Phát huy lợi thế
Từ Hà Nội đi về phía Tây hơn năm chục cây số là ta có thể đặt chân đến Ba Vì. Ðây không chỉ là vùng địa linh nhân kiệt có làng Ðường Lâm hai vua nổi tiếng mà còn có khí hậu mát mẻ, trong lành, đang là địa chỉ thu hút các tua du lịch sinh thái. Là huyện lớn nhất của Hà Tây, Ba Vì có ba vùng rõ rệt là vùng núi, vùng đồi và vùng đồng bằng ven sông.
Vùng đồng bằng được bao bọc và bồi đắp bởi sông Hồng và sông Ðà nên đất đai phì nhiêu, màu mỡ. Với khí hậu ôn hòa, mát mẻ, nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm, nguồn nước, chất lượng cỏ tốt từ gần 100 năm trước, các nhà khoa học Pháp đã khẳng định rằng Ba Vì là nơi phù hợp cho các giống bò sữa phát triển. Lợi thế thiên nhiên đã tạo đà cho sản xuất nông nghiệp ở địa phương. Trong những năm qua, huyện Ba Vì xác định, cùng với du lịch, dịch vụ thì nông nghiệp luôn là ngành trọng điểm trong phát triển kinh tế.
Truyền thống chăn nuôi bò sữa và chất lượng sữa là điểm mạnh nổi tiếng của Ba Vì. Hiện, Ba Vì có số lượng bò sữa nhiều nhất tỉnh Hà Tây và cũng là nơi cung cấp sản lượng sữa chính cho các nhà máy chế biến sữa đóng trên địa bàn tỉnh. Cùng với Mộc Châu (Sơn La), Ðà Lạt (Lâm Ðồng), Ba Vì là một trong ba trung tâm chăn nuôi bò sữa lớn nhất cả nước. Nghề nuôi bò sữa đang giúp cho nhiều hộ dân ở Ba Vì thoát nghèo và vươn lên làm giàu. Nhờ sản lượng sữa ổn định và đang phát triển nên những năm gần đây, nhiều nhà máy đã đến Ba Vì thu mua và chế biến sữa. Do vậy, người dân không còn phải lo vấn đề đầu ra.
Chúng tôi đến thăm gia đình chị Nguyễn Thị Liễu ở xã Tản Lĩnh, một trong những hộ dân giàu có nhờ nuôi bò sữa. Trang trại của chị có hơn 60 con bò sữa, bình quân mỗi con đạt từ 28 - 30 kg sữa/ngày, sản lượng đạt 6.000 kg/chu kỳ. Gia đình chị Liễu nuôi bò sữa từ hơn mười năm nay. Với đàn bò này, mỗi năm gia đình chị thu về vài trăm triệu đồng. Hiện huyện Ba Vì có hàng trăm hộ dân nuôi từ 10 - 20 con bò sữa. Theo tính toán, nuôi một con bò sữa ở đây có giá trị bằng canh tác 1,5 ha lúa. Trung bình, mỗi con bò sữa cho 20 - 30 lít sữa/ngày, trừ chi phí, mỗi con lãi gần hai triệu đồng/tháng.
Mô hình chăn nuôi bò sữa gắn liền với chế biến sản phẩm ở Ba Vì cũng đang được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) nghiên cứu, tổng kết để nhân rộng. Dự án cải tiến nâng cao giống bò sữa của Bộ NN-PTNT đang được triển khai tốt ở Ba Vì. Bên cạnh đó, huyện còn thực hiện các dự án bò sữa Việt-Bỉ, JICA, các tổ chức phi chính phủ (NGOs), dự án thu mua, chế biến sữa của các công ty. Ðây chính là những cơ sở để tin rằng đến năm 2010, huyện sẽ phát triển đàn bò sữa lên 10.000 con.
Ba "nhà" cùng hợp tác
Một tin vui đối với người dân Ba Vì là mới đây, thương hiệu sữa Ba Vì đã được đăng ký bản quyền cùng những chỉ dẫn địa lý cụ thể. Bí thư huyện ủy Ba Vì Hoàng Thanh Vân phấn khởi cho biết: "Thương hiệu sữa Ba Vì không chỉ góp phần thúc đẩy nghề chăn nuôi bò sữa mà qua đó còn góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất, con người, văn hóa Ba Vì".
Ðể có được thành quả này, huyện đã chủ động quy hoạch, xây dựng, bảo vệ và phát triển thương hiệu sữa Ba Vì nhằm khẳng định uy tín của sữa Ba Vì trong lòng người tiêu dùng. Huyện đã cùng tổ chức JICA (Nhật Bản) triển khai dự án phát triển đàn bò sữa và mở rộng ngành sản xuất sữa với các tổ chức, các doanh nghiệp có uy tín trong lĩnh vực chế biến sữa.
Một trong những điểm đáng chú ý là sự gắn kết giữa các doanh nghiệp với người nông dân. Cách làm cụ thể là doanh nghiệp, hộ nông dân cùng đầu tư, chọn loại giống, cam kết tiêu thụ sản phẩm và cùng thụ hưởng lợi nhuận.
Trong năm năm qua, huyện Ba Vì đã cùng công ty cổ phần sữa Quốc Tế đầu tư phát triển đàn bò sữa, thu mua sữa để sản xuất các sản phẩm sữa tươi, sữa chua bán rộng rãi trên thị trường cả nước. Ðể chủ động nguồn nguyên liệu cho nhà máy chế biến sữa công suất 45 triệu lít/năm đặt tại Hà Tây, Công ty cổ phần sữa Quốc Tế đã chủ động bắt tay với người nông dân cùng phát triển đàn bò sữa. Ngoài việc ký cam kết tiêu thụ sữa cho người dân, công ty này còn hướng dẫn người dân về kỹ thuật, con giống, đặc biệt là cùng góp vốn nuôi bò sữa với người dân. Vừa qua, Công ty cổ phần sữa Quốc Tế và huyện Ba Vì đã ký văn bản hợp tác toàn diện để đầu tư, phát triển đàn bò sữa trên địa bàn huyện và xây dựng thương hiệu "Sữa bò Ba Vì" cho các sản phẩm sữa chất lượng cao.
Nhờ có được nguồn nguyên liệu chất lượng cao từ đàn bò sữa Ba Vì, công ty này đã quyết định đầu tư sản xuất, cung cấp ra thị trường sản phẩm "Sữa tươi Ba Vì" nguyên chất phục vụ các khách hàng yêu cầu cao về chất lượng và dinh dưỡng. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra hiện nay là việc bảo vệ, giữ uy tín cho thương hiệu sữa Ba Vì. Hiện ở Ba Vì đang "bùng nổ" các cơ sở chế biến sữa tại chỗ vẫn mang tính nhỏ lẻ, đặc biệt là sữa lên men sữa chua, caramen để bán cho khách du lịch. Các cơ sở này chưa được cấp giấy chứng nhận bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm cũng như công nghệ, kỹ thuật chế biến nhưng đều sử dụng thương hiệu sữa Ba Vì. Vì vậy, thời gian tới, việc tăng cường kiểm tra, giám sát việc chế biến sữa ở Ba Vì là rất cần thiết.
