Tâm huyết với sự nghiệp trồng người

Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn chia sẻ: Mỗi lĩnh vực, sự thành công đem lại những giá trị khác nhau. Sự thành công của nhà giáo đem lại những giá trị đặc biệt tốt đẹp, vì nó tạo ra sự thành công cho tất cả mọi người, cho quốc gia. Trong những hoàn cảnh khó khăn thử thách của ngành giáo dục thời kỳ đổi mới, cũng như ứng phó với những hạn chế các tác động tiêu cực của dịch Covid-19, các nhà giáo vẫn luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình. Đội ngũ nhà giáo với tinh thần trách nhiệm, tâm huyết đã tích cực, chủ động, tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, không ngừng đổi mới, sáng tạo trong dạy học, góp phần quan trọng vào đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ, chủ nhân tương lai của đất nước. Các thầy giáo, cô giáo là những người cần được tôn vinh xứng đáng.

Giờ học trực tuyến hạnh phúc

Những ngày học trực tuyến kéo dài do tác động của dịch Covid-19 ảnh hưởng không nhỏ đến việc tiếp thu bài học của học sinh. Vậy là cô giáo Nguyễn Phương Thảo, giáo viên Trường tiểu học Vĩnh Hưng (quận Hoàng Mai, Hà Nội) đã đổi mới xây dựng website học tập mang tên “ATM hạnh phúc” với mong muốn, học sinh và phụ huynh có được niềm vui, hạnh phúc, giảm những căng thẳng trong học tập và cuộc sống do tác động dịch Covid-19. Mặc dù không chuyên về công nghệ thông tin nhưng cô Thảo vẫn quyết tâm dành thời gian nghiên cứu, học hỏi, tìm tòi từ bạn bè, đồng nghiệp để xây dựng “ATM hạnh phúc”. Học sinh có thể truy cập ngoài giờ học, mọi lúc, mọi nơi mà không chỉ bị bó hẹp trong thời lượng của buổi học trực tuyến thông thường. Phụ huynh có thể vào đây để dạy con, đồng hành cùng con trong mọi hoạt động. Cũng theo cô giáo Thảo, nếu website được xây dựng chỉ là nơi để các em truy cập vào làm bài tập, bài kiểm tra thì chắc chắn sẽ không thành công, nhất là đối với học sinh tiểu học nhiều khi còn ham chơi, không thích học. Với “ATM hạnh phúc”, khi truy cập học sinh được học mà chơi, chơi mà học. Qua phần mềm Quizizz, Google form do cô giáo tự thiết kế bằng những video hoạt hình hấp dẫn và khéo léo lồng ghép vào đó giáo dục các kỹ năng cho học sinh. 

Ngoài website học tập “ATM hạnh phúc”, cô Thảo cùng học sinh lớp 1A13 xây dựng một kênh YouTube với mong muốn đưa tất cả các câu chuyện mà các em được học trong chương trình xây dựng thành video làm kho tàng tư liệu phong phú. Kênh YouTube  này không chỉ có tiện ích trong dạy học mà còn là một kênh giải trí với ý nghĩa “Mang cuộc sống vào bài học, mang bài học vào cuộc sống”. Theo ông Nguyễn Ngọc Ân, Chủ tịch Công đoàn Giáo dục Việt Nam những sáng tạo của cô Thảo có sự tìm tòi phù hợp độc đáo. Từ thực tiễn dạy học trực tuyến, cô đã sáng tạo ra mô hình “ATM hạnh phúc” có thể nhân rộng đến các trường học trong cả nước.

Mùa đông ấm

Rời nơi phố thị, những ngày đầu đông chúng tôi vượt quãng đường đang sửa sang, cải tạo để đến Trường THCS và THPT Bát Xát, tỉnh Lào Cai, nằm ở trên đồi cao, bốn bề trống trải, gió núi thổi lồng lộng suốt ngày đêm. Thầy giáo Vũ Xuân Quế, Hiệu trưởng nhà trường đang tất bật với  bản vẽ và các bộ phận cơ khí của hệ thống bếp đun nước nóng bằng công nghệ ủ trấu. Ngừng tay, thầy cho biết đang chuẩn bị để tranh thủ ngày nghỉ cuối tuần sẽ cùng với tổ công tác của nhà trường vượt núi đến Trường THPT số 2 Sa Pa để hướng dẫn lắp đặt hệ thống bếp đun nước nóng bằng công nghệ ủ trấu cho học sinh dùng trong mùa đông rét buốt. Ở vùng cao Mường Hum (Bát Xát) vào mùa đông thời tiết rét lạnh, thường ở mức 10-12oC, nhiều ngày ở mức 3-4oC. Trước đây, học sinh bán trú trong trường phải sử dụng nước lạnh vệ sinh cá nhân buổi sáng và tắm buổi tối; hoặc lên rừng kiếm củi về đun nước nóng rất vất vả và mất nhiều công sức, thời gian, ảnh hưởng đến chất lượng và kết quả học tập. Vốn là giáo viên dạy Vật lý, thầy Quế luôn tìm tòi, sáng tạo, cải tiến kỹ thuật áp dụng vào thực tiễn cuộc sống dạy và học ở địa bàn vùng cao, vùng sâu còn nhiều thiếu thốn, gian khó. Trong quá trình công tác ở Trường THPT Văn Bàn 4 trước đây, thầy từng nghiên cứu đề tài tận dụng nhiệt thừa khi nấu ăn làm bình nóng lạnh theo nguyên tắc đối lưu, nhưng lượng nước ít, chỉ khoảng 150-200 lít, học sinh phải ngồi trực tiếp đun bếp vất vả. “Một lần, tôi nhớ lại ngày nhỏ thường vùi trấu nấu cám nuôi lợn giúp bố mẹ, dù chỉ sử dụng lượng trấu nhỏ nhưng sau một đêm vùi trấu, nồi cám 30-50 lít không chỉ sôi chín mà còn rất nhừ. Đó là cơ sở để tôi nghĩ ra nguyên tắc ủ trấu, đun nước nóng cho học sinh”, thầy Quế tâm sự. Thầy Quế tự vẽ thiết kế, tranh thủ ngày nghỉ cuối tuần đi xe máy lặn lội xuống núi, ra thị trấn Bát Xát tìm mua vật liệu, rồi nhờ xưởng cơ khí quen biết gia công giúp bộ phận quan trọng nhất là cái “ruột gà” để mang về trường xây dựng hệ thống bếp đun nước nóng công suất lớn.

 Dẫn chúng tôi đi thăm khu bếp đun nước nóng đặt ở góc khuôn viên nhà trường, thầy Quế cho biết, công trình gồm ba phần chính, đó là: Hệ thống bơm nước (đầu vào), hệ thống bếp ủ và hệ thống bình bảo ôn nước nóng (đầu ra). Nước được bơm một chiều từ bể lạnh qua các lõi nước (ống đồng xoắn ruột gà) của bếp ủ sẽ hấp thụ nhiệt và tạo nên nguồn nước nóng dẫn đến bình bảo ôn để cung cấp cho học sinh sử dụng hằng ngày. “Một ngày, lượng nước nóng từ hệ thống có thể đạt từ 6.000-8.000 lít, nhiên liệu được tận dụng từ rất nhiều loại như trấu, mùn cưa, lõi ngô rất sẵn có ở địa phương nên rất dễ kiếm. Nhờ vậy, mỗi tháng nhà trường có thể tiết kiệm được từ 3-5 triệu đồng tiền điện nếu phải dùng để đun nước nóng”, thầy Quế cho biết. Nhờ có hệ thống cung cấp nước nóng miễn phí, cả ngày lẫn đêm, hơn 300 học sinh nơi đây đã không còn bị lạnh khi đánh răng rửa mặt, tắm rửa, bảo đảm sức khỏe.

Thầy giáo Vũ Xuân Quế còn tích cực chia sẻ, hướng dẫn miễn phí giúp các trường học khác trên địa bàn tỉnh và ngoài tỉnh xây dựng hệ thống cấp nước nóng phục vụ học sinh vùng cao chống lại cái rét khắc nghiệt trong mùa đông. Đến nay, thầy Quế cùng đồng nghiệp đã hỗ trợ thiết kế và kỹ thuật lắp đặt cho hàng chục nhà trường ở các huyện Bắc Hà, Bát Xát, Mường Khương, thị xã Sa Pa của tỉnh Lào Cai. Có đoàn  từ Mèo Vạc (Hà Giang) đề nghị được giúp đỡ xây dựng hệ thống cấp nước nóng miễn phí cũng được hỗ trợ giúp Trường Dân tộc nội trú Mèo Vạc, để học sinh đẩy lùi cái rét vùng núi đá Hà Giang. 

“Đi từng ngõ, gõ từng nhà” hướng dẫn học sinh học bài

Đến với quê lúa Thái Bình, hơn chục năm trước, Trường tiểu học và THCS An Vũ thường đứng ở nhóm cuối trong ngành giáo dục huyện Quỳnh Phụ. Nhưng bắt đầu từ năm 2015 đến nay, trường liên tục vươn lên toàn diện, trong nhóm dẫn đầu của huyện và trở thành điểm sáng về áp dụng mô hình dạy học thông minh, đưa nhanh công nghệ thông tin vào các hoạt động của nhà trường. Với vai trò là người đứng đầu, cô giáo Mai Thị Bích Nguyện, Hiệu trưởng nhà trường dành sự quan tâm tới hoạt động tự học của học sinh ở gia đình, coi đây là một trong những giải pháp đột phá. Nhiều năm qua, cô Nguyện cố gắng thu xếp công việc, lên kế hoạch và trực tiếp đi thăm, kiểm tra tình hình học buổi tối ở nhà của học sinh. Sau đó, 100% số giáo viên của trường cũng tự nguyện đi thăm, kiểm tra học sinh nền nếp vào mỗi buổi tối. Ngay cả khi dịch Covid-19 bùng phát, giáo viên Trường tiểu học và THCS An Vũ vẫn đều đặn “đi từng ngõ, gõ từng nhà” hướng dẫn học sinh học bài, cũng như kết hợp dạy học trực tuyến. Với khẩu hiệu “Coi trường là nhà, coi học sinh là con”, cô giáo Mai Thị Bích Nguyện đã vận động những gia đình nghèo, có hoàn cảnh khó khăn cho các cháu đi học buổi 2 không thu tiền. Cùng với việc chăm lo cho học sinh, cô Nguyện còn tìm tòi, đổi mới, sáng tạo các mô hình để thúc đẩy chất lượng, hiệu quả dạy và học như: Mô hình lớp học thông minh, mô hình giáo án xanh, mô hình sinh thái giáo dục… 

Hơn 26 năm gắn bó sự nghiệp “trồng người”, cô Nguyện còn ghi dấu ấn trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học. Tháng 3/2014, được Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) vinh danh với  phần mềm độc quyền mang tên “Từ điển Tiếng Việt, đồng âm, đồng nghĩa, trái nghĩa” lần đầu có mặt tại Việt Nam; đoạt hai giải nhất, một giải nhì cho phần mềm thi đua và đề tài xây dựng mô hình sinh thái giáo dục của Hội Liên hiệp Khoa học kỹ thuật Việt Nam trao. Năm 2016, cô được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng ba và năm nay được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú. Thầy giáo Nguyễn Viết Hiển, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Bình nhận xét: “Cô Mai Thị Bích Nguyện là một điển hình của cán bộ quản lý tâm huyết với nghề, dám nghĩ dám làm, luôn đổi mới quản lý, giảng dạy, học tập. Cô Nguyện là tấm gương sáng trong việc chuyển từ quản lý nhà trường sang quản trị nhà trường, tạo môi trường sư phạm cho cán bộ, giáo viên phát huy hết khả năng, cống hiến cho sự nghiệp giáo dục”.