Nhiều sai phạm được phát hiện
Sáu tháng đầu năm nay, các ban thanh tra nhân dân (TTND) xã, phường, thị trấn trên địa bàn thành phố đã thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, chủ động tham mưu cho Ban Thường trực Ủy ban MTTQ cùng cấp xây dựng chương trình hoạt động giám sát trên từng lĩnh vực cụ thể. Do vậy, nhiều vi phạm tại cơ sở đã được phát hiện và giám sát kịp thời. Theo số liệu của Ủy ban MTTQ thành phố Hà Nội, sáu tháng đầu năm, các Ban TTND đã giám sát tổng số 4.251 vụ việc, phát hiện 1.245 vụ có dấu hiệu vi phạm; kiến nghị với chính quyền các cấp, các cơ quan có thẩm quyền 1.123 vụ việc và đã có 1.039 vụ việc được các cấp chính quyền và cơ quan chức năng xem xét, giải quyết (đạt 92,52%). Các ban giám sát đầu tư cộng đồng (GSĐTCĐ) đã phát hiện 187 vụ vi phạm, kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền xử lý kịp thời 159 vụ vi phạm, chủ yếu về các lĩnh vực hoạt động đầu tư không đúng quy cách, sai quy định, các việc làm gây lãng phí, thất thoát vốn và tài sản của Nhà nước, ảnh hưởng xấu đến chất lượng công trình.
Tại quận Long Biên, hoạt động thanh tra, giám sát tại cơ sở luôn được MTTQ các cấp chú trọng. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ quận Ngô Thanh Xuân, từ đầu năm đến nay, các ban TTND, GSĐTCĐ trên địa bàn quận đã giám sát 245 vụ việc, 64 công trình đầu tư cộng đồng và phối hợp các ban, ngành chức năng giám sát 630 công trình xây dựng, tổ chức 100 cuộc hòa giải tại cơ sở... Điển hình, tại phường Phúc Lợi, qua công tác giám sát, ban TTND đã phát hiện một vụ việc có dấu hiệu tham nhũng khi UBND phường không chi trả hết tiền hỗ trợ của doanh nghiệp tặng quà Tết cho hộ nghèo, kịp thời kiến nghị cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra, xử lý.
Trách nhiệm với công việc, không quản nắng mưa, các thành viên Ban TTND phường Nghĩa Tân, quận Cầu Giấy đã giám sát, phát hiện và kiến nghị với chính quyền phường xử lý 30 điểm buôn bán lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, năm điểm giết mổ gia cầm sống không rõ nguồn gốc, năm gia đình xây dựng cơi nới sai quy định, mười điểm đỗ xe ô-tô lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, ba điểm tồn đọng để rác không đúng quy định, năm điểm bán hàng ăn làm ảnh hưởng đến môi trường sống của các hộ dân chung quanh...
Tại thị xã Sơn Tây, các thành viên Ban GSĐTCĐ phường Viên Sơn đã bám sát tiến độ các dự án xây dựng đơn nguyên 2 trường mầm non phường, dự án nâng cấp đường ngõ xóm 3 Tổ dân phố 1 Tiền Huân, dự án xây dựng nhà văn hóa Tổ dân phố 4 Tiền Huân để giám sát. Qua đó, đã kịp thời phát hiện, kiến nghị chủ đầu tư, nhà thầu thi công chính thay thế đường ống cấp nước Nhà văn hóa Tổ dân phố 4 chưa đạt tiêu chuẩn bằng ống nhiệt đủ tiêu chuẩn, đồng thời đốc thúc các đơn vị thực hiện đúng tiến độ, chất lượng.
Vẫn còn những rào cản
Dù hoạt động giám sát của các ban TTND, ban GSĐTCĐ đã tập trung vào những vấn đề trọng tâm, bức xúc của đời sống dân sinh và được người dân ghi nhận, song với những người hằng ngày trực tiếp làm công việc này vẫn chưa thật sự hài lòng với kết quả đạt được. Nguyên nhân chủ yếu là do cấp ủy Đảng, chính quyền ở một số địa phương, cơ sở còn chưa thường xuyên quan tâm chỉ đạo và tạo điều kiện đối với công tác TTND, GSĐTCĐ. Do vậy, việc xử lý, giải quyết các kiến nghị của ban TTND, ban GSĐTCĐ còn chậm hoặc chưa được giải quyết, làm giảm hiệu quả công tác tuyên truyền vận động chấp hành pháp luật trong cộng đồng dân cư, nhất là trong chính sách đền bù giải phóng mặt bằng, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất... Trên thực tế, hầu hết các hoạt động giám sát của ban TTND, GSĐTCĐ mới chỉ tập trung vào các dự án đầu tư các công trình phúc lợi của địa phương, việc tiếp cận để thực hiện giám sát đối với các dự án do thành phố, quận, huyện, thị xã làm chủ đầu tư do chưa có cơ chế rõ ràng, cho nên dù nằm trên địa bàn nhưng không thể tiếp cận.
Trưởng Ban TTND xã Xuân Canh (huyện Đông Anh) Lê Xuân Viết cho biết, Ban TTND ở đây chỉ có thể giám sát những công trình nhỏ do xã, huyện đầu tư và mang tính giám sát cộng đồng. Với những công trình cấp thành phố hay quốc gia đầu tư do không có cơ chế cụ thể, cho nên TTND không được tiếp cận bản vẽ, thiết kế, cũng không có thông tin làm cơ sở giám sát. Ngay cả nhiều vụ việc lấn chiếm đất công, sử dụng đất sai mục đích trên địa bàn được TTND phát hiện, kiến nghị đến chính quyền xã, nhưng rất chậm được xử lý, làm ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân và uy tín của ban TTND, ban GSĐTCĐ tại cơ sở.
Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ thành phố Hà Nội Bùi Anh Tuấn đánh giá: Công tác phối hợp của MTTQ với chính quyền, các tổ chức thành viên còn chưa chặt chẽ, kịp thời. Nhiều dự án lớn tại địa phương, cần đến sự giám sát ở cơ sở nhưng vẫn bị bỏ ngỏ. Mặt khác, kinh phí hoạt động tuy đã được chính quyền quan tâm, hỗ trợ theo quy định, tuy nhiên chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao cũng là nguyên nhân khiến hoạt động TTND, GSĐTCĐ chưa phát huy tối đa hiệu quả.
Ban TTND và ban GSĐTCĐ đã và đang góp phần phát huy dân chủ, củng cố và tăng cường hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, ổn định chính trị ở địa phương. Để phát huy hơn nữa hiệu quả của lực lượng này, bên cạnh sự quan tâm của các cấp ủy, chính quyền, các cơ quan chức năng có thẩm quyền sớm nghiên cứu, tháo gỡ những “rào cản” trong hoạt động thanh tra, giám sát cộng đồng hiện nay.
