Thư viện trường học: Gặp khó nhưng vẫn phải có

Một cuộc khảo sát do Hiệp hội Giáo viên và Giảng viên tại Anh (Association of Teachers and Lecturers) cho thấy giáo viên ở đây đang lo ngại về tương lai của thư viện trường học. Hầu hết trong số 485 giáo viên trả lời khảo sát cho biết trường của họ vẫn còn có một thư viện. Nhưng 22% cho biết thư viện của họ đã phải cắt giảm tài chính ít nhất là 40% từ năm 2010 và 21% cho biết ngân sách của trường không đủ để khuyến khích học sinh đọc sách.

Thực vậy, trong những năm gần đây, cùng với sự các thiết bị công nghệ cá nhân, mọi việc đã thay đổi. Thông tin được truyền tải sẵn sàng và ngay lập tức qua các thiết bị công nghệ, những ấn phẩm in theo đó suy giảm. Thư viện truyền thống đang thay đổi: thư viện công cộng đã có internet và cung cấp tài liệu qua DVD. Thư viện trường học cũng theo xu hướng điện tử hóa, nhiều nơi còn đổi tên thành các trung tâm học liệu. Cùng với đó, mục tiêu trọng tâm của thư viện trường học cũng thay đổi theo. Sách không còn là điều thiết yếu khi học sinh dường như không còn quan tâm đến những quyển sách in mà thay vào đó là các thiết bị điện tử.

Tại các trường học ở Anh, các giáo viên nhận thấy rằng thư viện trường học đang dần thu hẹp, nhiều cuốn sách bị loại bỏ hoặc chuyển đi những nơi khác. Không chỉ là sự mất đi của những đầu sách, nhiều trường học còn thực hiện điều chỉnh đối với những thủ thư. 19% giáo viên được hỏi cho biết giờ làm việc của các thủ thư đã bị giảm đi và 11% cho biết nhân viên thư viện tại trường họ đã bị sa thải.

Trước tình hình đó, các giáo viên Anh cho rằng đây sẽ là điều bất lợi cho học sinh. Họ cho rằng khi loại bỏ cơ hội tiếp xúc với sách hàng ngày sẽ khiến học sinh mất đi kỹ năng đọc và khả năng tưởng tượng, những kỹ năng mà sách đem lại hiệu quả hơn rất nhiều so với các trò chơi trên máy tính. Hơn thế, thư viện không đơn thuần là nơi cất trữ sách, nó là một kho kiến ​​thức và là nơi mài dũa các kỹ năng nghiên cứu cần thiết cho học sinh. Cán bộ thư viện cũng có vai trò hơn là những người sắp xếp, phân loại sách, họ là đầu mối tư vấn về nguồn thông tin, và có vai trò quan trọng trong phát triển sự yêu thích đọc của trẻ.

Vậy có ý tưởng nào cho thư viện trường học hay không? Chúng ta đang trong thời đại kỹ thuật số và việc số hóa thư viện trường học là điều tất yếu. Nhưng sự hiện hữu của công nghệ không có nghĩa để giết chết các ấn phẩn in. Do vậy, thư viện nên là nơi các ấn phẩm in và công nghệ số song hành để phục vụ cho học tập và nghiên cứu. Các nhà giáo cho rằng không gian thư viện vẫn có ý nghĩa đặc biệt. Có điều gì đó rất thú vị khi bước đi giữa những kệ sách dài, nhìn vào gáy các cuốn sách và chọn lựa với hy vọng những gì trong đó sẽ đem tới những lời giải đáp cho các câu hỏi trong bài tập, hay việc chúng ta tự tay tìm kiếm một cuốn truyện bằng cách đọc giới thiệu từ trang bìa sau.

Các nhà giáo cho rằng nên có sự lựa chọn đa dạng cho học sinh, không phải ai cũng thích tiếp cận thông tin bằng các thiết bị điện tử. Máy tính với các văn bản số hóa nên có trong thư viện trường học nhưng không nên thay thế hoàn toàn các ấn phẩm giấy.

Học sinh cũng cần phát triển kỹ năng với các thiết bị số hóa. Và những học sinh không có máy tính ở nhà có thể sẽ cần nơi để truy cập máy tính, do đó cần có sự phát triển cân bằng của cả hai loại hình đối với thư viện nhà trường. Vai trò của thủ thư không chỉ là người trông coi thư viện mà còn là yếu tố quan trọng liên kết các hình thức kỹ thuật số và ấn phẩm in. Họ sẽ cung cấp các kiến ​​thức và kỹ năng để hướng dẫn học sinh tìm kiếm tài liệu đúng hướng. Một thư viện mà không có thủ thư giống như một trường học mà không có một hiệu trưởng - không có ai để dẫn dắt và phát triển các nguồn tài nguyên.

Dù nhiều ý kiến cho rằng thư viện trường học đã lỗi thời và có tương lai ảm đạm nhưng các nhà giáo không nghĩ vậy. Phải đối diện với nhiều khó khăn song thư viện trường học với các đầu sách in vẫn là một tài nguyên cần được coi trọng. Các giáo viên ở Anh tin rằng cần bảo đảm để học sinh có thể tiếp cận thư viện trường học, cũng như bảo đảm các điều kiện để các trường học cần có thư viện, có thủ thư. Tất cả các trường mới mở cần được quy hoạch một không gian thư viện riêng và tất cả các trường học hiện có sẽ cần phải được hỗ trợ tài chính để duy trì thư viện với các điều kiện cần thiết. Thư viện nên là quyền lợi của trường học. Chúng cung cấp cho học sinh một nơi yên tĩnh để nghiên cứu hoặc để lựa chọn một cuốn sách đọc ngoài chương trình học, mượn sách đem về nhà...Đây là điều đặc biệt quan trọng đối với trẻ em. Mở một cửa thư viện giúp trẻ mở mang tâm trí. Theo đó, các thư viện trường học học nên được duy trì theo hướng phù hợp và dễ tiếp cận cho tất cả trẻ em, dù có thể phải thay đổi ít nhiều.