Sớm giải quyết dứt điểm khiếu nại, tố cáo của người dân

Vừa qua, Văn phòng Chính phủ đã có thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ về giải quyết khiếu nại, tố cáo của một số hộ dân ở khu du lịch và giải trí Sông Lô, tỉnh Khánh Hòa.

Kết luận nêu rõ: "Ðây là vụ việc không lớn nhưng quá trình xử lý của địa phương còn lúng túng, kéo dài; việc UBND tỉnh Khánh Hòa dự kiến cấp 5 lô đất cho cán bộ trên thực tế chưa cấp và số cán bộ này cũng chưa nhận, nay dứt khoát không cấp nữa và công bố cho nhân dân biết.

Về chủ trương của UBND tỉnh Khánh Hòa bán 23 nền nhà với giá cao cho các hộ bị thu hồi đất để xây dựng khu tái định cư, UBND  tỉnh Khánh Hòa cần kiểm tra lại từng trường hợp cụ thể để quyết định việc giải quyết có lý, có tình, chấm dứt được khiếu kiện".

Theo Báo cáo kết luận thanh tra về việc khiếu nại, tố cáo của các hộ dân thuộc dự án Khu du lịch và giải trí Sông Lô (Nha Trang, Khánh Hòa) của Thanh tra Chính phủ, thì quy hoạch tổng thể của TP Nha Trang đến năm 2020 được cấp có thẩm quyền phê duyệt, khu vực Sông Lô được xác định là Khu du lịch và giải trí Sông Lô. Năm 1999, UBND tỉnh Khánh Hòa đã có Văn bản số 2033 đồng ý cho Công ty Hoàn Cầu được lập dự án đầu tư. Sau khi Công ty Hoàn Cầu có báo cáo nghiên cứu khả thi dự án, UBND tỉnh đã có văn bản kết luận thông qua đề án quy hoạch và dự án đầu tư Khu du lịch và giải trí Sông Lô.

Theo đề nghị của UBND tỉnh Khánh Hòa và Tổng cục Ðịa chính, ngày 9-3-2001, nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn ký Quyết định số 252 về việc thu hồi 1.802.064 m2 tại xã Phước Ðồng, TP Nha Trang và cho Công ty Hoàn Cầu thuê 1.708.404 m2 để xây dựng Khu du lịch và giải trí Sông Lô.

Ngày 2-11-2001, UBND tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định 3843 về giá thuê đất đối với dự án Khu du lịch và giải trí Sông Lô có giá thuê 210 đồng/m2. Trên cơ sở đó, Sở Ðịa chính đã ký hợp đồng thuê đất số 34 ngày 6-11-2001. Ðến nay, dự án đã được triển khai san lấp mặt bằng, xây dựng cơ sở hạ tầng, xây dựng một số hạng mục công trình tương đối hoàn chỉnh. UBND TP Nha Trang, Hội đồng đền bù đã ban hành nhiều thông báo về việc công bố quy hoạch giải tỏa, kê khai đăng ký hiện trạng sử dụng đất, xác định khối lượng đền bù, niêm yết công khai nguyên tắc, danh sách đền bù, hỗ trợ, các quyết định về giá đất, vật kiến trúc, cây trồng.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện dự án, UBND tỉnh và các ngành chức năng tỉnh Khánh Hòa cũng như TP Nha Trang còn bộc lộ những thiếu sót dẫn đến tình trạng khiếu nại của người dân kéo dài. Các cơ quan có thẩm quyền của tỉnh Khánh Hòa không ban hành quyết định thu hồi đất cụ thể đối với từng  hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất. Việc xây dựng phương án đền bù chưa thật đầy đủ, chưa vận dụng linh hoạt các chính sách pháp luật nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân trong khu vực giải tỏa dẫn đến khi có khiếu nại của dân, tỉnh mới điều chỉnh bổ sung thêm các chính sách đền bù, hỗ trợ khiến nhiều hộ không tin tưởng vào chính sách đền bù, hỗ trợ vì chỉ có lợi cho nhà đầu tư. 

Theo báo cáo của tỉnh Khánh Hòa, đã có 179 /196 hộ gia đình, cá nhân và ba cơ quan kê khai; trong đó 172 trường hợp đã nhận tiền đền bù, hỗ trợ với số tiền là  hơn 9,5 tỷ đồng; 46/55 hộ đã nhận đất tái định cư, nhiều hộ đã xây dựng nhà ở ổn định; việc áp dụng đền bù hỗ trợ trong một số trường hợp không bảo đảm công bằng, chính xác. Quy hoạch xây dựng các khu tái định cư cho dân chưa chủ động,  tổ chức triển khai không kịp thời. Bố trí nền tái định cư cho các đối tượng bị giải tỏa chưa được công khai, dân chủ, nhiều cá nhân là cán bộ  lại được bố trí vị trí mặt tiền đường tốt nhất, thuận lợi cho kinh doanh, không thể hiện công bằng giữa các hộ. Chủ dự án Công ty Hoàn Cầu tự ý "thỏa thuận ngầm" nhằm giải quyết hỗ trợ thêm ngoài quy định cho 33 trường hợp trong khu vực giải tỏa, tổng số tiền 664 triệu đồng đã tạo tâm lý "càng khiếu nại thì mức đền bù được tăng thêm và các hộ yêu cầu phải thương lượng với nhà đầu tư để thỏa thuận đền bù", vô hình chung làm tình trạng khiếu kiện càng gay gắt. 

Trong khi nhu cầu cần đất tái định cư cho dân trong khu vực giải tỏa hết sức bức thiết, tình hình khiếu nại của dân khá căng thẳng, nhưng Thường trực Tỉnh ủy, UBND tỉnh Khánh Hòa đã có chủ trương bằng văn bản không đúng với quy định của pháp luật. Ðược UBND TP Nha Trang giao 14.800 m2 đất rừng có thời hạn tại xã Phước Ðồng với mục đích trồng cây gây rừng, các ông Trần Văn Ðồng, Phó Văn phòng Tỉnh ủy; Huỳnh Quang Thắng, nguyên Phó Giám đốc Công an tỉnh; Nguyễn Ngọc Hân, Ðội trưởng Tham mưu tổng hợp Công an TP Nha Trang và Trần Xủn, đại diện Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tại Khánh Hòa, đã tiến hành san lấp, trồng bạch đàn. Khi một phần đất được giao của các hộ này (6.769 m2) bị thu hồi và các hộ đã nhận tiền đền bù, hỗ trợ theo quy định pháp luật. Diện tích đất còn lại hơn 8.000 m2 lẽ ra phải giao cho Nhà nước, nhưng các cá nhân nói trên đã chuyển nhượng cho Công ty Hoàn Cầu với giá cao gấp năm lần quy định của tỉnh mà không thông qua chính quyền địa phương và không tuân thủ quy định của pháp luật về chuyển quyền sử dụng đất, tạo ra dư luận đất của dân bị thu hồi và bồi thường rẻ, còn đất của quan thì giá cao. Sự gian dối còn thể hiện thông qua việc các ông Thắng, Ðồng, Hân, Xủn làm đơn xin đất nền tái định cư với lý do bị giải tỏa trắng, trong khi đã chuyển nhượng đất cho Công ty Hoàn Cầu. Sở Ðịa chính đề nghị UBND tỉnh xem xét việc giải quyết  xin được giao đất tái định cư của các cá nhân  là không đúng quy định của UBND tỉnh, vì đây là đất rừng, các cá nhân không cư trú tại đó. Trên thực tế các cá nhân  này tuy chưa được giao đất, nhưng đã gây dư luận xấu.

Quần chúng cũng đã có đơn thư tố cáo về việc một số cán bộ cấp tỉnh Khánh Hòa và TP Nha Trang có đất rừng bị thu hồi, giải tỏa đã được đền bù hỗ trợ, nhưng được ưu tiên giao đất tái định cư vị trí tốt nhất.

Khi cần nền tái định cư cho các hộ dân bị giải tỏa của Khu du lịch và giải trí Sông Lô và các dự án khác của tỉnh, thực hiện các quyết định của UBND tỉnh, UBND TP Nha Trang đã ban hành các quyết định thu hồi toàn bộ diện tích đất của 23 cá nhân khu vực vườn dừa Sông Lô giao cho Phòng Ðịa chính, UBND xã Phước Ðồng quản lý. Mặc dù các cá nhân nêu trên đã có hộ khẩu thường trú nơi khác, không có nhu cầu bức xúc về chỗ ở, nhưng tỉnh Khánh Hòa lại có chủ trương giải quyết cấp 200 m2/người cho 23 cán bộ, không đúng với nguyên tắc giao đất tái định cư.

Trong khi đa số người dân thì tái định cư ở phía sau, các cán bộ này được ưu ái giao đất mặt tiền, trong đó có một số cán bộ cấp tỉnh, cấp thành phố, như ông Trần An Khánh, Phó Chủ tịch HÐND tỉnh Khánh Hòa; bà Lê Thị Thanh Song, Phó Giám đốc Sở Công nghiệp và vợ một Phó Bí thư Tỉnh ủy. Ðến nay, 21/23 cá nhân đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (CNQSDÐ), 11 cá nhân đã chuyển nhượng cho người khác. Khi có khiếu nại, bức xúc về chính sách tái định cư và phản ánh việc cấp đất cho 23 cán bộ nói trên, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Khánh Hòa đã thiếu xem xét, chỉ đạo thu hồi ngay, làm tình hình thêm phức tạp.

Ðể giải quyết triệt để tình hình, cần thu hồi, hủy bỏ các quyết định giao và cấp giấy CNQSDÐ của 23 cán bộ tại khu vực Sông Lô theo quy định của pháp luật, cần kiểm tra, rà soát các loại đền bù, hỗ trợ và giải quyết đúng chính sách, pháp luật bảo đảm sự công bằng, chính xác cho các đối tượng trong khu vực dự án. UBND tỉnh cần chỉ đạo các ngành, các cấp có biện pháp chấn chỉnh khắc phục những thiếu sót trong quản lý đất đai tại địa phương theo Kết luận của Thủ tướng Chính phủ, nhất là cấp giấy CNQSDÐ cho dân, việc tổ chức thực hiện các quyết định xử phạt vi phạm hành chính phải thật sự kiên quyết, nghiêm túc; vận động nhân dân di dời, chỉ cưỡng chế khi thật cần thiết. Một số trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn về chỗ ở cần xem xét giải quyết bán nền đất tái định cư với chế độ ưu đãi mua trả chậm, giảm tiền sử dụng đất hoặc cho thuê căn hộ của quỹ nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước. Cần kiểm điểm nghiêm túc trách nhiệm lãnh đạo trong quản lý  của các ngành  chức năng của tỉnh, TP Nha Trang và Công ty Hoàn Cầu trong việc tổ chức triển khai thực hiện các chính sách đền bù hỗ trợ tái định cư cho dự án Khu du lịch và giải trí Sông Lô.