Tích cực hợp tác quốc tế về phòng, chống khủng bố

Việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự đã tạo cơ sở pháp lý cho hợp tác đấu tranh chống khủng bố, khẳng định tính chủ động của Việt Nam trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu cũng như đáp ứng yêu cầu thực tiễn phòng ngừa, ngăn chặn khủng bố và hợp tác quốc tế về chống khủng bố. Bên cạnh các quy định của Bộ luật hình sự hiện hành, pháp luật Việt Nam còn có nhiều quy phạm trực tiếp, gián tiếp điều chỉnh và tạo cơ sở pháp lý cho hợp tác chống khủng bố như: Luật tương trợ tư pháp; Bộ luật tố tụng Hình sự; Luật ký kết, gia nhập và thực hiện điều ước quốc tế... Đặc biệt, Quốc hội đã thông qua Luật Phòng, chống khủng bố, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-10- 2013.

Luật Phòng, chống khủng bố quy định hoạt động phòng, chống khủng bố do lực lượng Công an nhân dân (CAND) chủ trì, phối hợp Bộ Quốc phòng, các bộ, ngành liên quan thực hiện quản lý nhà nước về phòng, chống khủng bố. Quan điểm lấy phòng ngừa là chính; chủ động phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời cá nhân, tổ chức khủng bố, tài trợ khủng bố. Về lực lượng chuyên trách thực hiện chống khủng bố, hiện nay trong CAND, QĐND đã có sẵn lực lượng này (như các lực lượng an ninh, tình báo, tác chiến, cảnh sát cơ động, đặc nhiệm, đặc công, phòng cháy chữa cháy, phòng hóa...), vì vậy luật giao thẩm quyền tổ chức lực lượng chuyên trách thực hiện chống khủng bố cho Bộ trưởng Công an, Bộ trưởng Quốc phòng bố trí, sắp xếp lực lượng phù hợp với yêu cầu phòng, chống khủng bố. Có chín nhóm biện pháp cơ bản trong phòng ngừa khủng bố, đó là: thông tin, tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống khủng bố; quản lý về an ninh, trật tự; kiểm soát nhập cảnh, xuất cảnh; kiểm soát hoạt động giao thông vận tải; kiểm soát giao dịch tiền, tài sản; kiểm soát hàng hóa, phương tiện nhập khẩu, xuất khẩu, quá cảnh; kiểm soát hoạt động xuất bản, báo chí, bưu chính, viễn thông, in-tơ-nét và các hình thức thông tin khác; kiểm soát các hoạt động bảo đảm an toàn thực phẩm và các hành vi làm lây lan dịch bệnh gây nguy hại cho tính mạng, sức khỏe con người; xây dựng và tổ chức thực hiện phương án chống khủng bố. Kể từ sau vụ khủng bố ngày 11-9-2001 tại Mỹ, tình hình khủng bố quốc tế và khu vực diễn biến hết sức phức tạp, lan rộng ra khắp các châu lục, đe dọa nghiêm trọng hòa bình, ổn định và gây hậu quả nặng nề cho nhiều quốc gia trên thế giới, trở thành vấn đề nóng bỏng, mang tính toàn cầu. Theo thống kê chưa đầy đủ, từ năm 2001 đến nay, trên thế giới đã xảy ra hàng nghìn vụ khủng bố làm hàng vạn người thiệt mạng, trong đó từ năm 2001 đến 2011 đã xảy ra 5.774 vụ khủng bố, làm 48.173 người thiệt mạng.

Khủng bố xảy ra ở hầu hết các khu vực trên thế giới, tập trung tại Trung Đông, Nam Á, Đông - Nam Á và châu Phi. Tại châu Âu, mức báo động về hoạt động khủng bố của một số nước như Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Đức, Đan Mạch, Hà Lan... luôn ở mức cao.

Ở Việt Nam, qua tổng kết công tác phòng, chống khủng bố (từ năm 2001 đến nay) cho thấy, mặc dù chưa xảy ra vụ khủng bố nào do các tổ chức, phần tử khủng bố quốc tế gây ra nhưng qua công tác nghiệp vụ của các lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều đối tượng khủng bố quốc tế xâm nhập vào Việt Nam với nhiều mục đích ngụy trang khác nhau, nhưng do theo dõi chặt chẽ nên cơ quan chức năng đã ngăn chặn, phòng ngừa không để xảy ra khủng bố. Gần đây, các lực lượng chức năng cũng đã phát hiện một số đối tượng trong nước có liên lạc, quan hệ với tổ chức khủng bố, Hồi giáo cực đoan trên thế giới và khu vực Đông - Nam Á; đồng thời, đã phát hiện, ngăn chặn, vô hiệu hóa nhiều âm mưu, hoạt động khủng bố của hàng trăm đối tượng phản động lưu vong người Việt xâm nhập nội địa, thu hàng tấn thuốc nổ, vũ khí và phương tiện kỹ thuật để sử dụng thực hiện khủng bố, phá hoại. Đáng chú ý, trên địa bàn cả nước gần đây đã xảy ra hàng chục vụ đặt bom, mìn gây nổ mang tính chất khủng bố nhằm vào các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, nhà riêng cán bộ nhà nước.

Trong thời gian tới, với xu thế hội nhập, mở cửa ngày càng mạnh mẽ, Việt Nam sẽ tiếp tục mở rộng, có quan hệ đầy đủ và toàn diện hơn với nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có các nước lớn. Như một hệ quả, các hành động khủng bố nhằm vào lợi ích của các nước lớn, các nước có thù địch với các đối tượng khủng bố tại Việt Nam có thể xảy ra và đe dọa nghiêm trọng, trực tiếp đến an ninh, trật tự của Việt Nam. Với truyền thống một nước yêu chuộng hòa bình, Việt Nam luôn tỏ rõ thái độ không khoan nhượng với các hoạt động khủng bố dưới bất kỳ hình thức nào, với bất kỳ mục đích nào.

Để tạo cơ sở pháp lý vững chắc, toàn diện đấu tranh phòng, chống khủng bố, bên cạnh việc không ngừng hoàn thiện cơ sở pháp lý trong nước, Việt Nam cũng đã tích cực tham gia các điều ước quốc tế trong lĩnh vực này. Đến nay, trong tổng số 13 điều ước quốc tế đa phương về phòng, chống khủng bố, Việt Nam đã là thành viên của chín điều ước và đang tích cực nghiên cứu khả năng gia nhập bốn điều ước còn lại. Nhà nước Việt Nam cũng đã ký kết hàng chục điều ước, thỏa thuận quốc tế khu vực, song phương cấp Nhà nước, cấp Chính phủ và cấp Bộ với nhiều nước trong lĩnh vực tương trợ tư pháp về hình sự, về dẫn độ và hợp tác đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm nguy hiểm, tội phạm có tổ chức, trong đó có khủng bố quốc tế. Văn kiện pháp lý quan trọng nhất đánh dấu sự hợp tác sâu rộng của Việt Nam với các nước trong khu vực trong cuộc chiến chống khủng bố là Công ước ASEAN về chống khủng bố. Cùng với việc tham gia xây dựng và phê chuẩn Công ước ASEAN về chống khủng bố, Việt Nam đã hợp tác với các quốc gia trong khu vực thông qua nhiều văn kiện pháp lý tạo cơ sở cho hợp tác chống khủng bố. Việt Nam cũng đã góp phần tích cực vào các nỗ lực chống khủng bố của ASEAN được thể hiện thông qua việc đàm phán và ký kết các tuyên bố chung về chống khủng bố giữa ASEAN và các đối tác như: Mỹ, Nhật Bản, EU, Nga...

Tuy nhiên, tiến trình hợp tác khu vực về chống khủng bố của Việt Nam vẫn còn những hạn chế cần khắc phục. Mặc dù đã ký kết Hiệp định tương trợ tư pháp hình sự với các nước ASEAN nhưng phạm vi tương trợ của Hiệp định là tương đối hẹp, chủ yếu tập trung vào các hoạt động cung cấp chứng cứ, lấy lời khai, triệu tập nhân chứng, tống đạt giấy tờ tài liệu tư pháp... nên rất khó mở rộng phạm vi hợp tác thông qua việc thực hiện các biện pháp tương trợ khác, nhất là vấn đề dẫn độ tội phạm. Cùng việc ban hành Luật phòng, chống khủng bố, chúng ta cần tiếp tục hoàn thiện các quy định có liên quan như các quy định về kiểm soát tài chính, kiểm soát xuất nhập cảnh, kiểm soát vật liệu nổ... Cần tiếp tục ban hành các quy định liên quan nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc mở rộng hình thức và phạm vi hợp tác chống khủng bố. Trong đó đặc biệt chú ý đến các quy định về hợp tác chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, hợp tác trao đổi thông tin, trao đổi kinh nghiệm, hợp tác nâng cao năng lực, hợp tác hỗ trợ kỹ thuật, hợp tác kiểm soát biên giới... Tiếp tục đẩy mạnh đàm phán ký kết các điều ước quốc tế song phương liên quan đến chống khủng bố nhằm mở rộng phạm vi và nâng cao hiệu quả hợp tác chống khủng bố.