Sớm làm rõ trách nhiệm của Toyota Việt Nam

Chiều 6-4,  Phó Cục trưởng Ðăng kiểm Việt Nam (VR) Ðỗ Hữu Ðức cho biết, sau khi nhận được bản tường trình cùng những chứng cứ liên quan từ kỹ sư Lê Văn Tạch, tố cáo hàng chục nghìn xe của hãng này xảy ra một số lỗi ảnh hưởng đến an toàn, VR đã vào cuộc ngay. Ngay sau khi nhận được văn bản và các tài liệu liên quan một số lỗi kỹ thuật của các kiểu loại xe ô-tô Innova và Fortuner do TMV lắp ráp, VR đã giao cho bộ phận kỹ thuật nghiên cứu một cách kỹ lưỡng các tài liệu này và có văn bản gửi TMV yêu cầu TMV cử người làm việc và cung cấp tài liệu có liên quan các lỗi kỹ thuật. Chiều 4-4, sau khi có văn bản yêu cầu báo cáo sự việc, lãnh đạo VR và đại diện TMV đã có cuộc làm việc chung quanh vấn đề này. Tại buổi làm việc, VR đã yêu cầu đại diện TMV giải trình những vấn đề xoay quanh bản tường trình của kỹ sư Tạch và những ý kiến của ông Ta-đa-shi Y-ô-xi-đa, Giám đốc sản xuất TMV với báo giới ngày 1-4 vừa qua. Ðại diện TMV tiếp nhận ý kiến và cho biết sẽ sớm có báo cáo giải trình chi tiết sự việc cho VR. Thời điểm hiện tại, vẫn chưa có kết luận cuối cùng, nhưng sai phạm ở mức nào, cơ quan đăng kiểm cũng sẽ yêu cầu để TMV  phải có biện pháp giải quyết hợp lý nhất, đặt vấn đề an toàn tính mạng của khách hàng lên hàng đầu.

Loại xe ô-tô Innova và Fortuner do TMV lắp ráp đã được VR kiểm tra theo các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành và cấp giấy chứng nhận theo quy định về kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường trong sản xuất lắp ráp xe cơ giới. Ðối với các xe sản xuất lắp ráp hàng loạt tiếp theo, TMV có trách nhiệm tự kiểm tra và phải duy trì các chỉ tiêu chất lượng như đã công bố. VR sẽ tiến hành xem xét, đánh giá vấn đề này một cách thận trọng, khách quan để bảo đảm đầy đủ các quyền lợi và an toàn cho người tiêu dùng. Tùy theo mức độ và yêu cầu cụ thể, VR sẽ lựa chọn cách thức kiểm tra phù hợp, trong trường hợp cần thiết có thể yêu cầu thêm một số chuyên gia chuyên ngành ô-tô tham gia việc kiểm tra. Về nguyên tắc, tất cả các lỗi có nguy cơ gây mất an toàn cho người sử dụng thì đều phải triệu hồi và khắc phục. Theo thông lệ, việc triệu hồi xe để khắc phục lỗi sẽ do nhà sản xuất tiến hành thực hiện và có báo cáo cụ thể đến cơ quan quản lý về nội dung, phương thức, tiến độ...

Trao đổi ý kiến với chúng tôi, Phó Cục trưởng Quản lý cạnh tranh (QLCT) thuộc Bộ Công thương Nguyễn Phương Nam cho biết, sau khi sự việc xảy ra, Cục QLCT đã gửi văn bản yêu cầu TMV giải trình sự việc. Cục cũng sẽ phối hợp VR để cùng giải quyết vụ việc. Quan điểm của Cục QLCT là yêu cầu TMV phải giải thích rõ các lỗi kỹ thuật như trên ảnh hưởng như thế nào đến sự an toàn trong quá trình vận hành cũng như đề xuất các giải pháp khắc phục. Theo kỹ sư Lê Văn Tạch, lỗi lệch áp suất dầu phanh do dùng đồ gá sai tiêu chuẩn của khoảng 200 xe Innova J mà đại diện TMV cung cấp, trên thực tế đồ gá đó đã dùng để lắp cho 26.318 xe. Khi kiểm tra các đồ gá khác cho Innova G, Innova V và Fortuner thì cũng sai do kỹ sư của TMV đã hiểu sai chỉ dẫn kỹ thuật của nhà thiết kế, nên tất cả những đồ gá này đều sai. Qua đó, đã có ít nhất 63.998 xe, bao gồm cả Innova và Fortuner bị lắp với những đồ gá sai này. Lỗi lỏng các bu-lông chân ghế, khi phát hiện lỗi đã có 48.780 xe, cả Innova và Fortuner được xuất xưởng. Nhưng một thời gian sau, lỗi lại lặp lại do tăng sản lượng, phải thay đổi công đoạn, nên đã không còn được áp dụng. Trung bình mỗi tháng TMV sản xuất 1.000 xe Innova và Fortuner, do vậy việc TMV công bố chỉ hơn 1.000 xe là không chính xác. Về lỗi các tay đòn không được lắp ở chiều cao tiêu chuẩn, khi điều tra ra nguyên nhân thì đã có 7.330 xe... 

Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (VINASTAS) Nguyễn Mạnh Hùng cho biết: Vụ việc này rõ ràng ảnh hưởng quyền lợi của người tiêu dùng. Giải trình của TMV như vừa qua là chưa thuyết phục, nếu không muốn nói là chưa tôn trọng đúng mức khách hàng, vì vậy đã gây nên bất bình từ phía người dân. Hành vi của TMV như các cơ quan thông tấn báo chí đã nêu, nếu đúng sự thật, thì TMV đã vi phạm ít nhất các luật, pháp lệnh sau đây: Luật Chất lượng, sản phẩm hàng hóa, cụ thể là che giấu thông tin về khả năng gây mất an toàn của hàng hóa (theo Ðiều 8), chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của người bán trong việc phải kịp thời cung cấp thông tin về nguy cơ gây mất an toàn của hàng hóa và cách phòng ngừa cho người mua (Ðiều 10); Luật Thương mại, cụ thể là vi phạm quy định liên quan chất lượng  hàng hóa (Ðiều 320); Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (đến ngày 1-7-2011 mới có hiệu lực), cụ thể là chưa bảo đảm quyền của người tiêu dùng được thông tin chính xác, đầy đủ về hàng hóa (Ðiều 8), chưa cảnh báo khả năng hàng hóa có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, tính mạng, tài sản của người tiêu dùng và các biện pháp phòng ngừa (Ðiều 12); Pháp lệnh Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, cụ thể là chưa thông tin chính xác về hàng hóa (Ðiều 15).

Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, người tiêu dùng có nhiều cách lựa chọn để giải quyết tranh chấp, như thương lượng, hòa giải, trọng tài, kiện ra tòa, tùy thiện chí của người bán và mức độ thiệt hại nếu có. Tùy hành vi và mức độ vi phạm, sẽ có các chế tài cụ thể đã được quy định theo các nghị định hiện hành của Chính phủ, thí dụ như Nghị định số 06/2008/NÐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại. Bất cứ hãng nào, hoạt động sản xuất, kinh doanh trên lãnh thổ Việt Nam, đều phải tuân theo pháp luật Việt Nam. Nếu khuyết tật của hàng hóa có nguy cơ mất an toàn cho người sử dụng thì nhất thiết phải thu hồi. Nhưng trước hết, những hành vi vi phạm khi đã được phát hiện phải được xử lý nghiêm theo đúng quy định của pháp luật hiện hành, có như vậy mới tránh được những vi phạm tương tự có thể xảy ra trong tương lai.

Mặt khác, trong điều kiện cạnh tranh theo cơ chế thị trường hiện nay, người tiêu dùng có nhiều quyền lựa chọn, mà trong đó, trách nhiệm của nhà sản xuất, kinh doanh đối với khách hàng cũng là một trong những tiêu chí người tiêu dùng sẽ cân nhắc trước khi mua hàng. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã được Quốc hội ban hành, từ ngày 1-7-2011 sẽ có hiệu lực sẽ là một công cụ pháp lý rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Tuy nhiên, để luật này đi vào cuộc sống còn phụ thuộc vào thực thi của các cơ quan chức năng, sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. VINASTAS tin rằng khi có công cụ pháp lý cao như vậy, công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sẽ hiệu quả hơn. Trên tinh thần đó, VINASTAS rất mong các cơ quan chức năng vào cuộc và sớm có kết luận để bảo vệ quyền lợi chính đáng của khách hàng.

Theo chúng tôi, các cơ quan chức năng cần khẩn trương vào cuộc, làm rõ trách nhiệm của TMV, bảo vệ quyền lợi và sự an toàn của người tiêu dùng, ngăn ngừa các hành vi tương tự trong thời gian tới.