Thu hẹp ngưỡng miễn thuế hàng giá trị nhỏ trước làn sóng thương mại điện tử

Khi số lượng lô hàng giá trị nhỏ tăng nhanh

Ngày 25/8/2026, Bộ Tài chính có Công văn số 13362/BTC-CST lấy ý kiến các bộ, ngành và hiệp hội liên quan về dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu. Một trong những nội dung đáng chú ý tại Điều 29 của dự thảo là đề xuất giảm mạnh mức miễn thuế đối với hàng hóa có trị giá nhỏ.

Nếu được thông qua, quy định mới sẽ tác động trực tiếp đến doanh nghiệp kinh doanh thương mại điện tử, logistics, bưu chính, chuyển phát nhanh, cũng như các tổ chức, cá nhân thường xuyên thực hiện giao dịch hàng hóa xuyên biên giới.

Theo quy định hiện hành, khoản 5 Điều 16 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13 xác định hàng hóa có trị giá hoặc số tiền thuế phải nộp dưới mức tối thiểu thuộc diện miễn thuế. Mức cụ thể được quy định tại Điều 29 Nghị định số 134/2016/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 18/2021/NĐ-CP.

Đối với hàng hóa nhập khẩu gửi qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh, lô hàng có trị giá hải quan từ 1 triệu đồng trở xuống hoặc có số tiền thuế phải nộp từ 100.000 đồng trở xuống được miễn thuế nhập khẩu. Nếu trị giá hải quan vượt 1 triệu đồng hoặc tổng số tiền thuế phải nộp trên 100.000 đồng, thuế nhập khẩu được tính đối với toàn bộ lô hàng.

Trong khi đó, đối với các hàng hóa có trị giá tối thiểu không thuộc nhóm gửi qua bưu chính, chuyển phát nhanh, ngưỡng miễn thuế hiện nay là tổng trị giá hải quan từ 500.000 đồng trở xuống hoặc tổng số tiền thuế xuất khẩu, nhập khẩu phải nộp từ 50.000 đồng trở xuống cho một lần xuất khẩu, nhập khẩu.

Như vậy, cùng là hàng hóa có trị giá nhỏ nhưng đang tồn tại hai mức miễn thuế khác nhau. Đáng chú ý, nhóm hàng nhập khẩu qua bưu chính, chuyển phát nhanh - phương thức phổ biến trong thương mại điện tử xuyên biên giới được áp dụng ngưỡng miễn thuế cao hơn.

Quy định này được xây dựng trong bối cảnh số lượng hàng hóa giá trị nhỏ chưa lớn, mục tiêu chủ yếu là giảm chi phí quản lý và tạo thuận lợi thương mại. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của các nền tảng số đã làm thay đổi đáng kể quy mô, tần suất và phương thức đưa hàng hóa từ nước ngoài trực tiếp tới người tiêu dùng Việt Nam.

Theo Cục Hải quan, quy mô thị trường bán lẻ thương mại điện tử Việt Nam năm 2024 ước đạt hơn 25 tỷ USD, tăng khoảng 20% so với năm 2023. Năm 2025, quy mô thị trường đạt khoảng 31-38,5 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng từ 21-25,5%. Trong nửa đầu năm 2026, thị trường tiếp tục tăng trưởng hai chữ số, ở mức 19%, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có tốc độ phát triển thương mại điện tử cao trên thế giới.

Cùng với sự mở rộng của thị trường là số lượng ngày càng lớn các lô hàng nhập khẩu có giá trị thấp, được đặt mua trực tiếp từ nước ngoài và vận chuyển qua bưu chính, chuyển phát nhanh. Khi giao dịch còn nhỏ lẻ, số thuế thu được có thể không tương xứng với chi phí thực hiện thủ tục. Nhưng khi hàng triệu giao dịch nhỏ được thực hiện thường xuyên, tác động cộng dồn đến nguồn thu, hoạt động quản lý và môi trường cạnh tranh không còn là vấn đề nhỏ.

Bộ Tài chính đánh giá việc duy trì các ngưỡng miễn thuế khác nhau đã không còn phù hợp. Chính sách hiện hành có thể tạo lợi thế cho hàng nhập khẩu so với hàng sản xuất, kinh doanh trong nước; đồng thời làm phát sinh nguy cơ lợi dụng ưu đãi để chia nhỏ đơn hàng, khai báo trị giá thấp hoặc thực hiện các hành vi gian lận thương mại.

Đây cũng là vấn đề đang được nhiều nền kinh tế rà soát. Tại Indonesia chỉ miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa có trị giá từ 3 USD trở xuống. Ấn Độ không áp dụng miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa mua bán trực tiếp từ nước ngoài qua các kênh thương mại điện tử.

Tại Liên minh châu Âu, từ ngày 1/7/2026, mỗi mặt hàng trong lô hàng có trị giá không quá 150 euro chịu mức thuế hải quan cố định 3 euro. Biện pháp này áp dụng đến ngày 1/7/2028; sau thời điểm đó, hàng hóa sẽ được tính thuế suất thực tế theo biểu thuế và ngưỡng miễn thuế 150 euro bị bãi bỏ trong khuôn khổ cải cách hải quan của EU.

Hạ ngưỡng miễn thuế, thống nhất cách áp dụng

Tại Việt Nam, chính sách thuế đối với hàng hóa giá trị nhỏ đã bắt đầu được điều chỉnh từ đầu năm 2025. Ngày 3/1/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 01/2025/QĐ-TTg, bãi bỏ toàn bộ Quyết định số 78/2010/QĐ-TTg về mức giá trị hàng hóa nhập khẩu gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh được miễn thuế.

Việc bãi bỏ này đã chấm dứt chính sách miễn thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa nhập khẩu có giá trị nhỏ gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh. Đến nay, cơ chế miễn thuế đối với nhóm hàng này chỉ còn được áp dụng đối với thuế nhập khẩu theo Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.

Tuy nhiên, Việt Nam là thành viên Công ước quốc tế về đơn giản hóa và hài hòa thủ tục hải quan - Công ước Kyoto sửa đổi từ ngày 8/1/2008. Phụ lục tổng quát của Công ước yêu cầu pháp luật quốc gia phải quy định một mức trị giá hoặc số tiền thuế tối thiểu mà dưới mức đó cơ quan quản lý không thực hiện thu thuế.

Bản chất của quy định này là cân đối giữa số thuế có thể thu với chi phí hành chính mà cơ quan hải quan và người xuất nhập khẩu phải bỏ ra để kê khai, tính, thu và nộp thuế. Công ước không ấn định một ngưỡng chung cho mọi quốc gia mà dành quyền cho từng nước xác định mức phù hợp với điều kiện quản lý, chính sách thuế và yêu cầu tạo thuận lợi thương mại trong từng thời kỳ.

Do đó, dù cho rằng về mặt quản lý không nên tiếp tục miễn thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với hàng hóa có trị giá nhỏ, Bộ Tài chính vẫn đề xuất duy trì một ngưỡng miễn thuế tối thiểu để phù hợp với Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu hiện hành và nghĩa vụ của Việt Nam theo Công ước Kyoto sửa đổi.

Điểm thay đổi quan trọng là ngưỡng miễn thuế sẽ được hạ đáng kể và áp dụng thống nhất đối với các phương thức vận chuyển. Cụ thể, dự thảo đề xuất miễn thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với hàng hóa có tổng trị giá hải quan từ 100.000 đồng trở xuống hoặc có tổng số tiền thuế xuất khẩu, nhập khẩu phải nộp từ 10.000 đồng trở xuống cho một lần xuất khẩu, nhập khẩu.

So với quy định hiện hành dành cho hàng nhập khẩu qua bưu chính, chuyển phát nhanh, ngưỡng trị giá dự kiến giảm từ 1 triệu đồng xuống 100.000 đồng, còn ngưỡng số thuế phải nộp giảm từ 100.000 đồng xuống 10.000 đồng. Đối với các hàng hóa giá trị nhỏ khác, ngưỡng trị giá giảm từ 500.000 đồng xuống 100.000 đồng và ngưỡng tiền thuế giảm từ 50.000 đồng xuống 10.000 đồng.

Mức 10.000 đồng được xác định tương ứng với phí hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh, bưu chính theo Thông tư số 86/2025/TT-BTC ngày 28/8/2025. Cách tính này nhằm bảo đảm nguyên tắc số thuế được miễn không cao hơn chi phí tối thiểu phát sinh khi thực hiện thủ tục hải quan.

Đối với ngưỡng trị giá 100.000 đồng, Bộ Tài chính căn cứ mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi bình quân hiện hành khoảng 11,8%. Khi lấy mức thuế suất 10% để tính, hàng hóa có trị giá khoảng 100.000 đồng sẽ phát sinh số thuế tương ứng 10.000 đồng.

Một thay đổi đáng chú ý khác là quy định mới dự kiến áp dụng thống nhất đối với cả hàng hóa gửi qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh. Điều này sẽ khắc phục sự chênh lệch giữa hai ngưỡng miễn thuế hiện nay và thu hẹp khoảng trống có thể bị lợi dụng để chia nhỏ lô hàng hoặc lựa chọn phương thức vận chuyển nhằm hưởng ưu đãi.

Dự thảo đồng thời quy định ngưỡng miễn thuế nêu trên không áp dụng đối với hàng hóa là quà biếu, quà tặng và hàng hóa mua bán, trao đổi của cư dân biên giới. Hồ sơ, thủ tục miễn thuế tại khoản 4 và khoản 5 Điều 29 hiện hành cũng được đề xuất lược bỏ do nội dung này đã được đưa vào Thông tư số 86/2026/TT-BTC, phù hợp với thẩm quyền ban hành văn bản theo Luật Quản lý thuế.

Đề xuất tại dự thảo cho thấy chính sách quản lý hàng hóa giá trị nhỏ đang chuyển theo hướng thích ứng với quy mô mới của thương mại điện tử xuyên biên giới: vẫn duy trì mức miễn tối thiểu để tránh chi phí thu thuế vượt quá số thu, nhưng thu hẹp đáng kể ưu đãi nhằm bảo đảm công bằng hơn giữa hàng nhập khẩu trực tiếp và hàng hóa sản xuất, kinh doanh trong nước.