Hằng năm, mỗi mùa mưa bão, đối với ngành than, các mỏ hầm lò, mỏ lộ thiên đều tiềm ẩn nguy cơ bục nước, ngập mỏ hoặc sạt lở, đất đá bồi lấp... Trước tình hình mưa lớn kéo dài do ảnh hưởng bão số 4 vừa qua trên địa bàn Quảng Ninh, các đơn vị ngành than đã dồn sức, tập trung cao độ bảo đảm an toàn về người, thiết bị và hạn chế tình trạng thất thoát, cuốn trôi than.
Đối với các đơn vị trong ngành than, việc chủ động giải pháp phòng chống thiên tai, xây dựng hệ thống lưu thoát nước hiệu quả trong và ngoài khai trường luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm và thường xuyên nhằm duy trì sản xuất và bảo đảm an toàn cho người, thiết bị. Đây vừa là mục tiêu sản xuất, vừa là thước đo năng lực quản trị, khả năng ứng phó thiên tai của mỗi đơn vị.
Tại Công ty Than Hà Tu, đơn vị chuyên khai thác than lộ thiên thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam (TKV), trước khi bước vào mùa mưa bão, công ty đã chủ động xây dựng kế hoạch phòng chống thiên tai năm 2026, dành hơn 1 tỷ đồng nạo vét, khơi thông khoảng 34.000 m³ đất đá tại các hố lắng, mương thoát nước.
Khi có mưa lớn, công ty huy động các thiết bị vào ứng trực, xử lý các vị trí đất đá có nguy cơ lấp mương thoát nước hoặc phá ngang sườn tầng. Công ty đã tạo nhiều lớp bảo vệ cho khai trường trước mưa lớn với mục tiêu kiểm soát các nguy cơ, bảo đảm an toàn cho người và thiết bị, duy trì sản xuất ổn định khi điều kiện thời tiết cho phép.
Tháng 8/2026, Than Hà Tu được giao kế hoạch khai thác 130.000 tấn than nguyên khai, tiêu thụ 332.000 tấn than sạch và bóc xúc 3,25 triệu m³ đất đá. Đây là mức chỉ tiêu khối lượng sản xuất khá lớn đối với đơn vị, đòi hỏi huy động lượng thiết bị và nhân lực cao nhưng trong mùa mưa bão, an toàn luôn được đặt lên hàng đầu, trường hợp mưa lớn hay thời tiết bất lợi, đơn vị linh hoạt điều chỉnh ngay phương án sản xuất, rút thiết bị trong dây chuyền sản xuất chính và điều động người về vị trí an toàn.
Ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc công ty cho biết, đơn vị bám sát các chỉ tiêu kỹ thuật công nghệ, lập phương án khai thác lộ thiên trước và trong mùa mưa bão; chuẩn bị đủ diện cho thiết bị khoan, bốc xúc hoạt động, cân đối thiết bị mở vách than khu vực phía tây, tây bắc để huy động tối đa không gian khai thác than và cải tạo hệ thống đường vận chuyển, thông số kỹ thuật của hệ thống khai thác…
Bên cạnh đó, lắp đặt đầy đủ cụm bơm thoát nước moong, các tuyến ống bơm và hệ thống cung cấp điện, bảo đảm điều kiện vật tư, thiết bị đáp ứng bơm thoát nước. Ở khu vực Bắc Bàng Danh, hệ thống bơm moong được yêu cầu duy trì vận hành ổn định, liên tục khi có mưa, đồng thời kiểm soát chặt sự biến động lượng nước trong moong.
Tại Công trường Khai thác 1 của công ty, các tầng khai thác từ mức 210 xuống 150m, khu vực phía tây cùng các tuyến mương trọng yếu được đưa vào diện theo dõi, kiểm soát chặt chẽ. Theo ông Nguyễn Hoàng Vũ, Quản đốc Công trường Khai thác 1, song hành với nhiệm vụ sản xuất, đơn vị sẵn sàng mọi phương án huy động và chỉ huy thiết bị khi có mưa lớn. Máy xúc, máy gạt được điều ứng trực tại các khu vực trọng điểm, nhân lực vận hành thường trực tại thiết bị, không tự ý rời vị trí khi chưa có lệnh với mục tiêu giữ an toàn tối đa tại các diện sản xuất.
Đảm nhiệm khâu chế biến, kinh doanh than, quản lý kho bãi và vận tải trên địa bàn Cửa Ông và Mông Dương, Công ty cổ phần Kinh doanh than Cẩm Phả xác định phòng chống thiên tai, phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ môi trường là nhiệm vụ trọng tâm, gắn chặt với hiệu quả sản xuất, kinh doanh, bởi đơn vị luôn phải chịu tác động trực tiếp của mưa bão, triều cường.
Các năm trước, những đợt mưa lớn gây ngập cục bộ, ảnh hưởng nghiêm trọng hệ thống vận tải, kho bãi và giao thông nội bộ, trở thành bài học kinh nghiệm để công ty rà soát các khâu yếu trong phương án ứng phó năm 2026. Năm nay, đơn vị bố trí gần 1,9 tỷ đồng triển khai các hạng mục phòng chống thiên tai, hoàn thành nhiều hạng mục trọng yếu như gia cố khu vực kho than; bổ sung vật liệu chắn quanh kho; nạo vét 4.600m³ đất đá tại các rãnh thoát nước, hố lắng; xử lý 3.600m³ đất đá tạo hướng thoát nước và sửa chữa các tuyến đường vận tải nội bộ phục vụ sản xuất.
Ông Nguyễn Huy Nam, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn TKV, Giám đốc Trung tâm Điều hành sản xuất tại Quảng Ninh, Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự TKV khẳng định, công tác phòng chống thiên tai, mưa bão luôn được các cấp lãnh đạo tập đoàn đặc biệt quan tâm. Tập đoàn đã kiện toàn Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự TKV theo quy định mới về Luật Phòng thủ dân sự; xây dựng phương án ứng phó thiên tai theo cấp độ rủi ro; triển khai phương án, khối lượng hằng năm theo phương châm “3 trước, 4 tại chỗ”, phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ đơn vị cơ sở.
Ngoài các khu vực, khai trường sản xuất, tập đoàn xác định 40 vị trí trọng điểm, xung yếu dễ bị ảnh hưởng trong mùa mưa bão năm nay để bố trí nhân lực, phương tiện sẵn sàng ứng phó khi có nguy cơ mất an toàn; chỉ đạo các đơn vị thực hiện công tác phòng chống thiên tai theo những nội dung cụ thể ở lĩnh vực sản xuất; kiểm tra các vị trí xung yếu như đập chắn đất đá, hồ chứa, hồ lắng, suối thoát nước, bãi thải, kho than.
Ông Nguyễn Huy Nam
“Ngoài các khu vực, khai trường sản xuất, tập đoàn xác định 40 vị trí trọng điểm, xung yếu dễ bị ảnh hưởng trong mùa mưa bão năm nay để bố trí nhân lực, phương tiện sẵn sàng ứng phó khi có nguy cơ mất an toàn; chỉ đạo các đơn vị thực hiện công tác phòng chống thiên tai theo những nội dung cụ thể ở lĩnh vực sản xuất; kiểm tra các vị trí xung yếu như đập chắn đất đá, hồ chứa, hồ lắng, suối thoát nước, bãi thải, kho than”, ông Nguyễn Huy Nam khẳng định.
Tại cuộc thị sát, kiểm tra phòng chống thiên tai ở một số đơn vị khai thác than trên địa bàn Quảng Ninh mới đây, ông Phạm Tuấn Anh, Phó Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự, Cục trưởng Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công thương) đã yêu cầu Tập đoàn TKV và các đơn vị trực thuộc nêu cao tinh thần chủ động, phòng ngừa là chính; bảo đảm sẵn sàng lực lượng, vật tư, phương tiện khi xảy ra thiên tai, mưa bão. Các đơn vị cần thường xuyên rà soát, có phương án di dời thiết bị, công nhân đến nơi an toàn nếu có nguy cơ sự cố; chú trọng vấn đề thoát nước mỏ, bảo đảm hệ thống bơm, điện dự phòng trong điều kiện mất điện lưới để đáp ứng sản xuất và bơm thoát nước...
Giữ gìn từng tấn than trước và trong mưa bão không chỉ đơn thuần bảo vệ tài sản của doanh nghiệp mà còn là trách nhiệm gìn giữ tài nguyên quốc gia, môi trường và duy trì ổn định chuỗi cung ứng năng lượng. Sự chủ động của các đơn vị là yếu tố quyết định để ngành than bước qua mùa mưa bão an toàn, hiệu quả và không để thất thoát nguồn tài nguyên quý giá của đất nước.