Tiêm chủng là biện pháp phòng bệnh viêm não tốt nhất

Có gì khác trong mùa viêm não năm nay

Cho đến nay người ta thấy rằng có tới vài chục loại viêm não khác nhau, do virut và vi khuẩn gây nên. Tại nước ta các bệnh viêm não được chẩn đoán và phân biệt là viêm não Nhật Bản, viêm màng não do não mô cầu, viêm màng não mủ, viêm não do virus đường ruột. Viêm màng não do não mô cầu thường thấy ở các tỉnh phía bắc, còn bệnh viêm não do virus đường ruột (bệnh chân, tay, miệng) lại thường gặp nhiều hơn ở các tỉnh phía nam.

Vào mùa hè, bệnh viêm não Nhật Bản vẫn chiếm tỷ lệ cao trong các bệnh viêm não nói chung, có thể từ 30-50% tổng số các ca viêm não virus. Tính đến hết tháng 6, miền bắc có trên 140 ca bệnh viêm não, xuất hiện ở nhiều tỉnh thành khác nhau, kể cả các tỉnh miền núi. Tập trung cao nhất là ở các địa phương như Thái Bình, Hưng Yên, Sơn La, Lạng Sơn, Hà Giang, Điện Biên, Nghệ An, riêng Hà Nội có xu hướng giảm. Các nhà dịch tễ học cũng cho biết, những năm trước Bắc Giang là địa phương có nhiều ca bệnh nhưng năm nay lại giảm hẳn, chỉ có gần 10 ca tính từ đầu năm đến nay. Đây là kết quả của tuyên truyền giáo dục sức khỏe cho cộng đồng nhiều năm qua cũng như các biện pháp phòng bệnh ở địa phương này được thực hiện sớm và tốt trước mùa dịch bệnh.

Theo nhận định của PGS. Phạm Ngọc Đính, Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương thì các ca bệnh viêm não năm nay có tăng nhẹ so với các năm trước tính cùng thời điểm. Đây là bệnh lưu hành thường xuyên ở nước ta, có tính chất mùa thường bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 10 và tần số mắc cao nhất vào tháng 6, bệnh không gây thành dịch và thường tản phát ở tất cả các tỉnh, thành. Nhìn chung số người mắc bệnh có thể như mọi năm hoặc tăng nhẹ hơn song không đáng kể. Do thời tiết năm nay thuận lợi cho các loại muỗi phát triển, trong đó có muỗi Culex triteanorhynchus, theo kinh nghiệm dân gian thì sẽ có nguy cơ các ca bệnh ở những vùng này nhiều hơn do các loài chim ăn quả chín đến nhiều hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền virus viêm não Nhật Bản giữa các loài chim.

Phòng bệnh bằng vaccin là biện pháp tốt nhất

Hiện nay tại Bệnh viện Nhi Trung ương đang xảy ra quá tải tại khoa truyền nhiễm, mỗi tuần của tháng 6 có tới 20 ca có hội chứng viêm não phải vào đây và Viện các bệnh truyền nhiễm và nhiệt đới Quốc gia. Rất nhiều ca bệnh nhập viện muộn phải đặt trong tình trạng cấp cứu. Trẻ em dưới 15 tuổi là đối tượng dễ mắc bệnh nhất. Các bác sĩ cho biết nếu bệnh được phát hiện sớm thì có thể xử trí tốt ở tuyến dưới mà không cần đến bệnh viện trung ương, gây ra tình trạng quá tải và nguy cơ lây nhiễm chéo giữa các người bệnh.

Trong số các bệnh thuộc hội chứng viêm não, đang nổi lên các bệnh viêm não do virus mà điển hình là viêm não Nhật Bản. Loài muỗi truyền bệnh viêm não Nhật Bản có khả năng truyền bệnh suốt đời và có thể truyền virut sang thế hệ sau qua trứng, do vậy đây thực sự là một vector nguy hiểm và càng khó kiểm soát hơn khi môi trường sống của chúng là ngoài đồng ruộng. Do vậy ngoài các biện pháp phòng bệnh như ngủ màn, không cho trẻ chơi ở nơi tối, chuồng gia súc không nên làm gần nhà, phun thuốc diệt muỗi, nuôi cá ăn ấu trùng thì biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất vẫn là tiêm vaccin. Các vaccin phòng viêm não hiện nay ở nước ta là viêm não Nhật Bản, viêm màng não mủ (Hib), viêm màng não do não mô cầu. Trong đó mới chỉ có vaccin viêm não Nhật Bản được sử dụng trong tiêm chủng mở rộng, tuy nhiên đến nay cũng chỉ mới đáp ứng được khoảng 50% nhu cầu thực tế. Khuyến cáo của y tế là các bậc cha mẹ nên đưa trẻ đi tiêm chủng, nhất là ở những vùng thường xuyên xảy ra nhiều ca bệnh trong các năm. Đối với bệnh viêm não Nhật Bản, từ năm 1997 sự có mặt của vaccin phòng bệnh cho trẻ từ 1-5 tuổi ở vùng có nguy cơ cao đã làm thay đổi tỷ lệ mắc ở trẻ em những nơi này.

Trước sự đe dọa sức khỏe trẻ em và cộng đồng của các bệnh viêm não trong đó có viêm não Nhật Bản, hy vọng các loại vaccin viêm não sớm được đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng để có thể đem lại nhiều hơn nữa cơ hội phòng bệnh cho nhiều trẻ em, nhất là trẻ em nông thôn, nơi ít có điều kiện tiếp cận với dịch vụ y tế tự nguyện.