Tạo nền tảng pháp lý cho phát triển bền vững

Trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến làm rõ những kết quả nổi bật năm 2025, cùng định hướng hoàn thiện thể chế cho giai đoạn 2026-2030.

Phóng viên: Thưa Thứ trưởng, ông đánh giá thế nào về vai trò của công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế trong bối cảnh hiện nay?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Có thể khẳng định, trong bối cảnh đất nước đang đồng thời thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp và thúc đẩy chuyển đổi xanh, bền vững, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là công cụ quản lý Nhà nước, mà còn là nền tảng để kiến tạo phát triển, tháo gỡ các rào cản, giải phóng nguồn lực cho nền kinh tế.

Năm 2025 là năm bản lề, đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ về tư duy và hành động trong xây dựng pháp luật của ngành nông nghiệp và môi trường, tạo tiền đề quan trọng cho giai đoạn phát triển 2026-2030.

Phóng viên: Năm 2025 cũng là năm đầu tiên Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoạt động theo mô hình mới. Công tác xây dựng pháp luật đã được triển khai ra sao, thưa ông?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Đúng vậy, năm 2025 là năm đầu tiên Bộ Nông nghiệp và Môi trường được thành lập trên cơ sở hợp nhất hai bộ lớn, với phạm vi quản lý rộng, lĩnh vực đa dạng, phức tạp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra cho công tác xây dựng pháp luật không chỉ là bảo đảm bộ máy mới vận hành thông suốt, mà còn phải cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, kịp thời tháo gỡ các “điểm nghẽn” pháp lý.

Bám sát tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong năm 2025, Bộ đã xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành và ban hành theo thẩm quyền hơn 150 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm luật, nghị quyết của Quốc hội, nghị định, nghị quyết của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng Chính phủ và thông tư của Bộ trưởng.

Phóng viên: Một điểm nhấn được dư luận quan tâm là việc hoàn thiện pháp luật phục vụ vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Kết quả đạt được như thế nào, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Đây là nhiệm vụ rất lớn và cấp bách. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã rà soát tổng thể 1.055 văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực. Trên cơ sở đó, trình Chính phủ ban hành 3 nghị định và ban hành 18 thông tư, thực hiện phân quyền, phân cấp 381 nhiệm vụ và phân định 232 nhiệm vụ khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường là một trong những bộ hoàn thành sớm nhất nhiệm vụ này, bảo đảm đúng tiến độ để chính quyền địa phương hai cấp vận hành từ ngày 1/7/2025.

Phóng viên: Sau khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, Bộ đã có những bước đi tiếp theo như thế nào để bảo đảm tính ổn định lâu dài của hệ thống pháp luật?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Ngay sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành, Bộ đã chủ động đưa các quy định về phân quyền, phân cấp vào các luật. Chúng tôi đã xây dựng và trình Chính phủ, Quốc hội thông qua hai luật rất quan trọng: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và Khoáng sản.

Đây là bước đi căn cơ nhằm bảo đảm tính thống nhất, ổn định và lâu dài của hệ thống pháp luật, đồng thời giúp Bộ hoàn thành việc sửa đổi, bổ sung pháp luật liên quan đến tổ chức bộ máy sớm hơn kế hoạch hơn một năm.

Cùng với đó, Bộ đã trình Chính phủ ban hành hai nghị quyết quan trọng để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực đất đai, địa chất và khoáng sản, tạo điều kiện triển khai các dự án phát triển trong giai đoạn chuyển tiếp.

Phóng viên: Việc xử lý các “điểm nghẽn” pháp lý và cắt giảm thủ tục hành chính được triển khai ra sao, thưa ông?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật, Bộ đã tập trung xử lý dứt điểm 48 “điểm nghẽn” tại 22 văn bản quy phạm pháp luật trên tất cả các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý.

Song song với đó, Bộ đã sửa đổi, bổ sung các quy định để cắt giảm, đơn giản hóa 208 điều kiện đầu tư kinh doanh và 73 thủ tục hành chính. Việc này đã góp phần quan trọng cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân, giải phóng nguồn lực cho phát triển.

Phóng viên: Xin Thứ trưởng cho biết những định hướng lớn trong xây dựng pháp luật giai đoạn 2026-2030?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Giai đoạn 2026–2030 được xác định là thời kỳ chiến lược trong tiến trình phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Trên cơ sở đó, Bộ dự kiến sửa đổi cơ bản 12 dự án luật và xây dựng 2 dự án luật mới.

Trọng tâm là tiếp tục tăng cường phân quyền, phân cấp theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”; bãi bỏ tư duy “không quản được thì cấm”; xử lý dứt điểm các quy định chồng chéo, giao thoa sau hợp nhất; tinh gọn, tích hợp hệ thống pháp luật để bảo đảm dễ tiếp cận, dễ áp dụng.

Đồng thời, Bộ sẽ nghiên cứu, xây dựng hành lang pháp lý cho các lĩnh vực mới như kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thị trường các-bon; tăng cường áp dụng các công cụ kinh tế, thị trường trong quản lý nông nghiệp, tài nguyên và môi trường, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Phóng viên: Riêng năm 2026, trọng tâm xây dựng pháp luật của ngành là gì, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2026-2030. Trọng tâm là xây dựng, hoàn thiện pháp luật về bảo vệ môi trường theo Nghị quyết số 247/2025/QH15 của Quốc hội; thể chế hóa các chủ trương lớn về quản lý, khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên, không gian biển.

Theo kế hoạch, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ xây dựng, trình Quốc hội xem xét ban hành hai dự án luật trong năm 2026 gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (thay thế). Dự kiến tổng số văn bản quy phạm pháp luật xây dựng trong năm khoảng 80 văn bản.

Phóng viên: Để bảo đảm chất lượng và tiến độ xây dựng pháp luật, Bộ sẽ tập trung vào những giải pháp nào?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Chúng tôi xác định tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong công tác xây dựng pháp luật, gắn trách nhiệm với người đứng đầu; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quá trình xây dựng chính sách.

Bên cạnh đó, Bộ ưu tiên bố trí nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật; huy động chuyên gia, nhà khoa học tham gia phản biện; tăng cường đối thoại, lắng nghe ý kiến địa phương, doanh nghiệp và người dân để kịp thời tiếp nhận, xử lý các vướng mắc từ thực tiễn.

Với những định hướng và giải pháp đồng bộ, việc hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường sẽ tiếp tục tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho chuyển đổi xanh, phát triển nhanh và bền vững đất nước trong giai đoạn mới.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!