Tấm lòng của người thầy giáo khiếm thị

Vượt lên chính mình

"Biết mình thiệt thòi, nhưng không thể cam chịu nhận sự thương hại của người khác nên tôi đã quyết tâm vượt lên chính mình, học hành đỗ đạt để trả nghĩa cho mẹ, cho đời" - Nguyễn Phước Thiện bắt đầu câu chuyện với tôi như thế.

Năm 1983, lên 10 tuổi, sau một tai nạn bất ngờ cậu bé Thiện đã bị mù đôi mắt khiến việc học của em gián đoạn. Cha mất sớm, người mẹ là niềm an ủi, là chỗ dựa duy nhất của Thiện. Anh Thiện kể: "Nhà tôi nghèo lắm, ngày ngày hai mẹ con phải sống nhờ vào tiền bán rau lặt vặt. Nửa đêm mẹ tôi đã dậy, trực chờ ở chợ đầu mối mua lại mấy bó rau mang về bán ở chợ Bàn Cờ. Ăn cũng chẳng đủ lại phải lo tiền thuốc chữa bệnh cho tôi... Cái nghèo thật là đáng sợ nhưng nó cũng là động lực giúp tôi hun đúc quyết tâm không thể trở thành người vô dụng". Ý chí vươn lên bắt đầu từ đó, Thiện xin đi học trở lại. Hai mẹ con gõ cửa nhiều trường nhưng không được nhận. Buồn tủi, Thiện vẫn không nản chí. Em tiếp tục tới những nơi khác nộp đơn xin học. Cuối cùng, thầy Hiệu trưởng Trường THCS Hoàng Văn Thụ (quận 10, TP Hồ Chí Minh) cũng đồng ý cho em nhập học, nhưng phải viết cam kết "không được đòi hỏi bất cứ sự ưu đãi nào". Nhớ lại những ngày đó, Thiện không khỏi bùi ngùi: "Ðể theo kịp bạn bè tôi phải học ngày, học đêm, các bạn học một tôi phải học mười. Ngoài ra, mẹ còn "thắt lưng buộc bụng" cho tôi theo học ở trung tâm ngoại ngữ. Ngày đó, phương tiện kỹ thuật, công nghệ thông tin chưa phát triển. Tiếng Anh cho người khuyết tật lại càng hiếm hơn. "Người thầy", "người bạn" gần gũi, thân thiết nhất của tôi là chiếc đài phát thanh và chiếc máy cát-xét nhỏ xíu dùng để nghe các chương trình dạy tiếng Anh quốc tế. Tôi học trung bình 17 giờ/ngày, nên trình độ tiếng Anh tiến bộ nhanh chóng. Thấy vậy, nhiều bạn học tại trung tâm ngoại ngữ nhờ chỉ bài, rồi họ đề nghị tôi dạy kèm tại nhà. Bởi thế, ngay từ năm học lớp 11, tôi đã được gọi bằng "thầy". Cũng năm đó, tôi thi đỗ bằng C Anh văn. Những người đến nhờ tôi dạy kèm ngày càng đông. Tôi  bén duyên với nghề dạy học từ đó".

Ngừng lại đôi chút, gương mặt anh sáng lên cùng nụ cười đôn hậu, không gợn chút bi quan như thường thấy ở những người khuyết tật. "Bằng cách nào anh có thể tích lũy cho mình vốn tiếng Anh "giàu" và chuẩn xác như thế?" - Tôi băn khoăn hỏi. Anh Thiện giãi bày: "Tất cả đều nhờ mấy chiếc đài này đấy! Học trò ngày càng đông với đủ đối tượng, trình độ khác nhau nên tôi phải dò tìm hàng chục kênh nước ngoài có dạy tiếng Anh và phát bản tin tiếng Anh, cập nhật nội dung, biên soạn giáo án cho từng lớp. Nhờ đó, những bài giảng của tôi luôn bám sát giáo trình hiện đại, đa dạng lĩnh vực như kinh tế, du lịch, thương mại, giao tiếp... đáp ứng nhu cầu của các đối tượng từ thấp đến cao. Quá trình ấy cũng là một cách tự học để nâng cao kiến thức cho mình".

Lòng ham học, đức tính cần cù và nghị lực vượt khó đã giúp Thiện tốt nghiệp cử nhân sư phạm ngoại ngữ với tấm bằng loại giỏi, là một trong số ít sinh viên khuyết tật đầu tiên của Trường đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh hoàn thành xuất sắc chương trình đào tạo. Từ đó, con đường làm thầy của anh càng rộng mở.

Ánh sáng từ trái tim

Căn phòng nhỏ của gia đình anh Thiện ở quận 3 (TP Hồ Chí Minh) lúc nào cũng đông đúc. Mỗi ngày anh dạy kèm gần 40 em, chia thành năm lớp. Học trò của thầy Thiện bao gồm cả học sinh, sinh viên, cán bộ, công chức và gần chục du học sinh Ấn Ðộ, Nê-pan theo học trực tuyến qua mạng. Trong phòng bố trí khá hiện đại với máy vi tính, am-ply, micro, máy cát-xét... Thầy Thiện ngồi ở góc phòng, luôn tay gõ bàn phím để chuyển tải bài giảng lên màn hình máy tính. Cứ như vậy, gần 20 năm nay, từ căn phòng nhỏ bé này đã có hàng nghìn học trò được người thầy khiếm thị đào tạo thành tài, có việc làm ổn định, phát triển tài năng, trở thành phiên dịch viên, hướng dẫn viên du lịch, giảng viên ngoại ngữ... Nhưng điều đặc biệt là, tất cả những học trò của thầy Thiện đều ngoan hiền, thiện tâm, say mê làm việc nghĩa. Em Phạm Thanh Trà, một học sinh trong lớp cho biết: "Chúng em tới đây vừa được học tiếng Anh, vừa được nghe thầy Thiện dạy lẽ sống làm người. Cách dạy của thầy rất đơn giản, vào những ngày nghỉ, thầy thường tổ chức cho lớp học đến các cô nhi viện, trung tâm bảo trợ trẻ em nghèo, trẻ em khuyết tật, nhà chùa, trại dưỡng lão... để chúng em trực tiếp giúp đỡ, may vá, cắt tóc, gội đầu cho người già, em nhỏ; quét dọn đền chùa, làm công đức... Nhờ vậy, chúng em học được tình yêu thương và luôn biết hướng thiện, vươn tới cái đẹp trong cuộc sống".

Lớp học tình người

Cùng với các lớp học tại TP Hồ Chí Minh, cách đây bốn năm, anh Thiện còn dạy một lớp miễn phí tại đồi Cát, gồm khoảng 100 em nhỏ chuyên làm nghề cho thuê tấm trượt, bán sao biển, hàng rong ở khu du lịch Mũi Né (Bình Thuận). Anh cho biết: "Cuối năm 2008, trong một lần cùng các học trò đi dã ngoại thực hành tiếng Anh với du khách ở bãi biển Mũi Né, tôi và mấy học trò bị các em nhỏ bán hàng rong ở đây kiếm cớ gây sự. Mãi sau này tôi mới biết, tại chúng tôi chủ động hướng dẫn, giúp đỡ du khách nước ngoài làm mất "miếng mồi" của tụi nhỏ nên chúng ghét, rủ nhau chửi mắng cho bõ tức. Tìm hiểu thêm tôi được biết, tụi nhỏ ở đây nhiều lần bị bảo vệ khu du lịch đuổi đánh chạy tít vào rừng mấy ngày không dám ra. Trở lại thành phố tôi cứ trăn trở mãi. Chỉ vì nghèo đói, không được học hành, thiếu sự quan tâm, nên chúng phải lăn lóc vào đời sớm và tiêm nhiễm thói hư tật xấu".

Thế rồi, ý tưởng mở lớp dạy tiếng Anh miễn phí giúp các em thuận tiện giao tiếp với khách nước ngoài và cảm hóa các em trở thành người tốt nảy sinh từ tình thương bao la của thầy Thiện. Ý tưởng ấy được các học trò hưởng ứng. Thế là, cứ vào chiều thứ sáu, người thầy khiếm thị lại cùng hai học trò tất tả bắt xe lửa vượt chặng đường hơn 200 km để tới dạy học cho những đứa trẻ lang thang trên bãi biển Phan Thiết. Lớp học không bảng đen, phấn trắng, không mái che nắng, che mưa, cả thầy và trò ngồi quây quần dưới gốc cây dương trên đồi Hồng, đồi Cát gần khu du lịch, cùng nhau học nói tiếng Anh và tâm sự những câu chuyện tình người yêu thương, đùm bọc. "Ðể tập hợp được các em chắc không dễ?" - Tôi hỏi như một lời sẻ chia. Cô học trò Lê Thị Bích Thủy, người luôn đồng hành cùng thầy Thiện tới đồi Cát bộc bạch: "Lúc đầu chỉ có mấy em hiếu kỳ, thầy trò chúng tôi phải đi gom từng đứa. Nhưng rồi bọn trẻ truyền tai nhau về cách dạy của thầy rất dễ tiếp thu, lại có lợi cho công việc của chúng, nên chỉ vài lần sau, tất cả tụi nhỏ kiếm sống ở khu du lịch đều tụ họp mỗi khi chúng tôi đến. Một số người đồng cảm cũng tận tình giúp đỡ, nên lớp học được duy trì đều đặn vào những ngày nghỉ cuối tuần".

Tất cả kinh phí đi lại, ăn ở của thầy và hai trợ giảng đều do anh Thiện bỏ tiền túi ra lo suốt gần hai năm trời. Từ chỗ hư hỏng, đánh nhau giành khách, đeo bám móc túi du khách... các em đã ngoan ngoãn nghe lời, nhặt được của rơi mang gửi lại Ban quản lý để trả cho người đánh mất. Thế nhưng... anh Thiện buồn rầu: "Tôi dạy tụi nhỏ vì cái tâm, không một chút vụ lợi nhưng luôn bị bọn xã hội đen đe dọa bởi đã đi ngược lại lợi ích của chúng. Buồn hơn cả là một vài cán bộ sở tại vì tự ái cá nhân, cho rằng việc quản lý, dạy dỗ tụi nhỏ là trách nhiệm của gia đình và địa phương, đâu cần đến một người mù như tôi phải lo chuyện bao đồng. Họ tìm cách ngăn cản khiến tôi không thể đến với các em được nữa". Vậy là sau gần hai năm, thầy trò đành bịn rịn chia tay trong tiếng khóc nức nở đầy tủi thân của những đứa trẻ nghèo nơi đồi Cát và sự tiếc nuối của không ít phụ huynh...

Kết lại bài viết này, xin được mượn lời của anh - người thầy khiếm thị nguyện suốt đời sống như tên gọi: "Ai đó sáng mắt xin hãy sáng lòng lo cho lũ trẻ. Một người khuyết tật như tôi dù đã nỗ lực hết mình vẫn không lo được cho các em nhiều hơn nữa. Hãy yêu thương trẻ mới được trẻ thương!".