Tăng tốc xử lý đơn đăng ký sở hữu công nghiệp

Chấm dứt tồn đọng, quá hạn

Tình trạng chậm xử lý đơn tại Cục Sở hữu trí tuệ từng là điểm nghẽn của hệ thống bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ thời gian qua. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 57/NQ-TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57) đã đề ra mục tiêu đến năm 2030, số lượng đơn đăng ký sáng chế, văn bằng bảo hộ sáng chế tăng trung bình 16-18%/năm, tỷ lệ khai thác thương mại đạt 8-10%.

Bên cạnh đó, một trong những trọng tâm lớn của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ là rút ngắn thời gian xử lý đơn sở hữu công nghiệp nhằm phục vụ phát triển kinh tế-xã hội. Thí dụ, thời gian thẩm định đơn đăng ký sáng chế không quá 18 tháng, nhãn hiệu không quá 9 tháng... Triển khai thực hiện Nghị quyết 57, trong năm 2025, Cục Sở hữu trí tuệ xác định xử lý đơn đăng ký sở hữu công nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm, nhất là trong bối cảnh số đơn ngày càng gia tăng, yêu cầu về chất lượng ngày càng cao.

Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Lưu Hoàng Long cho biết, Cục đã có nhiều giải pháp đồng bộ, huy động tối đa nguồn lực nội tại và bên ngoài cho công tác xử lý đơn; đồng thời xác định rõ mục tiêu, lộ trình, chỉ tiêu và trách nhiệm của từng đơn vị, kết quả xử lý đơn được đưa vào tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành của người đứng đầu đơn vị. Cục tổ chức lễ ra quân và các cam kết về xử lý đơn sở hữu công nghiệp. Các đơn vị trực thuộc đã xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết từng tuần; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và huy động hiệu quả sự hỗ trợ từ các tổ chức khác nhau, trong đó có Hội Sở hữu trí tuệ Việt Nam (VIPA) và các tổ chức thành viên; toàn thể công chức, viên chức và người lao động tích cực tham gia hưởng ứng “6 tháng cao điểm xử lý đơn tồn đọng”.

Ngoài ra, Cục Sở hữu trí tuệ thiết lập kênh tư vấn và hỗ trợ xử lý nhanh hồ sơ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho các sáng kiến trên Cổng sáng kiến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với 8 sáng kiến đã được tư vấn, đồng thời phối hợp hoàn thiện biểu mẫu và tích hợp chức năng hỗ trợ trên Cổng Sáng kiến quốc gia.

“Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, Thứ trưởng Hoàng Minh cùng sự hỗ trợ tích cực của các đơn vị chức năng thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, Cục Sở hữu trí tuệ đã nỗ lực cao độ. Đến thời điểm hiện nay, chúng tôi có thể tự hào khẳng định nhiệm vụ xử lý đơn tồn đọng đã thành công”, ông Lưu Hoàng Long nhấn mạnh.

Tác động trực tiếp và rõ ràng nhất là thời gian xử lý đơn đăng ký đã giảm được khoảng 30%, thời gian thẩm định sáng chế giảm xuống còn 12 tháng, thời gian thẩm định nhãn hiệu giảm xuống còn 5 tháng.

Năm 2025, Cục tiếp nhận hơn 165.000 đơn đăng ký sở hữu công nghiệp (tăng 8,3% so với năm 2024), xử lý được hơn 251.000 đơn (tăng 75% so với năm 2024). Đáng chú ý, Cục đã thiết lập “luồng xanh” đối với đơn sáng chế và nhãn hiệu của người Việt Nam phục vụ công nghệ, sản phẩm chiến lược, với thời gian xử lý chỉ còn 3 tháng. Số lượng đơn đăng ký sáng chế của người Việt Nam tiếp nhận trong năm qua là 2.288 đơn (tăng 36% so với năm 2024) và đã cấp 1.108 bằng sáng chế cho các cá nhân, tổ chức Việt Nam (tăng 134,2%), vượt mục tiêu tăng trưởng đề ra tại Nghị quyết 57.

Đồng bộ nhân lực, tài chính và hạ tầng công nghệ

Bên cạnh nhiệm vụ xác lập quyền, năm 2025, Cục Sở hữu trí tuệ tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển, định giá và thương mại hóa tài sản trí tuệ, từng bước hoàn thiện khung chính sách nhằm đưa tài sản trí tuệ trở thành nguồn lực, đóng góp quan trọng cho phát triển kinh tế-xã hội. Theo đó, Cục đã hoàn thành việc nghiên cứu, xây dựng tài liệu hướng dẫn định giá tài sản trí tuệ và phối hợp các đơn vị liên quan của Bộ Tài chính xem xét, ban hành tài liệu; rà soát, đánh giá toàn diện các cơ chế, chính sách, đồng thời nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế làm cơ sở đề xuất chính sách nhà nước hỗ trợ một phần chi phí đăng ký, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ ở nước ngoài.

Theo bà Nguyễn Thị Liên Hương, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Sao Thái Dương, việc hỗ trợ đăng ký sáng chế quốc tế cho doanh nghiệp rất quan trọng vì phí cao, không nhiều đơn vị có đủ nguồn lực để đăng ký, duy trì hiệu lực bằng sáng chế cho nên thời gian qua nhiều doanh nghiệp và nhà khoa học đã phải từ bỏ quyền đăng ký sáng chế ở nước ngoài. Sáng chế được quốc tế công nhận sẽ giúp nâng vị thế khoa học, công nghệ quốc gia.

Bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, hoạt động xử lý đơn đăng ký sở hữu công nghiệp vẫn đứng trước không ít thách thức, trong đó nổi lên là tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực, nhất là đội ngũ thẩm định viên và cán bộ có kinh nghiệm. Biến động nhân sự lớn như nghỉ việc, nghỉ hưu... trong khi chưa tuyển dụng bổ sung kịp thời khiến nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, làm giảm khả năng bố trí thời gian cho đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu và sinh hoạt nghiệp vụ.

Bên cạnh đó, các hệ thống công nghệ thông tin trọng yếu phục vụ hoạt động xử lý đơn (WIPO IPAS, phần mềm tra cứu WIPO Publish, đường truyền Internet) chưa ổn định, chức năng hạn chế, thiếu đồng bộ, tốc độ xử lý chậm, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và chất lượng xử lý đơn. Cơ sở dữ liệu sở hữu công nghiệp chưa được chuẩn hóa, thiếu và phân tán; nhiều khâu nghiệp vụ vẫn thực hiện thủ công như tra đăng bạ giấy, số hóa, cập nhật dữ liệu; chưa sẵn sàng cho việc ứng dụng các giải pháp số và trí tuệ nhân tạo. Trang thiết bị, điều kiện làm việc tại một số đơn vị xuống cấp, thiếu đồng bộ, tác động tiêu cực đến hiệu suất công việc. Nguồn kinh phí cho hoạt động chung còn hạn chế, gây khó khăn cho việc đầu tư hạ tầng, công nghệ thông tin và triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm...

Lãnh đạo Cục Sở hữu trí tuệ cho biết, năm 2026 sẽ có các giải pháp để duy trì trạng thái không phát sinh tồn đọng đơn đăng ký, tiếp tục rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số; hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp trong phát triển, định giá, thương mại hóa tài sản trí tuệ và đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ ở nước ngoài...