Thêm một "vũ khí" chống buôn lậu và gian lận thuế

Ông Nguyễn Khánh Quang, Phó Cục trưởng Cục Điều tra chống buôn lậu (Tổng cục Hải quan) cho biết: Theo Luật Hải quan thì "thu thập thông tin trong và ngoài nước" là một chức năng mới của ngành Hải quan và Thủ tướng Chính phủ cũng đã có quyết định số 65/2004/QĐ-TTg cho phép thành lập một lực lượng chuyên trách chống buôn lậu tại Tổng cục Hải quan - đó chính là lý do ra đời cơ quan mới mẻ này. Tuy nhiên, việc ra đời tình báo hải quan không phải để "cho vui" mà trước hết bắt nguồn từ những đòi hỏi bức xúc và thiết thực của công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại. Những năm qua, Cục Điều tra chống buôn lậu của Tổng cục Hải quan mặc dù đã có bộ phận trinh sát hải quan nhưng lực lượng này cần được nâng tầm thành tình báo hải quan mới có thể thực hiện tốt nhất việc thu thập các thông tin hải quan trong và ngoài nước. Trên cơ sở đó, sàng lọc, cung cấp cho các đơn vị hải quan cửa khẩu để kiểm tra, ngăn chặn và xử lý những sai phạm, gian lận.

Ông Lê Thành Hiện, Cục trưởng Điều tra chống buôn lậu Tổng cục Hải quan cho biết: Trong thời gian tới, lực lượng chống buôn lậu chủ yếu tập trung vào công tác nắm tình hình, điều tra cơ bản, triển khai các biện pháp nghiệp vụ trinh sát, tập trung vào những đối tượng trọng điểm, hàng trọng điểm. Với lực lượng đào tạo cơ bản từ các trường đại học như: An ninh, Cảnh sát, Luật, Biên phòng... và hành lang pháp lý như hiện nay có thể kiểm soát được tình hình buôn lậu. Tuy nhiên, để công tác điều tra chống buôn lậu ngày càng hiệu quả hơn, trong năm 2005, ngành có nhiều việc phải làm, song có một việc trọng tâm phải ưu tiên là xây dựng và phát triển hệ thống các đơn vị tình báo hải quan để phục vụ công tác kiểm tra hải quan, phòng chống buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, có kế hoạch phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại cụ thể đối với từng tuyến, từng mặt hàng, từng địa điểm. Ngành Hải quan sẽ kiến nghị cơ chế cụ thể để trình báo hải quan được chính thức thực hiện một số biện pháp nghiệp vụ đặc thù trong điều tra, nắm thông tin và trở thành lực lượng "bán vũ trang" trong công tác phòng chống buôn lậu.

Mặt khác, một lý do rất quan trọng nữa là tình báo hải quan ra đời sẽ giúp cho việc phối hợp hoạt động chống buôn lậu, gian lận thương mại trên bình diện quốc tế linh hoạt và hiệu quả hơn rất nhiều. Hiện nay các nước trong khối ASEM đều rất quan tâm và thực hiện nhiều giải pháp tăng cường kiểm soát, bảo đảm an ninh cho hàng hóa xuất, nhập khẩu. Theo cơ quan Cao ủy Hải quan ASEM6, việc chia sẻ thông tin hải quan, phối hợp giúp đỡ lẫn nhau trong các nước thành viên ASEM để bảo đảm an ninh thương mại quốc tế cũng ngày càng được chú trọng và Việt Nam cần nhanh chóng hòa nhập xu thế đó.

Theo dự kiến, mô hình, phương thức hoạt động của tình báo Hải quan Việt Nam sẽ trên cơ sở chọn lọc, tiếp thu từ mô hình tình báo Hải quan của nhiều nước trên thế giới, nhất là những nước trong khu vực châu Á có điều kiện, hoàn cảnh tương đối giống Việt Nam. Trong đó, mô hình tình báo Hải quan của Hàn Quốc được đánh giá cao và có nhiều nội dung được tham khảo, vận dụng nhất. Dự kiến, lực lượng tình báo hải quan Việt Nam sẽ trực thuộc Cục Điều tra chống buôn lậu (Tổng cục Hải quan) và phát triển trên cơ sở lực lượng trinh sát Hải quan. Quy định cụ thể về bộ máy, tổ chức hoạt động của tình báo Hải quan sẽ được Bộ Tài chính xem xét, ban hành trong tháng 7-2005.