Ngày 16/10, Trường đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học “40 năm đổi mới ở Việt Nam (1986-2026): Lý luận, thực tiễn và định hướng phát triển”.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Nhiêm, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh ý nghĩa của việc tổng kết công cuộc đổi mới trên tinh thần khoa học, khách quan, xuất phát từ thực tiễn.
Theo ông, 40 năm là khoảng thời gian đủ dài để kiểm nghiệm một đường lối phát triển, đồng thời cho phép giới nghiên cứu đánh giá những giá trị đã được khẳng định, những vấn đề còn bỏ ngỏ và những yêu cầu mới đang đặt ra.
Trong đó, khoa học pháp lý cần đóng góp những luận cứ có chiều sâu nhằm chuyển hóa định hướng phát triển thành thể chế, pháp luật và năng lực quản trị quốc gia hiệu quả.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Nhiêm đề nghị các tham luận và ý kiến trao đổi tập trung làm rõ giá trị lý luận của công cuộc đổi mới; những điểm nghẽn của thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; yêu cầu hoàn thiện Nhà nước pháp quyền và quản trị quốc gia; phát triển con người gắn với tiến bộ, công bằng xã hội; cùng những thách thức từ chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và hội nhập quốc tế.
Trên tinh thần đó, nội dung khoa học của hội thảo tập trung vào những phương diện cốt lõi của tiến trình đổi mới, kết nối nghiên cứu lý luận với những vấn đề đang đặt ra trong đời sống kinh tế, chính trị, pháp luật và xã hội.
Với tham luận “Từ tăng trưởng đến phát triển bền vững: Sự chuyển biến tư duy phát triển ở Việt Nam trong 40 năm đổi mới”, Tiến sĩ Dương Thành Thông, Phó Trưởng khoa Lịch sử và Quan hệ quốc tế, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã luận giải những thay đổi căn bản trong hệ mục tiêu và phương thức phát triển quốc gia.
Theo Tiến sĩ Dương Thành Thông, sự chuyển dịch từ ưu tiên tăng trưởng kinh tế, giảm nghèo và mở rộng hội nhập sang xác lập phát triển bền vững như một khuôn khổ quản trị toàn diện.
Qua đó, tăng trưởng không còn được xem xét đơn thuần qua các chỉ tiêu kinh tế mà cần đặt trong mối quan hệ hài hòa với phát triển xanh, tính bao trùm, năng lực chống chịu và trách nhiệm đối với các thế hệ tương lai. Cách tiếp cận này gợi mở yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa mục tiêu phát triển và hiệu quả tổ chức thực hiện.
Trong lĩnh vực kinh tế, các nghiên cứu của chuyên gia, nhà khoa học tập trung đánh giá quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, vai trò của kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo và những rào cản ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh quốc gia.
Các vấn đề pháp luật kinh doanh, chính sách đất đai, quản trị tài nguyên, chuyển đổi xanh và bảo vệ người lao động được tiếp cận trong mối liên hệ giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển bền vững, bao trùm.
Đề cập đến chính sách pháp luật đất đai Việt Nam trong thời kỳ đổi mới: Thành tựu, hạn chế và định hướng hoàn thiện”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lưu Quốc Thái, Khoa Luật thương mại, Trường đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh phân tích những chuyển biến quan trọng của hệ thống chính sách, pháp luật đất đai trong bốn thập niên qua.
Nghiên cứu làm rõ sự thay đổi trong nhận thức và cơ chế quản lý đất đai khi Việt Nam chuyển sang phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường, từ đó khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của đất đai như một nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế-xã hội.
Bên cạnh việc ghi nhận những thành tựu của quá trình đổi mới pháp luật đất đai, tham luận cũng nhận diện các hạn chế, bất cập trong hệ thống pháp luật hiện hành, từ đó đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế nhằm khai thác, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định, bền vững của đất nước.
Một nội dung cũng được các chuyên gia quan tâm là yêu cầu hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, kiểm soát quyền lực Nhà nước và nâng cao hiệu quả quản trị. Các nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết phải chuyển mạnh tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, gắn chất lượng pháp luật với trách nhiệm giải trình, hiệu quả thực thi và năng lực phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Tiến sĩ Lê Bí Bo, Khoa Luật dân sự, Trường đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, với tham luận “Kiểm soát quyền lực nhà nước thông qua phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và cải cách hành chính ở Việt Nam sau 40 năm đổi mới”, đã làm rõ mối quan hệ giữa kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực và xây dựng nền hành chính công liêm chính, hiệu quả.
Theo Tiến sĩ Lê Bí Bo, phòng, chống tham nhũng không chỉ giới hạn ở việc phát hiện, xử lý vi phạm mà cần được tiếp cận như một cơ chế kiểm soát quyền lực mang tính phòng ngừa, thông qua công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát xung đột lợi ích, tài sản, thu nhập và trách nhiệm của người đứng đầu.
Đồng thời, cải cách hành chính được xác định là giải pháp quan trọng nhằm thu hẹp cơ chế xin-cho, hạn chế sự tùy tiện trong thực thi công vụ và nâng cao chất lượng quản trị quốc gia. Những luận điểm này góp phần làm rõ yêu cầu hoàn thiện pháp luật gắn với xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, liêm chính, thực sự phục vụ nhân dân.
Với 66 tham luận đến từ hơn 50 cơ quan, đơn vị trên cả nước, hội thảo trở thành diễn đàn trao đổi học thuật về những thành tựu lịch sử của công cuộc đổi mới, đồng thời nhận diện các vấn đề lý luận, thực tiễn và yêu cầu hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.
