Ðợt rét đậm, rét hại lịch sử hồi tháng 2 đầu năm nay đã làm chết 18.760 con trâu, bò ở tỉnh Lào Cai. Nặng nhất là các huyện vùng cao Sa Pa, Văn Bàn, Bát Xát, Mường Khương, mất tới 10% tổng đàn.
Trong đó, có 1.211 hộ nông dân bị chết 100% số gia súc. Những hộ này, đa số là hộ nghèo, mất hết trâu bò, nghĩa là mất hoàn toàn sức kéo phục vụ sản xuất. Vì vậy, việc hỗ trợ kịp thời của Nhà nước là hết sức cần thiết để giúp họ khôi phục sản xuất, ổn định đời sống.
Quyết định số 201 của Thủ tướng Chính phủ nêu rõ đối tượng và mức hỗ trợ cho người dân bị thiệt hại do rét, được ban hành từ ngày 19-2.
Sau đó, căn cứ vào diễn biến thực tế, Chính phủ nâng mức hỗ trợ bình quân từ 1 triệu đồng lên 2 triệu đồng/con gia súc bị chết rét. UBND tỉnh Lào Cai quyết định hỗ trợ mỗi hộ bị chết 100% số gia súc là sáu triệu đồng.
Thế nhưng đến nay, người dân có gia súc bị chết rét vẫn đang "đỏ mắt" chờ tiền hỗ trợ của Nhà nước.
Tiền hỗ trợ chậm
- "Tiền hỗ trợ đến tay chúng tôi chậm quá, giá gia súc tăng cao, nên phải bù thêm gấp đôi tiền mới mua được một con!"- Ông Cứ A Sài, ở thôn Móng Sến 1, xã Trung Chải, huyện Sa Pa than thở như vậy.
Sơ tán xuống vùng thấp, hoặc lùa vào hang đá
để cứu trâu khỏi chết rét
Gia đình ông có sáu con trâu, đều bị chết rét cả. Ông đang chờ được nhận tiền hỗ trợ, rồi vay mượn bù thêm tiền để mua một con trâu. Dù giá nào cũng phải mua, vì không có trâu, không biết lấy gì mà cày bừa ruộng,nương để sản xuất. Theo ông, nếu được hỗ trợ sớm số tiền sáu triệu đồng như quyết định của tỉnh đã công bố, thì có thể mua được một con trâu cày ba tuổi, chứ còn vào thời điểm này thì ngay cả con nghé cũng khó mua nổi, vì giá trâu, bò đã tăng gấp đôi.
Ông Châu A Phò, Chủ tịch UBND xã Trung Chải, cho biết, chiểu theo Quyết định 1360 của UBND tỉnh Lào Cai, xã có 25 hộ thuộc diện được nhận hỗ trợ đợt 1 là sáu triệu đồng để mua một con trâu (điều kiện bắt buộc để dân được nhận tiền hỗ trợ).
Thế nhưng, mãi đến ngày 10-7, mới có ba hộ được nhận tiền, từ nguồn Báo Công an Nhân dân hỗ trợ, do Công an huyện Sa Pa trao. Còn lại 22 hộ do ngân sách trung ương và tỉnh thì chưa được nhận tiền, đang chờ.
Theo giá thị trường địa phương, hiện một con trâu cày ba tuổi có giá 10 - 12 triệu đồng, người dân buộc phải bỏ ra thêm 5 - 6 triệu đồng nữa thì mới có trong tay con trâu để cày kéo.
Như vậy là, cái khó chồng lên cái khó, nông dân nghèo lại chỉ còn cách đi vay Ngân hàng chính sách xã hội thêm khoản tiền bằng đúng số tiền Nhà nước đã quyết định hỗ trợ cho họ.
Ðáng ra không phải vay nợ, nhưng với số tiền hỗ trợ mà đến tận bây giờ nhiều hộ còn chưa được nhận, bị trượt giá, nên để có con trâu cày, không riêng người dân xã Trung Chải mà hàng nghìn nông dân ở các địa phương khác trong tỉnh cũng sẽ phải vay nợ ngân hàng.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lào Cai, toàn tỉnh có 1.211 hộ được hỗ trợ mỗi hộ sáu triệu đồng, nhưng đến ngày 21-7, mới có 157 hộ được nhận tiền hỗ trợ, còn lại 1.054 hộ vẫn đang phải chờ.
Ông Phan Duy Hạnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cũng không thể cho biết chính xác đến bao giờ những hộ này sẽ được nhận tiền hỗ trợ, mặc dù theo chỉ đạo của tỉnh là phải xong trước ngày 30-6.
Nguyên nhân và giải pháp
Làm việc với lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài Chính và tìm hiểu thực tế ở các địa phương, chúng tôi thấy: Ngày 19-2, Chính phủ có Quyết định hỗ trợ nông dân bị chết gia súc do rét gây ra.
Mổ thịt gia súc chết rét, bày bán ngay bên đường.
Ảnh: Quốc Hồng
Thế nhưng, sau rất nhiều lần rà soát, thống kê mà vẫn chưa có được con số gia súc bị chết rét chính xác (ngày 28-2 là 14.500 con, ngày 10-3 là 17.400 con), mãi đến ngày 23-5, liên sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Tài chính mới chốt được số liệu thống kê gia súc bị chết rét là 18.760 và trình UBND tỉnh đề nghị phê duyệt phương án hỗ trợ cho dân.
Ngày 24-5, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Vạn đã ký Quyết định số 1360 và ngày
8-7 ký tiếp Quyết định số 1879 phê duyệt phương án hỗ trợ, với tổng số tiền hỗ trợ là 30,6 tỷ đồng.
Tuy nhiên, việc triển khai theo quyết định của tỉnh cũng rất chậm. Ngay tại cấp sở, gần nửa tháng sau, ngày 9-6, hai sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Tài chính mới thống nhất ra được công văn hướng dẫn cụ thể việc thực hiện quyết định của UBND tỉnh để gửi tới các huyện, thành phố. Từ huyện triển khai xuống xã, rồi từ xã xuống thôn, bản lại kéo dài thêm khoảng thời gian đưa tiền đến tay người dân.
Ðể nhận được tiền hỗ trợ, người dân phải qua các bước làm đơn xin hỗ trợ, bình xét của thôn, xác nhận của xã, thẩm định của phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và phê duyệt của huyện.
Khó khăn nhất là việc thống kê, thẩm định chính xác đối tượng, số gia súc bị chết, phân loại tuổi, để áp mức hỗ trợ theo đúng quy định, bảo đảm công bằng, dân chủ, chính xác.
Ở địa phương nào, lãnh đạo thật sự quan tâm, ưu tiên tập trung nhân lực các phòng, ban, đoàn thể vào cuộc, xuống cơ sở, phối hợp cùng với chính quyền xã thực hiện các thủ tục cần thiết, giảm bớt trung gian, thì nơi đó đạt kết quả khá, tiền hỗ trợ nhanh đến với người dân.
Song, nhiều huyện lại khoán trắng cho xã, trong khi cán bộ ở đây vừa thiếu lại vừa yếu, địa bàn rộng, dân cư phân tán, có xã đến bây giờ vẫn chưa thống kê, bình xét được chính xác số gia súc bị chết rét và đối tượng được hỗ trợ theo hướng dẫn của liên sở. Vậy nên, có tình trạng cơ sở rất lúng túng, rối trong việc thực hiện hướng dẫn của tỉnh và huyện.
Ðể khắc phục sự chậm trễ, hiện nay, ngành chức năng và các huyện, thành phố đang tập trung nhân lực các phòng, ban, đoàn thể tập trung giúp xã thống kê chính xác, hoàn tất các thủ tục, ưu tiên giải ngân số tiền hỗ trợ đến tay hơn 1.211 hộ nông dân bị chết 100% số gia súc. Tiếp đó, thực hiện hỗ trợ đợt hai, tới những hộ có gia súc bị chết rét, theo mức đã được quy định là 1,8 triệu đồng/con trên một năm tuổi và 900 nghìn đồng/con dưới một năm tuổi.
Sở Tài chính đã chuyển số tiền 30,6 tỷ đồng đến chín huyện, thành phố để ủy nhiệm chi cho các xã, đưa tiền đến người dân trong tháng bảy này.
