Cựu binh Mỹ Oan-tơ Iu-gin Uyn-bơ, nguyên là Trung tá phi công Hải quân lái máy bay ném bom miền bắc Việt Nam, bị quân dân ta bắn rơi và bắt làm tù binh. Ông từng bị giam giữ tại nhà tù Hỏa Lò từ năm 1968 đến năm 1973 và nhận được sự đối xử nhân đạo, khoan dung từ những cán bộ, chiến sĩ quản lý trại giam. Sau đó, ông Uyn-tơ đã tham gia nhiều hoạt động và có những hành động tích cực nhằm sớm chấm dứt cuộc chiến phi nghĩa mà quân đội Mỹ thực hiện tại Việt Nam.
Tháng 2-1973, ông Uyn-bơ đã được Chính phủ Việt Nam trao trả cho Chính phủ Hoa Kỳ, theo tinh thần của Hiệp định Pa-ri. Những kỷ vật trong thời gian bị giam giữ tại Hỏa Lò đã được ông mang về Mỹ và cũng như nhiều cựu binh Mỹ khác từng tham chiến tại Việt Nam, chiến tranh đã để lại trong ông những vết thương lòng day dứt. Gần 50 năm qua, ông luôn khao khát trở lại Việt Nam, nhưng vì sức khỏe không cho phép cho nên chưa thể thực hiện được cho đến khi qua đời.
Hiểu được tâm nguyện của người cha, người con thứ hai của ông là Thô-mát Iu-gin Uyn-bơ, đã đến Việt Nam tám lần để tìm lại ký ức của người cha đã khuất. Thô-mát Iu-gin Uyn-bơ đã đến thăm Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò, nơi mà cha ông từng có khoảng thời gian năm năm tạm giam tại đây. Sau khi trở về Mỹ, người con trai Thô-mát Iu-gin Uyn-bơ đã cùng gia đình quyết định dành một số kỷ vật mà cha ông đã giữ gìn, đưa về từ trại tạm giam Hỏa Lò và một số tài liệu mà gia đình ông đã sưu tầm, cất giữ cẩn thận trong suốt nửa thế kỷ qua, để bàn giao và tặng lại Ban quản lý Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò. Số hiện vật, tài liệu bao gồm: Những bức thư của cha ông gửi từ Việt Nam cho vợ con; tấm giấy gói quà mà chính tay Thô-mát đã gói và gửi sang cho cha, được người cha lưu giữ cẩn thận; tập báo đăng bài viết về Trung tá phi công Hải quân Oan-tơ Iu-gin Uyn-bơ sau khi ông được trao trả về Mỹ… Số tài liệu hiện vật này sẽ được Ban quản lý Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò phục vụ công tác nghiên cứu và trưng bày phục vụ công chúng và du khách.
Việc tiếp nhận nêu trên là một trong những hoạt động của Ban quản lý Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò đang triển khai nhằm sưu tầm các tư liệu, hiện vật có liên quan trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Nằm ngay trung tâm Hà Nội, Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò có lịch sử gần 120 năm, là một trong những “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ, đồng thời cũng là điểm đến tham quan của nhiều du khách nước ngoài mong muốn tìm hiểu lịch sử.
Hiện nay, trung bình mỗi ngày có hàng trăm du khách đến tham quan Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò. Chỉ riêng trong sáu tháng đầu năm nay đã có gần 126 nghìn lượt du khách, trong đó khách quốc tế chiếm khoảng 70%. Vào dịp chuẩn bị kỷ niệm những ngày lễ lớn của đất nước, di tích đón hàng nghìn lượt khách là học sinh, cán bộ lão thành đến tham quan.
