Phóng viên (PV): Xin Tổng giám đốc cho biết ngành đường sắt đã có những giải pháp gì để khắc phục những thiệt hại vụ tai nạn tàu E1?
Tổng giám đốc Nguyễn Hữu Bằng (TGÐ): Tàu E1, xuất phát từ Hà Nội lúc 23 giờ ngày 11-3-2005 đi TP Hồ Chí Minh với hành trình 30 giờ, trên tàu có 502 hành khách và 29 nhân viên phục vụ. Lúc 11 giờ 49 phút ngày 12-3-2005, đến km 752+ 050 khu gian Thừa Lưu - Lăng Cô thuộc địa phận huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên - Huế bị trật bánh gây tai nạn. Nơi xảy ra tai nạn một bên là núi đá, một bên là đầm Lạc An, không có đường bộ, cho nên việc cứu nạn rất khó khăn.
Ngay khi tai nạn xảy ra, Tổng công ty Ðường sắt Việt Nam đã huy động các đơn vị đường sắt trong khu vực nhanh chóng đến cứu người và điều động phương tiện cứu hộ từ Ðà Nẵng và Ðồng Hới đến hiện trường để khắc phục hậu quả. Lãnh đạo Tỉnh ủy, HÐND và UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế cũng đã đến ngay hiện trường, động viên nhân dân và bộ đội biên phòng huy động mọi phương tiện đang có, đến cứu người, chở qua đầm sang quốc lộ 1A đưa về Trung tâm y tế huyện Phú Lộc, Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Giao thông 5 (Ðà Nẵng) và Bệnh viện đa khoa Ðà Nẵng để cấp cứu.
Về thiệt hại, tính đến 18 giờ ngày 14-3 đã có 11 người chết (trong đó sáu người chết tại chỗ, năm người chết trên đường đưa đi cấp cứu). Có 69 người bị thương, trong số đó hiện còn 41 người đang nằm điều trị tại các bệnh viện: Trung ương Huế, Giao thông 5 (Ðà Nẵng) và Ða khoa Ðà Nẵng. Tại Huế có hai nạn nhân bị thương nặng đang điều trị, tại Ðà Nẵng có bốn nạn nhân bị thương nặng đang điều trị. Về phương tiện, trật bánh tám toa xe (trong đó có một toa xe bị hư hỏng hoàn toàn), làm hỏng nhẹ 200 m đường ray.
Về vận tải: Làm chậm 30 đoàn tàu, tổng thời gian chậm là 26 giờ 29 phút.
Công tác tổ chức cứu chữa: Hành khách đã được chuyển tải an toàn đến Ðà Nẵng để tiếp tục hành trình. Ngành đường sắt đã chỉ đạo Công ty vận tải hành khách đường sắt Hà Nội phối hợp tích cực với bảo hiểm để trợ giúp các nạn nhân, đã đưa 11 nạn nhân chết về quê theo yêu cầu của gia đình, trợ giúp toàn bộ chi phí mai táng. Ngoài đền bù của bảo hiểm, ngành đường sắt trợ giúp 10 triệu đồng/người chết và ba triệu đồng/người bị thương đang điều trị tại các bệnh viện. Tài sản, hành lý của khách đi tàu đã được chuyển về ga Lăng Cô đóng gói, đánh dấu vị trí để sau đó chuyển lại cho khách đi tàu. Tổng giám đốc, Chủ tịch Công đoàn ngành đường sắt đã đến thăm, gửi quà cho tất cả các nạn nhân bị thương đang điều trị tại Bệnh viện Trung ương Huế và Bệnh viện đa khoa Ðà Nẵng, đồng thời đến thăm viếng từng gia đình nạn nhân ở Ðà Nẵng bị chết. Chỉ đạo Công ty vận tải hành khách đường sắt Hà Nội thành lập Ban chỉ đạo giải quyết hậu quả vụ tai nạn tàu E1 ngày 12-3-2005 tổ chức tiếp dân chu đáo, giải quyết thỏa đáng các yêu cầu của thân nhân người bị nạn.
Cùng với việc thăm hỏi, chăm lo những người gặp nạn, Tổng công ty Ðường sắt Việt Nam được sự chỉ đạo của Bộ Giao thông vận tải đã chỉ đạo các đơn vị khẩn trương cứu hộ toa xe, sửa chữa đường và đến 14 giờ ngày 13-3 đã thông tuyến, trả tốc độ 5 km/giờ đưa các đoàn tàu qua lại. Dự kiến ngày 16-3, trả lại tốc độ chạy tàu 40 km/giờ như khi chưa xảy ra tai nạn.
Nguyên nhân vụ tai nạn vẫn đang được xác định, chủ yếu là do lái tàu chạy quá tốc độ quy định dẫn đến tai nạn.
PV: Thưa Tổng giám đốc, cơ sở hạ tầng của ngành đường sắt hiện nay có bảo đảm để chạy những hành trình tàu nhanh, bảo đảm an toàn không?
TGÐ: Từ trước đến nay ngành đường sắt đều dựa trên chất lượng cơ sở hạ tầng cơ sở đường sắt, chất lượng phương tiện vận tải, trình độ tổ chức sản xuất và nhu cầu hành khách để xác định hành trình chạy tàu. Tốc độ chạy tàu trên mỗi khu đoạn đều được quy định trên cơ sở của chất lượng cầu đường và thường xuyên được điều chỉnh cho phù hợp chất lượng thực tế của cầu đường. Ngành quan tâm đầu tư nâng cao chất lượng hạ tầng cơ sở đường sắt, phương tiện vận tải và các thiết bị liên quan công tác chạy tàu, như: hệ thống cảnh báo đường ngang tự động, thiết bị chống nhân viên lái tàu ngủ gật, thiết bị ghi tốc độ chạy của đầu máy... Ðể nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng, ngành đường sắt chủ trương sử dụng có hiệu quả nguồn đầu tư của Nhà nước, tăng cường áp dụng công nghệ tiên tiến trong công tác duy tu, bảo dưỡng, kiểm tra chất lượng, không ngừng đào tạo nâng cao trình độ mọi mặt cho cán bộ, nhân viên.
PV: Thưa Tổng giám đốc, có phải do sức ép chạy tàu đúng giờ quy định khiến cho nhân viên lái tàu cho tàu chạy nhanh hơn tốc độ quy định dẫn đến tai nạn? Ngành đường sắt có những giải pháp gì để bảo đảm an toàn chạy tàu khi tiếp tục duy trì các chuyến tàu chạy theo lịch trình trên?
TGÐ: Ngành đường sắt hiện nay có Quy chế cụ thể khen thưởng, kỷ luật để khuyến khích động viên và có hình thức xử lý nghiêm các vi phạm của cá nhân và tập thể trong công tác bảo đảm an toàn chạy tàu, quy định cụ thể về xử lý trách nhiệm liên đới của lãnh đạo các cấp.
Tại khu vực xảy ra tai nạn, tốc độ quy định là 40 km/giờ và giới hạn này đã được quy định trong nhiều năm nay, không hề có sự điều chỉnh tăng. Tốc độ này được Bộ Giao thông vận tải quy định. Nhân viên lái tàu hoàn toàn không chịu sức ép do việc phải về ga đúng giờ đối với tổ lái máy tàu E1 hôm đó. Vì quy định hiện hành của đường sắt chỉ xem xét thưởng phạt khuyến khích đúng giờ theo biểu đồ chạy tàu tại ga hai đầu, mặt khác quy định này cho phép sai số là 15 phút được coi là đúng giờ. Theo quy định, nếu nhân viên lái tàu là người gây ra tai nạn thì các cán bộ lãnh đạo các cấp sẽ chịu trách nhiệm liên đới theo quy định hiện hành của pháp luật. Ðầu máy kéo đoàn tàu E1 khởi hành ở Hà Nội lúc 23 giờ ngày 11-3-2005 (đoàn tàu bị nạn) do đầu máy kéo có số hiệu D19E-909 thuộc quyền quản lý của Xí nghiệp đầu máy Hà Nội - một doanh nghiệp thành viên của Công ty vận tải hành khách đuờng sắt Hà Nội. Tàu E1 có hành trình Hà Nội - TP Hồ Chí Minh, thời gian chạy là 30 giờ, hành trình này đã được duy trì từ ngày 31-5-2002 đến nay.
Ðể duy trì các hành trình chạy tàu đúng giờ, bảo đảm an toàn cho khách đi tàu, nhất là hành trình bắc-nam 29 giờ, 30 giờ, ngành đường sắt tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra đối với các bộ phận liên quan công tác an toàn chạy tàu (ATCT) kịp thời phát hiện và có văn bản về việc chấn chỉnh, hướng dẫn đến người lao động trực tiếp; kiểm tra đột xuất, kiểm tra các đối tượng làm công việc trực tiếp liên quan ATCT, như: nhân viên lái tàu, công nhân điều hành vận tải, gác ghi, gác chắn,... Cán bộ, nhân viên làm công tác chạy tàu phải thường xuyên học tập các quy định về công tác ATCT. Từng người phải làm cam kết thực hiện đúng các quy định hiện hành. Ðịnh kỳ hằng quý, những đối tượng này phải qua kỳ kiểm tra kiến thức về công tác ATCT. Sau khi phân tích tìm ra nguyên nhân, quy trách nhiệm (kể cả bồi thường thiệt hại) và thông báo trong toàn ngành rút kinh nghiệm, ngành đường sắt đẩy mạnh hơn nữa việc bảo đảm an toàn chạy tàu, phục vụ khách đi tàu ngày một tốt hơn.
PV: Xin cảm ơn ông.