Tiếp tục tìm nguyên nhân gây hội chứng viêm da dày sừng bàn tay, bàn chân

Ðoàn tiến hành khám lại cho gần 250 người đã, đang mắc hội chứng nói trên và trực tiếp đến một số gia đình có người bệnh để khảo sát những vấn đề liên quan. Theo các bác sĩ, ngoài tiền sử mắc bệnh được chẩn đoán tại địa phương là hội chứng viêm da dày sừng bàn tay, bàn chân thì nhiều người còn mắc một số bệnh khác như cao huyết áp, suy tim, thiếu máu nhược sắc. Ðáng chú ý, phần lớn người bệnh đều có tình trạng thiếu máu, cơ thể nghèo chất dinh dưỡng, da xanh xao. Một số người bệnh dù đã chữa khỏi bệnh nhưng sắc tố trên da không biến đổi. Rất nhiều người khi khám lại đều cho biết họ có biểu hiện chán ăn, ăn rất ít và thể lực rất yếu. PGS, TS Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai nhận định: Khi khám, chúng tôi phát hiện một số người dân còn có biểu hiện thiếu máu, suy dinh dưỡng, một số người rụng tóc, nếu ăn uống tốt thì bệnh của họ hầu như không tái phát. Do vậy, trong khi chưa tìm ra nguyên nhân gây bệnh, trước mắt cần bổ sung ngay chất dinh dưỡng, thuốc bổ máu và các loại vi-ta-min, khoáng chất nhằm tăng sức đề kháng cho người dân. Trong khi đó, sau khi tìm thấy trong loại gạo của người dân ở xã Ba Ðiền thường ăn là gạo ủ và xét nghiệm trong đó có một số loại nấm mốc, chính quyền đã cấp cho người dân ở đây gạo mới, nhưng theo Chủ tịch UBND xã Phạm Văn Bút thì hiện tại, tại làng Rêu (nơi chiếm phần lớn số người mắc hội chứng nêu trên) vẫn còn khoảng 40% số người dân ăn gạo cũ.

Ðây là lần thứ ba TS Phạm Duệ, Giám đốc Trung tâm chống độc Bệnh viện Bạch Mai, người có hàng chục năm "chiến đấu" với các ca nhiễm độc khó, trở lại Ba Tơ từ khi hội chứng viêm dày sừng bàn tay, bàn chân xuất hiện. Các nghiên cứu của ông cho thấy, từ khi sử dụng gạo mới được cấp, sức khỏe của nhiều người dân vốn mắc bệnh lạ đã có những chuyển biến tích cực.  Ðây có thể là gợi mở để có thể chữa khỏi và phòng ngừa tái phát. Như gia đình anh Phạm Văn Trói có sáu người thì cả sáu người mắc hội chứng viêm da dày sừng bàn tay, bàn chân. Vợ anh Trói là chị Phạm Thị Rên đã hai lần nhập viện điều trị, nhưng về nhà, chị và gia đình vẫn tiếp tục ăn gạo cũ. Chẳng bao lâu sau, bệnh của chị Rên tái phát, xét nghiệm men gan tăng và chị đã tử vong cách đây hai tuần. Ðược cấp và sử dụng gạo mới, các thành viên trong gia đình anh mỗi bữa đều ăn được nhiều hơn và thấy người cũng khỏe mạnh hơn. Tương tự, gia đình anh Phạm Văn Gương và chị Phạm Thị Lấy, đã từ gần hai tháng nay, ăn gạo mới và anh đã khỏe hẳn lên, không còn chán ăn. Trong nhà của hai gia đình đều còn khá nhiều gạo cũ, họ cho biết số gạo này sẽ dùng để chăn nuôi vịt, nuôi lợn. Trên cơ sở đó, TS Phạm Duệ phân tích: Những người được coi là tái phát bệnh có thể ở hai hình thức. Người đã điều trị ở viện đỡ, men gan giảm nên được về nhà. Thế nhưng khi về nhà họ lại xuất hiện triệu chứng chán ăn, mệt mỏi. Hoặc có người đang điều trị bỏ dở và sau đó quay lại bệnh viện. Vậy thì câu hỏi là tại sao những người đã điều trị khỏi, khi về nhà, trở lại sinh hoạt trong điều kiện cũ, bệnh tái phát trở lại. Kết quả xét nghiệm các mẫu đất, nước, không khí ngoại cảnh không có gì bất thường. Biểu hiện sức khỏe của những người đang ăn gạo mới, trong bữa cơm có thịt, chất lượng bữa ăn giàu dinh dưỡng hơn thì sức khỏe có cải thiện nhiều. Do đó, có thể đưa ra giả thiết trên một cơ thể người có bệnh, việc sử dụng gạo cũ sẽ làm cho bệnh nặng hơn. Bởi trong xét nghiệm gạo mà người dân ở đây đã ăn lâu, có 10% số mẫu tìm thấy một số loại nấm như Arspegilus có sinh ra độc tố Aflatoxin. Ðộc tố này gây chết tế bào gan dẫn đến xơ hóa gan, cộng với việc gan nhiễm mỡ, tế bào gan hoại tử dẫn đến suy chức năng gan. Ở những bệnh nhân này, dù họ được lọc máu nhiều lần nhưng tổn thương rất nặng nên đã tử vong. Tuy nhiên, do tỷ lệ gạo mà người dân ăn chỉ có khoảng 10% là phát hiện có nấm mốc, nên đây có thể coi như chỉ là yếu tố phụ, làm bệnh nặng thêm trên cơ thể có bệnh gan đã suy.

TS Nguyễn Quốc Anh, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết, sau đợt khảo sát này, đoàn công tác sẽ tổng hợp tình hình, báo cáo Bộ Y tế xem xét lại phương pháp điều trị đang được áp dụng nhằm ngăn chặn, hạ thấp tỷ lệ tử vong cho người bệnh. Thời gian tới, Bệnh viện sẽ cử một tổ với ba cán bộ, thuộc ba chuyên ngành: Hồi sức, nhi và tiêu hóa về hỗ trợ ngành y tế Quảng Ngãi.

Từ tháng 10-2010 đến nay, Bộ Y tế đã cử 16 đoàn công tác với hơn 200 lượt cán bộ, chuyên gia đầu ngành về Ba Tơ khảo sát, điều tra, lấy mẫu (đất, nước, thực phẩm, máu, tóc, da...) để xét nghiệm; tổ chức các chiến dịch vệ sinh, phun hóa chất xử lý môi trường, diệt côn trùng... Ngoài ra, các bộ: Khoa học và Công nghệ, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng đã cử các đoàn khảo sát về nguồn nước, mẫu đất. Tuy nhiên đến nay, nguyên nhân gây hội chứng vẫn chưa sáng tỏ, thì việc đoàn các chuyên gia đầu ngành của Bệnh viện Bạch Mai về khảo sát, đánh giá để tìm ra phương pháp điều trị hiệu quả để sớm khỏi bệnh và giảm số người chết từ căn bệnh không chỉ "lạ" ở Việt Nam mà còn "lạ" với cả thế giới là có ý nghĩa hết sức quan trọng.

HOÀNG MINH