơ-va, là trường đã kết nghĩa với Trường đại học Giao thông vận tải Hà Nội hiện nay. Sau ngày nghỉ hưu bà vẫn tiếp tục nghiên cứu không mệt mỏi các công trình về ngôn ngữ và văn học Nga, tuyển các tác phẩm thơ văn Nga thời hiện đại.

Bà giáo thứ hai là Êm-ma Xô-môi-lốp-na Lam-me (ảnh bên) . Năm nay đã sang tuổi 82 nhưng đầu óc bà vẫn minh mẫn, trẻ trung. Từ cử chỉ tới lời ăn tiếng nói bà đều gây được ấn tượng và thiện cảm của người đối thoại.

Bà rất chú ý quan tâm tới sinh viên Việt Nam. Nói chuyện với học trò cũ, bà có lúc như nghẹn lại vì mừng vui và xúc động... Hiện bà vẫn còn tham gia giảng dạy về ngôn ngữ và là tác giả của hàng trăm bài viết về ngôn ngữ học...

Hầu hết trong số 100 sinh viên khóa đầu tiên ấy (thường gọi là "lớp học sinh Nga ngữ 100 Mát-xcơ-va") được hai bà giáo tận tình giảng dạy tiếng Nga, hiện nay đều là những người có những đóng góp xứng đáng vào công cuộc xây dựng đất nước, đảm nhận những trọng trách, do Ðảng và Nhà nước giao phó. Có người là phó thủ tướng, bộ trưởng, thứ trưởng, đại sứ; có người là giáo sư, tiến sĩ đầu ngành; có người là nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú, là các nhà nghiên cứu, là nhà văn, nhà ngôn ngữ, họa sĩ...; có nhiều vị là tướng tá trong quân đội... Ðiển hình như Vũ Khoan, Hồ Huấn Nghiêm, Hồ Thế Lân, Nguyễn Nhạc, Ðặng Nhật Minh, Tô Liên, Trần Thanh Ðăng Nguyên, Ðinh Huỳnh Thọ Hiên, Ðỗ Xuân Hà, Nguyễn Tuyết Minh, Ngọc Hùng, Thúy Toàn...

Việc mời các thầy giáo, cô giáo Nga sang thăm Việt Nam, tổ chức những cuộc gặp gỡ thầy trò thật chân tình thắm thiết thể hiện tình "uống nước nhớ nguồn", tình cảm "thầy trò không biên giới"... Và một lần nữa minh chứng truyền thống đạo lý "Tôn sư trọng đạo" của người Việt Nam ta.