Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm: Làm đẹp cho đời bằng trái tim người lính quân y

Trong hơn 30 năm gắn bó với ngành phẫu thuật tạo hình, Thiếu tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc Ưu tú Vũ Ngọc Lâm đã thực hiện hàng nghìn ca phẫu thuật, giúp nhiều bệnh nhân tìm lại diện mạo, sự tự tin và cả những cơ hội mới trong cuộc sống.

Nhưng với ông, giá trị lớn nhất của nghề y không nằm ở những kỹ thuật phức tạp hay những thành tựu chuyên môn được ghi nhận, mà đó là khoảnh khắc người bệnh tìm lại nụ cười sau những tổn thương của số phận. Mang trên mình hai màu áo cao quý, màu xanh áo lính và màu trắng blouse, vị tướng quân y ấy vẫn kiên định với một triết lý giản dị: làm đẹp chỉ thực sự có ý nghĩa khi bắt đầu từ sự chữa lành.

Hành trình đẹp của người lính quân y

Trong phòng mổ của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, có những ca phẫu thuật mà Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm hoàn toàn có thể thực hiện về mặt kỹ thuật, nhưng không phải lúc nào ông cũng nhận lời.

Sau hơn ba thập kỷ cầm dao mổ, ông hiểu rằng khả năng thực hiện một kỹ thuật chưa bao giờ là lý do duy nhất để đưa ra quyết định phẫu thuật.

Câu trả lời ấy phần nào phản ánh triết lý nghề nghiệp đã theo ông hơn 30 năm trong ngành phẫu thuật tạo hình, nơi ranh giới giữa khoa học và nghệ thuật, giữa kỹ thuật và trách nhiệm, đôi khi chỉ cách nhau bởi một quyết định của người bác sĩ.

Ít ai biết rằng Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 không chỉ là một trong những bệnh viện tuyến cuối hàng đầu của cả nước, mà còn là một trong những cái nôi của ngành phẫu thuật tạo hình Việt Nam. Từ nhiều thập niên trước, những thế hệ thầy thuốc quân y đã đặt nền móng cho chuyên ngành này bằng tinh thần khoa học nghiêm túc và trách nhiệm nghề nghiệp.

Tiếp nối truyền thống ấy, Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm lựa chọn gắn bó với phẫu thuật tạo hình, vi phẫu và thẩm mỹ, lĩnh vực thường được công chúng nhìn nhận đơn giản là làm đẹp. Nhưng theo ông, đó là cách hiểu chưa đầy đủ.

"Trong chuyên ngành của chúng tôi không có khái niệm tách rời giữa thẩm mỹ và tạo hình. Nền tảng phải là phẫu thuật tạo hình, còn thẩm mỹ chỉ là bước phát triển tiếp theo", Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm chia sẻ.

​Bởi trước khi làm cho một người đẹp hơn, người bác sĩ phải biết cách phục hồi những tổn thương của họ. Một bác sĩ thẩm mỹ chân chính phải được đào tạo bài bản về tạo hình, giải phẫu học và xử lý biến chứng. Chính nền tảng ấy mới bảo đảm sự an toàn cho người bệnh, điều quan trọng hơn bất kỳ xu hướng hay kỹ thuật thời thượng nào.

Ông cho rằng: "Thẩm mỹ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được xây dựng trên nền tảng của sự an toàn".

Có những vết thương không nhìn thấy bằng mắt thường

Trong câu chuyện của Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm, người nghe dễ nhận ra ông ít khi nhắc tới những kỹ thuật khó hay những thành tích nghề nghiệp.

Điều ông nói nhiều hơn là những phận người. Là người phụ nữ sau điều trị ung thư vú đã chiến thắng bệnh tật nhưng vẫn không thể vượt qua mặc cảm về hình thể. Là những bệnh nhân mang dị tật khuôn mặt từ khi sinh ra, lớn lên cùng sự tự ti và ánh nhìn tò mò của người khác. Hay những nạn nhân bỏng, sau khi vết thương thể xác đã lành lại vẫn phải sống nhiều năm với những tổn thương trong tâm hồn. Theo ông, đó mới là những "vết thương" khó chữa nhất.

Vết thương thực thể có thể được điều trị bằng thuốc men, bằng phẫu thuật hay công nghệ hiện đại. Nhưng tổn thương về tâm lý, về lòng tự trọng hay sự tự tin mới là điều âm thầm đeo bám người bệnh lâu nhất.

Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm

Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm khẳng định: "Vết thương thực thể có thể được điều trị bằng thuốc men, bằng phẫu thuật hay công nghệ hiện đại. Nhưng tổn thương về tâm lý, về lòng tự trọng hay sự tự tin mới là điều âm thầm đeo bám người bệnh lâu nhất".

Chính vì vậy, với ông, phẫu thuật tạo hình không chỉ là sửa chữa một phần cơ thể bị khuyết thiếu. Điều quan trọng hơn là giúp người bệnh tìm lại niềm tin vào chính mình, bởi đôi khi, thứ họ cần không phải một khuôn mặt mới, mà là cơ hội để bắt đầu lại cuộc sống.

Nhắc đến những bệnh nhân khiến mình nhớ nhất, vị tướng quân y trầm ngâm vài giây, rồi ông kể về một cô gái trẻ từng là thí sinh trong một cuộc thi sắc đẹp ở địa phương. Một tai nạn bỏng do bếp cồn đã khiến toàn bộ vùng mặt, cổ và cằm bị sẹo co kéo nghiêm trọng. Không chỉ bị ảnh hưởng chức năng ăn uống, hô hấp hay sinh hoạt, cô còn đánh mất điều quý giá nhất của tuổi trẻ: sự tự tin. Từ một cô giáo trẻ đầy triển vọng, cô gần như khép mình trước cuộc sống. Nhưng sau nhiều cuộc phẫu thuật tạo hình được thực hiện tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, từng bước một, diện mạo cô gái được phục hồi. Theo đó, niềm tin trong cô gái cũng trở lại. Cô gái ấy cuối cùng có thể tự tin quay lại bục giảng, xây dựng gia đình và sinh con.

​Khi đứa con của cô chào đời, cô đã dùng tên ông để đặt cho con trai mình như một lời cảm ơn tới vị bác sĩ đã tái sinh ra cô. Điều ấy khiến ông xúc động vô cùng.

"Những lúc như thế, tôi hiểu rằng một ca phẫu thuật đôi khi không chỉ thay đổi khuôn mặt của một con người. Nó có thể thay đổi cả tương lai của họ", bác sĩ Vũ Ngọc Lâm bộc bạch.

Và theo ông, đó cũng là phần thưởng lớn nhất của nghề y. Không phải những bằng khen, không phải những kỹ thuật được ghi nhận, mà là cơ hội được chứng kiến cuộc đời của một ai đó bước sang trang mới.

​Người bác sĩ phải biết nói "không"

Trong hơn 30 năm làm nghề, Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm nhận ra rằng thử thách lớn nhất của người làm phẫu thuật tạo hình không nằm ở việc chinh phục những kỹ thuật khó, mà ở khả năng giữ vững giới hạn nghề nghiệp của mình.

Từng học tập và làm việc tại nhiều quốc gia có nền thẩm mỹ phát triển như Hàn Quốc, Australia, ông chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ trong quan niệm làm đẹp của xã hội hiện đại. Khi đời sống được nâng cao, nhu cầu hoàn thiện ngoại hình trở thành mong muốn chính đáng của mỗi người. Một diện mạo hài hòa có thể mang lại sự tự tin, mở ra thêm nhiều cơ hội trong công việc và cuộc sống.​

​“Có những can thiệp giống như con đường một chiều. Khi đã bước vào, người bệnh không thể quay trở lại như ban đầu”, ông cho biết.

Bởi vậy, không ít trường hợp dù hoàn toàn có thể thực hiện về mặt kỹ thuật, ông và các đồng nghiệp vẫn lựa chọn từ chối. Với ông, trách nhiệm của người bác sĩ không chỉ là làm được một kỹ thuật, mà còn phải biết khi nào không nên thực hiện kỹ thuật ấy.

Ông cho rằng thẩm mỹ văn minh không phải là hành trình xóa bỏ bản sắc cá nhân để trở thành một ai khác. Giá trị lớn nhất của phẫu thuật tạo hình là giúp con người tự tin hơn với chính mình, hoàn thiện những điều còn chưa trọn vẹn và sống hạnh phúc hơn.

“Chúng ta chỉ nên điều chỉnh những gì chưa thực sự hoàn hảo để trở nên tốt hơn thôi, chứ không nên bất chấp sức khỏe để chạy theo những hình mẫu không phù hợp với bản thân mình”, ông nói.

Sau nhiều năm gắn bó với nghề, vị tướng quân y vẫn giữ một quan niệm giản dị nhưng nhất quán rằng: Làm đẹp không phải để trở thành người khác, mà để là phiên bản tốt hơn của chính mình.

Làm đẹp không phải để trở thành người khác, mà để là phiên bản tốt hơn của chính mình.

Thiếu tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc Ưu tú Vũ Ngọc Lâm

Đào tạo những bác sĩ biết cầm dao mổ và biết giữ giới hạn

Ngày nay, bên cạnh công tác chuyên môn, Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm còn dành nhiều tâm huyết cho đào tạo và nghiên cứu khoa học. Ở cương vị phụ trách đào tạo của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, điều ông trăn trở không phải chỉ là đào tạo ra những bác sĩ giỏi kỹ thuật, mà là xây dựng một thế hệ thầy thuốc có nền tảng văn hóa, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm với người bệnh.

Theo ông, kỹ thuật và đạo đức không thể tách rời. Một bác sĩ muốn phát triển toàn diện phải có cả năng lực chuyên môn lẫn phẩm chất nghề nghiệp. Bởi thế ông cho rằng: "Nếu chỉ có kỹ thuật mà không có nền tảng văn hóa và đạo đức nghề nghiệp thì rất dễ dẫn đến những sai lệch trong hành nghề".

Từ kinh nghiệm hơn 30 năm làm nghề và tham gia công tác đào tạo, ông cho rằng kỹ thuật có thể tiếp tục được bồi đắp qua thời gian, nhưng nền tảng đạo đức phải được hình thành ngay từ đầu. Bởi chính hệ giá trị đó sẽ quyết định người bác sĩ sử dụng kiến thức và kỹ năng của mình như thế nào.

Ông thẳng thắn chia sẻ, trong thực tế có những người rất có năng khiếu, tiếp thu kỹ thuật nhanh và sở hữu tay nghề tốt. Tuy nhiên, nếu quan điểm nghề nghiệp hoặc đạo đức không phù hợp, họ không thể tiếp tục được sử dụng trong môi trường bệnh viện.

Với Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm, "một bác sĩ giỏi không chỉ cần đôi bàn tay khéo léo, mà còn phải có giới hạn đạo đức để biết mình nên làm gì, không nên làm gì và luôn đặt quyền lợi của người bệnh ở vị trí trung tâm".

Hơn 30 năm sau ngày bước vào nghề, Thiếu tướng Vũ Ngọc Lâm vẫn giữ cho mình niềm tin giản dị của những ngày đầu khoác áo blouse trắng. Ông luôn ủng hộ nhu cầu làm đẹp của con người, nhưng đó phải là hành trình làm đẹp tỉnh táo. Bởi vẻ đẹp bền vững không chỉ đến từ diện mạo. Nó còn đến từ tri thức, nhân cách và sự tự tin của mỗi người.

Nói về chuyên ngành của mình, ông cho rằng phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ là nơi khoa học gặp gỡ nghệ thuật. Nếu kỹ thuật giúp phục hồi cấu trúc cơ thể thì nghệ thuật giúp mang lại sự hài hòa và cảm xúc. Và cuối cùng, thước đo của thành công không nằm ở những điều người ngoài nhìn thấy.

Sau hơn ba thập kỷ cầm dao mổ, vị tướng quân y ấy vẫn lựa chọn đặt con người ở vị trí trung tâm của mọi quyết định chuyên môn. Bởi với ông, giá trị lớn nhất của nghề y không nằm ở việc chinh phục những kỹ thuật khó nhất. Mà nằm ở cơ hội được phục vụ, được cống hiến và được nhìn thấy người bệnh tìm lại niềm vui sống sau những biến cố của cuộc đời.